III SA/Gl 1036/07 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 545839

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 lutego 2009 r. III SA/Gl 1036/07

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Apollo (spr.).

Sędziowie WSA: Małgorzata Jużków, Barbara Orzepowska-Kyć.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi K. K. (K.) na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie wymiaru należności celnych (odmowa wszczęcia postępowania)

oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją z dnia (...) r. nr (...) wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), art. 261, art. 262, art. 265- pkt 1 ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) w związku z art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623) Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję swoją własną decyzję z dnia (...) r. nr (...) odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia (...) r. nr (...).

W uzasadnieniu ustalił, iż (...) r. Agencja Celna działająca w imieniu K. K. zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na polski obszar celnym towar w postaci odzieży pochodzenia tureckiego, importowanej z Bułgarii. Zgłoszenie zostało przyjęte i zarejestrowane w tym samym dniu pod pozycją (...). Zadeklarowano w nim do wymiaru długu celnego, przedstawiając świadectwo EUR 1 nr (...) z dnia (...) r., "0" stawkę cła. Następnie decyzją z dnia (...) r. nr (...) Naczelnik Urzędu Celnego w B. uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe i ustalił wartość celną towaru w oparciu art. 26 Kodeksu celnego.

Pismem z (...) r. K. K. odwołał się od powyższej decyzji, wobec czego jego odwołanie rozpoznał Dyrektor Izby Celnej w C. i decyzją z dnia (...) r. uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji oraz przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania. To zwykłe postępowanie celne zakończyło się ostateczną decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia (...) r. uznającą zgłoszenie celne z (...) r. za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej towaru.

Jeszcze w trakcie postępowania celnego organ celny I instancji wszczął procedurę weryfikacji świadectwa EUR 1 z dnia (...) r. dołączonego do zgłoszenia celnego, a po otrzymaniu negatywnego wyniku weryfikacji dokonanej przez bułgarskie służby celne Naczelnik Urzędu Celnego w B. postanowieniem z dnia (...) r. wznowił z urzędu postępowanie celne, które zostało zakończone ostateczną decyzją z dnia (...) r. uchylającą decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia (...) r. w części dotyczącej zastosowanej stawki celnej i określającą kwotę długu celnego w prawidłowej wysokości z uwzględnieniem zmienionej, wyższej stawki celnej.

We wniosku z (...) r. uzupełnionym w piśmie z (...) r. K. K. domagał się stwierdzenia nieważności powyższej decyzji kończącej wznowione postępowanie celne. Zarzucił, iż została wydana bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa. Po rozpatrzeniu tak sformułowanego wniosku Dyrektor Izby Celnej w K. decyzją z dnia (...) r. nr (...) odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wskazanej we wniosku K. K., bowiem w myśl art. 2652 Kodeksu celnego mającego zastosowanie w sprawie, po upływie trzech lat od dnia powstania długu celnego nie było już dopuszczalne wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej długu celnego. Dług celny powstał w dniu dokonania zgłoszenia celnego, tj. (...) r., zatem wniosek strony z dnia (...) r. był już spóźniony.

W odwołaniu K. K. konsekwentnie domagał się uchylenia decyzji organu I instancji, jako wydanej przeciwko niewłaściwej osobie oraz w wyniku popełnienia przez osoby trzecie przestępstwa. Wskazał także, iż nie złożył odwołania z dnia (...) r., a podpis figurujący pod tym pismem nie był jego.

Odnosząc się do powyższych zarzutów organ nadzorczy przedstawił przebieg postępowania celnego podkreślił, iż w pierwszej kolejności organ rozpoznający wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności bada, czy jest to dopuszczalne, a w razie stwierdzenia niedopuszczalności wszczęcia takiej sprawy, nie bada merytorycznych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, lecz odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W świetle treści art. 2652 Kodeksu celnego i upływu trzech lat od dnia powstania długu celnego, tj. od dnia (...) r. nie można było uwzględnić wniosku i wszcząć postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w sprawie określenia stronie wysokości długu celnego. Podkreślił, iż trzyletni termin był terminem ustawowym, nie podlegającym przywróceniu, a wobec jego upływu nie było już podstaw do merytorycznej oceny zarzutów zawartych we wniosku strony z dnia (...) r.

