Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2652884

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku
z dnia 11 kwietnia 2019 r.
III SA/Gd 897/18
Ocena „bliskości” placówki zapewniającej kształcenie specjalne. Odmowa przyznania bezpłatnego transportu i opieki.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak.

Sędziowie WSA: Janina Guść, Jolanta Sudoł (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2019 r. sprawy ze skargi A. Ż. na czynność Burmistrza (...) z dnia 9 października 2018 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania bezpłatnego transportu i opieki z domu do ośrodka

1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności,

2. zasądza od Burmistrza (...) na rzecz skarżącej A. Ż. 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

A. Ż. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na czynność Burmistrza P. G. z dnia 9 października 2018 r. nr (...) w przedmiocie dowozu dziecka do ośrodka.

Zaskarżona czynność została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wnioskiem z dnia 31 sierpnia 2018 r. A. Ż. zwróciła się do Burmistrza P. G. o zapewnienie jej niepełnosprawnej córce N.Ż. bezpłatnego przewozu z miejsca zamieszkania do Ośrodka Rehabilitacyjno-Edukacyjno-Wychowawczego (w skrócie - "OREW") w S.

Z treści wniosku oraz załączonych do niego dokumentów wynikało, że córka wnioskodawczyni N.Ż. będzie realizowała we wskazanej placówce OREW w S. w roku szkolnym 2018/2019 roczne obowiązkowe przygotowanie przedszkolne.

Pismem z dnia 4 września 2018 r. nr (...) Burmistrz P. G. odmówił zapewnienia córce wnioskodawczyni N.Ż. bezpłatnego dojazdu z uwagi na treść art. 32 ust. 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r.

Prawo oświatowe, gdyż wskazany we wniosku ośrodek nie jest placówką najbliższą względem miejsca zamieszania dziecka.

Wnioskodawczyni w piśmie z dnia 21 września 2018 r. ponowiła prośbę, podnosząc, że zastosowanie w niniejszej sprawie powinien mieć art. 39 ust. 4 ustawy Prawo Oświatowe albowiem w załączonym do wniosku orzeczeniu nr (...) o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia 1 października 2015 r. stwierdzono u jej córki niepełnosprawność sprzężoną.

Pismem (czynnością) z dnia 9 października 2018 r. Burmistrz P. G. podtrzymał stanowisko, że w sprawie ma zastosowanie art. 32 ust. 6 ustawy - Prawo Oświatowe, nie zaś art. 39 ust. 4 tej ustawy. Wobec czego obowiązkiem gminy jest zapewnienie niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym, a posiadającym orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego powyżej 7 lat, nie dłużej jednak niż do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 9 lat bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego albo zwrot kosztów przejazdu dziecka i opiekuna na zasadach określonych w umowie zawartej między burmistrzem a rodzicami. Podniesiono, że wskazany ośrodek nie jest najbliższy.

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się A. Ż. i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.

A. Ż. w uzasadnieniu skargi podniosła, że skoro jej córka N.Ż. jest dzieckiem 7-letnim, legitymującym się orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na stwierdzoną niepełnosprawność sprzężoną, to zastosowanie winien mieć przepis art. 39 ust. 4 ustawy - Prawo Oświatowe, a tym samym gmina ma obowiązek zapewnić jej córce bezpłatny transport do OREW w S. oraz opiekę na czas przewozu. Podkreśliła, że gmina ma obowiązek zapewnić bezpłatny transport do ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego, który nie musi być najbliższy miejscu zamieszkania dziecka ale według rodzica jest najlepszym miejscem realizacji wszystkich zaleceń w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka i rocznego przygotowania przedszkolnego, a takim ośrodkiem jest OREW w S.

W odpowiedzi na skargę Burmistrz P. G. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

W uzasadnieniu organ wskazał, że wbrew twierdzeniom skargi, zastosowanie ma przepis art. 32 ust. 6 ustawy - Prawo Oświatowe, który dotyczy dzieci objętych wychowaniem przedszkolnym, w tym rocznym obowiązkowym przygotowaniem przedszkolnym, a nie art. 39 ust. 4 tej ustawy, który dotyczy uczniów objętych obowiązkiem szkolnym. Z przedłożonych dokumentów jednoznacznie wynika, że N.Ż. objęta jest wychowaniem przedszkolnym, mimo ukończenia 7 roku życia w roku szkolnym 2018/2019. Przepis art. 32 ust. 6 ustawy nakłada na gminę obowiązek zapewnienia niepełnosprawnym dzieciom: pięcio i sześcioletnim, a także dzieciom które ukończyły 7 lat (nie dłużej jednak niż do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 9 lat), posiadającym orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego i objętym wychowaniem przedszkolnym, wobec których odroczono obowiązek szkolny (art. 31 ust. 2 w zw. z art. 38) bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego albo zwrot kosztów przejazdu dziecka i opiekuna na zasadach określonych w umowie zawartej między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) a rodzicami, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice. Wskazany we wniosku ośrodek, nie jest najbliższym względem miejsca zamieszkania dziecka w rozumieniu ww. przepisu ustawy. Organ wskazał placówki, które znajdują się w odległości mniejszej niż ten ośrodek, i które mają możliwość realizowania zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, dysponują wolnym miejscem, a zajęcia są bezpłatne.

