Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 865401

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 11 sierpnia 2011 r.
III SA/Gl 1097/11

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Jolanta Skowronek (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia:

odmówić przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie faktyczne

Wnioskiem z dnia (...) r., nadesłanym w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie (...) zł, skarżący reprezentowany przez fachowego pełnomocnika domagał się zwolnienia od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków).

W uzasadnieniu powyższego podał, iż posiada wykształcenie średnie techniczne. Nie pracuje, ani nie korzysta ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, jako że prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w G. z dnia (...) r. sygn. akt (...) orzeczono w stosunku do jego osoby zakaz prowadzenia działalności gospodarczej. Ponieważ nie posiada zdolności kredytowej, ani żadnych oszczędności, pozostaje na wyłącznym utrzymaniu ojca, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Jego miesięczne dochody z tytułu pobieranej emerytury wynoszą ok. 1.790,00 zł Z kwoty tej ponoszone są wydatki na zakup wyżywienia oraz środków czystości. Tym samym zadośćuczynienie obowiązkowi uiszczenia kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi zarówno w tej jak i w równolegle prowadzonych sprawach, których wartość przedmiotu zaskarżenia oszacował na (...) złotych nie jest w jego przypadku możliwe. Wprawdzie wyjaśnił, iż w stosunku do jego osoby toczy się egzekucja administracyjna, nie mniej jednak w oświadczeniu o posiadanym majątku podał, iż w jego skład wchodzi dom letniskowy, mieszkanie o pow. (...) m2 oraz inne nieruchomości o pow. (...) ha.

Ponieważ wskazane wyżej dane okazały się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych strony skarżącej, pismem z dnia (...) r. wezwano ustanowionego w sprawie pełnomocnika do uzupełnienia - w terminie siedmiu dni - złożonego wniosku przez:

-

przedłożenie odpisu bądź kserokopii złożonych przez skarżącego oraz jego ojca za 2010 r. zeznań podatkowych lub zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego o wysokości wszystkich osiągniętych w podanym okresie dochodów;

-

udokumentowanie aktualnym odpisem z księgi wieczystej lub kopią stosownego aktu notarialnego wielkości wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę nieruchomości wymienionych w rubryce nr 7 formularza oraz wskazanie źródeł dochodu, z którego pokrywane są wydatki związane z ich utrzymaniem z podaniem ich wysokości;

-

przedłożenie odpisów bądź kserokopii dokumentów źródłowych wskazujących na stan cywilny skarżącego;

-

nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego zawierającego informację o wszystkich osobach zameldowanych pod adresem ul. (...) w G.;

-

przedłożenie wystawionego przez ZUS zaświadczenia potwierdzającego, iż w okresie ostatnich sześciu miesięcy nie były za skarżącego odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne;

-

nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez właściwy Urząd Pracy potwierdzającego, iż wnioskodawca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, dla którego brak jest stosownych ofert zatrudnienia;

-

przedłożenie stosownego oświadczenia złożonego - pod odpowiedzialnością karną przewidzianą w art. 233 § 1 Kodeksu karnego - przez ojca skarżącego w przedmiocie pokrywania kosztów utrzymania syna oraz udzielania pomocy finansowej ze wskazaniem jej rodzaju, zakresu i wysokości;

-

nadesłanie odpisów lub kserokopii dokumentów potwierdzających wysokość osiąganych przez ojca skarżącego dochodów w postaci przekazu pocztowego czyli tzw. "odcinka" z pobieranej emerytury za ostatni miesiąc albo decyzji o jej przyznaniu;

-

przedłożenie odpisów bądź kserokopii dokumentów obrazujących wysokość miesięcznie ponoszonych przez ojca z tytułu utrzymania mieszkania wydatków w postaci rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych opłat za wodę, czynsz, gaz, energię elektryczną, telefon itp.;

-

udokumentowanie przywołanego we wniosku faktu, iż posiadany przez skarżącego majątek podlega obecnie zajęciu egzekucyjnemu.