Wreszcie do uchybienia terminu przyczynił się sam organ I instancji, do którego odwołujący się zwrócił się pismem z (...) r. (przed upływem terminu) o nadesłanie odpisów dokumentów dołączonych do zgłoszenia celnego, odpisu decyzji z (...) r. Dokumenty te wydano mu już po upływie terminu, chociaż organ celny miał dość czasu, by uczynić to znacznie szybciej. Zatem opóźnienie, chociaż miało miejsce, nie wynikało z niedbalstwa odwołującego, a jego wyjaśnienia powinny były doprowadzić do przywrócenia terminu i wznowienia postępowania celnego.

Dodatkowo wskazał, iż zgodnie z art. 11 Kodeksu celnego terminy określone w przepisach prawa celnego, a więc i termin określony we wspomnianym art. 2652 pkt 2 nie podlegały przedłużeniu, odroczeniu lub przywróceniu poza przypadkami ustanowionymi w przepisach tego prawa.

W skardze skierowanej do sądu administracyjnego K. K. domagał się uchylenia decyzji organu nadzorczego i wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia (...) r. Zarzucił, iż rozstrzygnięcie było wadliwe. Nie zgodził się z wnioskiem, iż nie można "wznowić postępowania" zakończonego decyzja ostateczną, jeżeli z charakteru sprawy wynika, iż decyzję skierowano do niewłaściwej osoby, Podobnie zbyt pochopnie skierowano egzekucję do majątku skarżącego w sytuacji, gdy on sam stał się ofiarą przestępczych działań osób trzecich wobec których, o czym organy celne wiedziały, prowadzone było postępowanie karne.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o jej oddalenia, podtrzymując swój pogląd, iż upływ trzyletniego terminu z art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego wykluczał wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej dotyczącej długu celnego.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c tej ustawy). Przy rozstrzyganiu spraw Sąd nie kieruje się zasadami słuszności, sprawiedliwości społecznej, wyjątkowymi, w ocenie skarżącego, okolicznościami, które miałyby uzasadniać niezastosowania jakiegoś przepisu prawa, bądź interpretację sprzeczną z treścią przepisu.

Dalej wskazać należy, iż sąd orzekając w granicach sprawy nie ma uprawnień do wydawania merytorycznych rozstrzygnięć zastępujących decyzje administracyjne, może jedynie uchylić niezgodne z prawem decyzje.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w zakresie zgodności z prawem należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a zarzuty strony skarżącej nie są zasadne.

Przechodząc do meritum sprawy na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne - (Dz. U. Nr 68, poz. 623 ze zm.) w rozpatrywanej sprawie należało zastosować, tak jak to uczynił organ celny, materialne przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.). Jedną z podstawowych zasad wynikających z przepisów tej ustawy jest zasada powszechności cła. Art. 2 § 2 Kodeksu celnego stanowił, że "Wprowadzenie towaru na polski obszar celny (...) powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego (...). Zgodnie z art. 3 § 1 pkt 2 i 8 dług celny stanowił powstałe z mocy prawa zobowiązanie do uiszczenia należności celnych przywozowych, którymi są cła i inne opłaty związane z przywozem towarów. Według art. 209 § 1 pkt 1 i § 2 dług celny w przywozie powstawał w wypadku dopuszczenia towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym, w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego. Zgodnie z przepisem art. 85 § 1 ustawy Kodeks celny, należności celne przywozowe były wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Zasadnie zatem organ nadzorczy ustalił, iż dług celny powstał w dniu dokonania zgłoszenia celnego w procedurze dopuszczenia do obrotu towaru w postaci odzieży pochodzenia tureckiego, importowanej z Bułgarii, tj w dniu (...) r.

Dalej wskazać należy, iż w myśl art. 262 Kodeksu celnego do postępowania w sprawach celnych stosowało się odpowiednio przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego.