Na rozprawie sądowej w dniu 28 marca 2019 r. pełnomocnik skarżącej doprecyzował żądanie skargi domagając się stwierdzenia bezskuteczności czynności oraz uznania istnienia uprawnienia lub obowiązku skarżącej na podstawie art. 146 § 1 i § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej jako - "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio (art. 146 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest czynność - pismo Burmistrza P. G. z dnia 9 października 2018 r., nr (...), w którym odmówił wnioskodawczyni A.Ż. (dalej jako - "skarżąca") bezpłatnego dowozu córki N.Ż do Ośrodka Rehabilitacyjno-Edukacyjno-Wychowawczego ("OREW") w S. wraz z zapewnieniem opieki w czasie przewozu.

Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej czynności Burmistrza P. G. (w skrócie - "organ") Sąd orzekający doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Nie było w sprawie kwestionowane, że zaskarżona czynność należy do kategorii określonej w przepisie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a więc do innych aktów i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Na wstępie należy podnieść, że Sąd orzekający podziela stanowisko organu, że w niniejszej sprawie ma zastosowanie przepis art. 32 ust. 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 996 z późn. zm., zwanej dalej "ustawą"), nie zaś przywoływany przez skarżącą art. 39 ust. 4 pkt 2) ustawy.

Zgodnie z art. 32 ust. 6 ustawy - obowiązkiem gminy jest zapewnienie niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 31 ust. 2 bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego albo zwrot kosztów przejazdu dziecka i opiekuna na zasadach określonych w umowie zawartej między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) a rodzicami, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice.

Przepis ten stanowi materialnoprawną podstawę zaskarżonej czynności gdyż córka skarżącej N.Ż. ur. (...) r. objęta jest wychowaniem przedszkolnym w rozumieniu przepisów ww. ustawy i aktualnie realizuje roczne obowiązkowe przygotowanie przedszkolne.

I tak, stosownie do art. 31 ust. 1 ustawy, wychowanie przedszkolne obejmuje dzieci od początku roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 3 lata, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 7 lat. Wychowanie przedszkolne jest realizowane w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych oraz w innych formach wychowania przedszkolnego.

W przypadku dzieci posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wychowaniem przedszkolnym może być objęte dziecko w wieku powyżej 7 lat, nie dłużej jednak niż do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 9 lat. Obowiązek szkolny tych dzieci odracza się zgodnie z art. 38.

W szczególnie uzasadnionych przypadkach wychowaniem przedszkolnym może także zostać objęte dziecko, które ukończyło 2,5 roku.

Dziecko w wieku 6 lat jest obowiązane odbyć roczne przygotowanie przedszkolne w przedszkolu, oddziale przedszkolnym w szkole podstawowej lub w innej formie wychowania przedszkolnego.

Obowiązek, o którym mowa w ust. 4, rozpoczyna się z początkiem roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 6 lat. W przypadku dziecka, o którym mowa w ust. 2, obowiązek ten rozpoczyna się z początkiem roku szkolnego poprzedzającego rok szkolny, w którym dziecko rozpocznie spełnianie obowiązku szkolnego.

Dzieci w wieku 3-5 lat mają prawo do korzystania z wychowania przedszkolnego w przedszkolu, oddziale przedszkolnym w szkole podstawowej lub innej formie wychowania przedszkolnego.

Dziecko uzyskuje prawo, o którym mowa w ust. 6, z początkiem roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym kończy 3 lata.

Zapewnienie warunków do spełniania obowiązku, o którym mowa w ust. 4, oraz realizacji prawa, o którym mowa w ust. 6, jest zadaniem własnym gminy.