W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik skarżącego doradca podatkowy M. R. złożył wniosek o "wydłużenie zakreślonego terminu do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy z siedmiu dni do terminu miesięcznego", powołując się na charakter dokumentów, ich ilość oraz krótki czas na ich zgromadzenie.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje.

Stosownie do treści art. 258 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., do zarządzeń oraz postanowień referendarza sądowego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zarządzeń przewodniczącego oraz postanowień sądu. Zgodnie natomiast z art. 84 ustawy p.p.s.a. przewodniczący może z ważnej przyczyny przedłużyć termin sądowy z urzędu lub na wniosek strony zgłoszony przed upływem terminu.

Należy w tym miejscu zauważyć, iż kryterium ważności mające uzasadniać przedłużenie terminu oznacza przyczynę, która w konkretnej sytuacji związanej zarówno z tokiem sprawy jak i okolicznościami zewnętrznymi utrudnia lub uniemożliwia dokonanie określonej czynności w wyznaczonym terminie.

W ocenie rozpoznającego wniosek argumenty wskazane przez pełnomocnika strony przesłanki tej nie wyczerpują. Dotyczy to zarówno subiektywnego przekonania o rzekomej rozległości materiału o jaki skarżący został wezwany jak i krótkiego w jego ocenie terminu do jego przedłożenia. Tym bardziej, że nie podjęto nawet próby częściowego wykonania wezwania i nadesłania choćby tych dokumentów źródłowych, które były w posiadaniu wnioskodawcy.

W świetle powyższego uznano, iż uwzględnienie złożonego wniosku o przedłużenie terminu stanowiłoby niczym nieuzasadnioną próbę ulgowego traktowania strony, która w przeciwieństwie do innych osób ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych korzysta z pomocy fachowego pełnomocnika procesowego, a ten w żaden sposób nie uprawdopodobnił, iż poczynił jakiekolwiek starania celem uzyskania żądanych dokumentów, tj. że zwrócił się do właściwych instytucji o wydanie stosownych zaświadczeń czy dokumentów i oczekuje na ich wydanie.

W tych okolicznościach uznać należało, iż nie mający żadnego merytorycznego potwierdzenia wniosek o przedłużenie do jednego miesiąca terminu do wykonania wezwania - jako oczywiście nieuzasadniony - nie podlega uwzględnieniu.

Sytuacja ta skutkuje - zgodnie z pouczeniem zawartym w wezwaniu - rozpoznanie wniosku wyłącznie w oparciu o informacje zawarte w treści urzędowego formularza, które uznane zostały za niewystarczające do merytorycznego rozpoznania złożonego wniosku.

Stosownie bowiem do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego - przysługuje wyłącznie takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Należy w tym miejscu zauważyć, iż użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" należy rozumieć jako udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245).

Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący, działający przy pomocy fachowego pełnomocnika, uchylił się od wykonania wezwania z dnia (...) r. zasłaniając się zbyt krótkim terminem na ich zgromadzenie. Stąd weryfikacja złożonego oświadczenia nie była możliwa, podobnie jak niemożliwym było ustalenie jaki uszczerbek w koniecznym utrzymaniu skarżącego i jego ojca, spowoduje uiszczenie występujących w sprawie opłat sądowych i wydatków. Orzekanie na podstawie niekompletnego materiału dowodowego nie jest bowiem możliwe ani dopuszczalne, zważywszy że przedstawione w treści formularza informacje odnoszące się do posiadanego majątku (vide: rubryka nr 7) w kontekście prowadzonego postępowania egzekucyjnego, nie pozwoliły na wolną od wątpliwości ocenę złożonego wniosku.

Wobec powyższego przyjąć należało, iż skarżący ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie dołożył należytej staranności w wykazaniu, że nie jest w stanie ich ponieść. Okoliczność ta nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05).

W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3, art. 84 oraz art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.