W dziale IV Ordynacji podatkowej. zamieszczone są przepisy od art. 120 do 271, a zatem także przepisy dotyczące trybów nadzwyczajnych jakimi są wznowienie postępowania i stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej.

Z dniem 20 maja 1999 r. nastąpiła zmiana w zakresie stosowania przepisów Ordynacja podatkowa do postępowania w sprawach celnych, albowiem z tym dniem weszły w życie przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1999 r. o zmianie ustawy Kodeks celny (Dz. U. Nr 40, poz. 402), którymi m.in. dodano przepisy w brzmieniu:

"1. art. 2651 § 1. Decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być na jej wniosek lub za jej zgodą uchylona lub zmieniona przez organ celny, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony.

§ 2. W przypadku, o którym mowa w § 1, organ celny wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji.

2. art. 2652. Jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, organ celny:

1) nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji,

2) nie wznawia postępowania".

Z powyższego wynika, iż art. 2652 Kodeksu celnego, który był przepisem szczególnym dotyczącym stwierdzania nieważności decyzji lub wznowienia postępowania, wyłączał w zakresie w nim unormowanym stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym terminów określających czasowe granice dopuszczalności wszczynania postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Wskazać dalej należy, iż art. 11 ograniczający możliwość przywracana, odraczania lub przedłużania terminów określonych w przepisach prawa celnego tylko do wypadków wyraźnie w tych przepisach dopuszczonych, jako regulacja szczególna w stosunku do regulacji zawartej w Dziale IV Ordynacji podatkowej, dotyczącej przywracania uchybionych terminów do dokonania czynności procesowych, wyłączał możliwość przywrócenia terminu uregulowanego w art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego. Przepisy Kodeksu celnego takiej możliwości nie przewidywały. Wreszcie w momencie wyrokowania w obrocie prawnym nadal pozostawało postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia przez skarżącego wniosku o wznowienie postępowania celnego.

Wobec powyższego nie można skutecznie zarzucić organowi celnemu, iż odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia (...) r. uznającej zgłoszenie celne dokonane przez skarżącego w dniu (...) r. za nieprawidłowe i określającej kwotę długu celnego naruszył prawo. Wręcz odwrotnie, prawidłowo je zastosował.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących skierowania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z (...) r. do niewłaściwej osoby, która stała się ofiarą przestępczej grupy i w konsekwencji niezasadnego wszczęcia wobec skarżącego egzekucji wskazać należy, iż nie mogły one wpłynąć na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. W istocie nie dotyczyły one naruszeń prawa poczynionych przez organ celny, lecz działania osób trzecich na szkodę skarżącego, ale to wykracza już poza granice sprawy i ewentualnie rodzi odpowiedzialność deliktową tych osób wobec skarżącego. Jednak ta kategoria spraw rozstrzygana jest przez sądy powszechne.

Na koniec stwierdzić przyjdzie, iż skoro już w (...) r. skarżący wiedział, iż ciąży na nim dług celny i z jakiego powodu, to nie było żadnych przeszkód formalnych, by w tym czasie złożyć odwołanie od decyzji organu I instancji, a po upływie terminu do wniesienia odwołania, by złożyć przed upływem trzech lat od dnia powstania długu celnego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej z dnia (...) r. Wreszcie skarżący podpisując upoważnienie dla agencji celnej, brał na siebie odpowiedzialność za treść podpisywanych dokumentów i zakres udzielonego upoważnienia. Bez względu na to, czy zapoznał się z ich treścią, czy też nie. Ponadto, jeśli nie podpisał odwołania z (...) r. to z dalszych wezwań kierowanych do niego przez organ celny I instancji oraz z decyzji organu odwoławczego z (...) r. wiedział o toczącym się postępowaniu celnym, a mimo tego nie kwestionował wówczas zasadności kierowania decyzji pod jego adresem. Uczynił to zbyt późno, dopiero we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej długu celnego. Nie ma to jednak wpływu na wynik niniejszej sprawy.

Wobec powyższego skargę, jako niezasadną, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalono.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.