Bezsporne było, że N.Ż. posiada orzeczenie z dnia 1 października 2015 r. nr (...) o potrzebie kształcenia specjalnego wydane na czas do rozpoczęcia spełniania obowiązku szkolnego, zaś z załączonego do wniosku zaświadczenia wydanego przez Ośrodek Rehabilitacyjno-Edukacyjno-Wychowawczy w S. z dnia 27 sierpnia 2018 r., wynika jednoznacznie, że N.Ż. realizuje roczne obowiązkowe przygotowanie przedszkolne w roku szkolnym 2018/2019. Decyzją z dnia 22 czerwca 2018 r. Dyrektora Szkoły Podstawowej nr (...) w (...) dziewczynka uzyskała zgodę na spełnianie rocznego obowiązku przygotowania przedszkolnego w tym ośrodku (okoliczność poza sporem).

Przepis art. 39 ust. 4 pkt 2 ustawy stanowi, że obowiązkiem gminy jest zapewnienie dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 36 ust. 17, a także dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym kończą:

24 rok życia - w przypadku uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna,

25 rok życia - w przypadku uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych;

Rozdział II omawianej ustawy obejmuje: wychowanie przedszkolne, obowiązek szkolny i obowiązek nauki. W rozdziale tym znajdują się przepisy art. 32 i 39. Przepis art. 32 ust. 1 ustawy dotyczy sieci prowadzonych przez gminę publicznych przedszkoli i oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych, zaś przepis art. 39 sieci publicznych szkół podstawowych. Tym samym również z uwagi na systemowe usytuowanie przywołanych przepisów, regulacja art. 39 ustawy nie może mieć zastosowanie do córki skarżącej (mimo, że jest dzieckiem z niepełnosprawnością sprzężoną).

Przechodząc dalej, to prawidłowe rozstrzygnięcia sprawy wiąże się ściśle z wykładnią art. 32 ust. 6 ustawy, a mianowicie sposobem interpretowania przesłanki "bliskości" - w odniesieniu do przedszkola, szkoły, ośrodka - użytego w tym przepisie przez ustawodawcę. Wykładnia ta ma bezpośredni wpływ na istnienie (powstanie) po stronie gminy obowiązku bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej placówki.

Należy podzielić utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd wyrażany na gruncie uprzednio obowiązującego art. 17 ust. 3a pkt 2 ustawy o systemie oświaty, ale aktualny z uwagi na analogiczny zapis obecnie obowiązującej art. 32 ust. 6 ustawy, zgodnie z którym na "bliskość" (szkoły, przedszkola, ośrodka) składa się nie tylko element położenia geograficznego (a więc odległość placówki od miejsca zamieszkania niepełnosprawnego dziecka), ale również element posiadania przez daną placówkę warunków umożliwiających prawidłowe kształcenie dzieci z konkretnym rodzajem niepełnosprawności. Przy czym, drugi element powinien być oceniany indywidualnie w świetle orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego (lub orzeczenia o niepełnosprawności danego dziecka).

Zatem "najbliższą" szkołą, przedszkolem, ośrodkiem będzie tylko taka szkoła, przedszkole i ośrodek pozwalający jak najpełniej realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego (lub w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka), a zatem najpełniej dostosowanym do zdolności i możliwości psychofizycznych dziecka.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, szkoła bliższa geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalająca urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie szkołą najbliższą w rozumieniu powyższego przepisu. Zdaniem NSA "szkołą najbliższą (...) jest tylko szkoła pozwalająca realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka, a zatem dostosowana do zdolności psychofizycznych ucznia. Szkoła bliższa geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalająca urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie zatem szkołą najbliższą w rozumieniu cytowanego przepisu" (zob. wyrok NSA w Warszawie z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1961/14, lex nr 1636862). Powyższy pogląd należy w pełni zaaprobować.

Należy więc zgodzić się z organem, który w odpowiedzi na skargę podniósł, że pod pojęciem najbliższego ośrodka, o którym mowa w art. 36 ust. 2 ustawy (analogicznie w art. 39 ust. 4 ustawy) należy rozumieć taki ośrodek, który nie tylko jest położony najbliżej miejsca zamieszkania dziecka pod względem geograficznym, lecz także taki, który będzie w stanie zapewnić realizację wszystkich zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, a nadto będzie miał możliwość zapewnienia dziecku miejsca w placówce.

Zarówno organ i skarżąca byli zgodni, że obowiązkiem gminy w zakresie transportu dziecka niepełnosprawnego - jest zapewnienie bezpłatnego dowozu do ośrodka (przedszkola, szkoły) najbliższego jego miejscu zamieszkania (bądź zwrot kosztów dowozu przez rodziców), w którym dziecko niepełnosprawne ma nie tylko faktyczną możliwość uczęszczania i realizacji obowiązku przedszkolnego, ale takiego ośrodka - który najpełniej i najlepiej - pozwoli realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.

Uprawniony jest zatem pogląd, że - warunkiem skuteczności odmowy zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu - jest nie tylko wskazanie przez organ ośrodka, ale także wykazanie, że ośrodek ten jest "najbliższym" w powyższym rozumieniu przepisu ustawy. Obowiązek gminy określony w art. 32 ust. 6 ustawy, zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu istnieje tylko bowiem w odniesieniu do ośrodka "najbliższego", a nie w stosunku do jakiegokolwiek innego ośrodka.

Rodzicom niepełnosprawnego dziecka przysługuje prawo wyboru ośrodka, które gwarantowane jest przez art. 70 ust. 1 i 3 Konstytucji RP. Rodzice N. Ż. takiego wyboru dokonali i w konsekwencji we wniosku z dnia 31 sierpnia 2018 r. matka zwróciła się o zapewnienie bezpłatnego przewozu niepełnosprawnej córki z miejsca zamieszkania wraz z zapewnieniem opieki w czasie przewozu do OREW w S.

Tym samym, w świetle przywołanych przepisów ustawy, obowiązkowi organu odpowiada uprawnienie rodziców domagania się zapewnienia niepełnosprawnemu dziecku bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ośrodka "najbliższego". Zatem obowiązek gminy jest ściśle związany z prawem podmiotowym, a więc jest z nim skorelowany.

Przenosząc powyższe w realia niniejszej sprawy, obowiązek gminy transportu córki skarżącej do wskazanego we wniosku ośrodka (OREW w S.) mógł powstać tylko w przypadku braku innego "bliższego" ośrodka spełniającego omawiane wymogi. Dlatego skuteczna odmowa realizacji obowiązku wymagała przede wszystkim od organu wskazania takiego ośrodka. Innymi słowy, organ powinien w piśmie odmawiającym uwzględnienia wniosku wskazać ośrodek, jak i wykazać, że ośrodek ten jest "najbliższy".

Skoro bowiem we wniosku został określony konkretny ośrodek (w ocenie rodziców dziecka "najbliższy", gdyż najpełniej realizujący zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego), to zdaniem Sądu orzekającego, po stronie organu powstał również wymóg wykazania, że wskazany przez niego ośrodek będzie mógł w takim samym stopniu realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu - jak ośrodek - wskazany przez rodziców dziecka.

Nie budzi też wątpliwości, że w zaskarżonej czynności żaden ośrodek nie został wskazany, a organ ograniczył się do poinformowania skarżącej, że podany we wniosku ośrodek w S. nie jest najbliższy.

Natomiast jak wynika z przekazanych akt sprawy, dopiero po udzieleniu ostatecznej i negatywnej odpowiedzi pismem z dnia 9 października 2018 r. (czynność będąca przedmiotem zaskarżenia) organ podjął kroki zmierzające do ustalenia "najbliższego" ośrodka (vide: pisma z dnia 25 października 2018 r. skierowane do innych placówek, przedszkoli i ośrodków wraz z odpowiedziami w aktach administracyjnych sprawy). Wbrew twierdzeniom pełnomocnika organu, brak jest podstaw do przyjęcia, że wcześniej były podejmowane przez organ czynności w celu ustalenia takiego ośrodka. Nie wynika to z akt sprawy (jeśli takie działania były podejmowane przez organ to powinny mieć w nich odzwierciedlenie).

Trzeba również podkreślić, że organ zwracał się do innych ośrodków, dopiero po złożeniu skargi do sądu administracyjnego na powyższą czynność przez matkę dziecka. Skarga datowana na dzień 16 października 2018 r. wpłynęła do organu w dniu 19 października 2018 r. (vide: prezentata na pierwszej stronie skargi). Zdaniem Sądu orzekającego, takie działania organu powinny zostać podjęte po złożeniu wniosku, a efekt poszukiwań "najbliższego" ośrodka powinien znaleźć odzwierciedlenie w udzielonej skarżącej odpowiedzi. Skarżąca powinna mieć możliwość ewentualnego zakwestionowania w skardze reprezentowanego przez organ stanowiska (w momencie składnia skargi organ nie wskazał jeszcze innych "bliższych" ośrodków), jak również obrony swojego stanowiska, że wskazany przez nią ośrodek jest ośrodkiem "najbliższym" w odniesieniu do ośrodków wskazanych przez organ, czego de facto w okolicznościach niniejszej sprawy została pozbawiona.

Taki sposób procedowania jest niedopuszczalny i nie pozwala na akceptację podjętej w jego wyniku czynności.

Na etapie udzielenia odpowiedzi na skargę, a więc już w postępowaniu sądowo-administracyjnym organ wymienił ośrodki: Szkołę Podstawową Specjalną w W., Ośrodek Rehabilitacyjno-Edukacyjno-Wychowawczy w (...), Ośrodk Rewalidacyjno-Wychowawczy "(...)" w G. i Terapeutyczno-lntegracyjnym Punkt Przedszkolny "(...)" w (...), w których córka skarżącej może być objęta rocznym przygotowaniem przedszkolnym, podnosząc, że mają one możliwość realizowania zaleceń zawartych w orzeczeniu. Jednak zdaniem Sądu orzekającego, nie można aprobować sytuacji, w której ustalenia istotne dla prawidłowego rozpoznania sprawy są dokonywane w odpowiedzi na skargę lub później (mimo, że nie mamy do czynienia z postępowaniem stricte administracyjnym). Takie ustalenia powinny znaleźć się w czynności (nie zaś poza nią) oraz zostać uzasadnione.

Można tu zaznaczyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że jakakolwiek próba uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia w piśmie procesowym, jakim jest odpowiedź na skargę, złożonym po zakończeniu postępowania administracyjnego, nie może zastąpić uzasadnienia ani go uzupełniać. Rozważania i ocena powinny zostać zawarte w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji. Podobnie jak same ustalenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2006 r., V SA/Wa 2905/05, LEX nr 209713). Pogląd ten należy zaakceptować i odnieść do postępowania dotyczącego czynności. Ponadto, kognicja sądu administracyjnego nie pozwala na dokonywanie ustaleń w sprawie, gdyż ustaleń tych dokonuje organ i powinny one znajdować odzwierciedlenie w kontrolowanej czynności.

Stanowisko organu oraz związana z nią argumentacja, dotycząca innego "bliższego" ośrodka (bliższych placówek) nie mogą być tym samym przenoszone na etap postępowania sądowo-administracyjnego.

Organ został bowiem wcześniej zapoznany z zaleceniami wynikającymi z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego córki skarżącej, zatem miał czas i możliwości, aby rozpoznać indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne dziecka czy możliwości psychofizyczne. Dziewczynka ma niepełnosprawność sprzężoną (ruchową i intelektualną w stopniu umiarkowanym), wrodzony brak kości piszczelowej, stan po amputacji kończyn dolnych, wrodzona wada serca, wszczepiony stymulator serca, wada wzroku, padaczka objawowa z napadami polimorficznymi.

Podsumowując, z punktu widzenia zaleceń zawartych w orzeczeniu, jeśli organ twierdził, że ich realizację zapewni inny ośrodek lub placówka, położone bliżej miejsca zamieszkania, to powinien je wskazać oraz wykazać, że realizują one zalecenia na takim samym poziomie, jak wnioskowany przez matkę dziecka ośrodek w S. Organ powinien więc poczynić konkretne ustalenia i je przedstawić w swoim stanowisku - w czynności (umożliwiając tym samym zajęcie stanowiska skarżącej). Wtedy też będzie możliwa pełna i kompleksowa ocena, czy jest to ośrodek "bliższy" niż wnioskowany przez matkę dziecka. Brak zachowania powyżej przedstawionych wymogów w prowadzonym przez organ postępowaniu, w świetle dokonanych rozważań, przemawia za bezskutecznością podjętej czynności. Bez poczynienia ustaleń i przedstawienia argumentacji w zaskarżonej czynności w powyższym zakresie, stwierdzić należy, że została ona również dokonana z naruszeniem art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego. Należy zauważyć, że ocena potrzeb i możliwości niepełnosprawnego dziecka dla rozstrzygnięcia o zasadności wniosku powinna być dokonywana w sposób szczególnie wnikliwy, z wykorzystaniem wiedzy fachowej wyrażonej w formie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Trzeba też pamiętać, że skorzystanie z uprawnienia przewidzianego w art. 32 ust. 6 ustawy musi być realne, zaś uprawnienie to jest ściśle skorelowane z obowiązkiem gminy.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. Zgodnie tym przepisem Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt (...) albo stwierdza bezskuteczność czynności.

Stosownie do § 2 tego przepisu w sprawach skarg na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, Sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa. Z brzmienia powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że Sąd "może" uznać uprawnienie, zatem przepis art. 146 § 2 p.p.s.a. nie obliguje Sądu do zamieszczenia w orzeczeniu uwzględniającym skargę na akt lub czynność dodatkowego rozstrzygnięcia w zakresie uznania uprawnienia. Sąd nie ma więc takiego obowiązku (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 8 lutego 2012 r. sygn. akt III SA/Wr 591/11).

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie drugim sentencji wyroku na podstawie art. 200 i 205 tej ustawy.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.