Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2016192

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku
z dnia 3 marca 2016 r.
III SA/Gd 81/16

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka.

Sędziowie WSA: Alina Dominiak, Felicja Kajut (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2016 r. sprawy ze skargi H. B. na decyzję Wojewody z dnia 30 grudnia 2015 r. nr (...) w przedmiocie uznania za osobę bezrobotną oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia 24 listopada 2015 r., nr (...) Prezydent (...), na podstawie art. 9 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2015 r. poz. 149 z późn. zm.), odmówił uznania H. B. za osobę bezrobotną od dnia 10 listopada 2015 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że H. B. (zwana dalej: "stroną", "skarżącą") nie spełnia ustawowych przesłanek do uzyskania statusu osoby bezrobotnej, ponieważ jest udziałowcem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Strona odwołała się od tej decyzji podnosząc, że nie jest zatrudniona i nie prowadzi działalności gospodarczej. Spółka w której pełni funkcję prezesa praktycznie nie działa, nadto w dniu 9 grudnia 2015 r. spółka zawiesiła działalność.

Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda (...) decyzją z dnia 30 grudnia 2015 r., nr (...) - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w związku z art. 6 ust. 1 pkt 5 i art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 121 z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że w dniu 10 listopada 2015 r. strona zgłosiła się w Powiatowym Urzędzie Pracy w (...) w celu dokonania rejestracji i uzyskania statusu osoby bezrobotnej. Podczas rejestracji oświadczyła, że jest prezesem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "(...)", w której posiada całość udziałów. Dane te potwierdza Centralna Informacja Krajowego Rejestru Sądowego, według stanu na dzień 10 listopada 2015 r. Ponadto z informacji tej wynika, że w części dotyczącej zawieszenia działalności gospodarczej brak jest wpisu.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy zawierającym ustawową definicję osoby bezrobotnej ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnym - oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g, lit. i, j, I oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3 i 4, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli: l) nie podlega, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników.

Art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i art. 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi. Z art. 8 ust. 6 pkt 4 tej ustawy wynika, iż za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej.

Z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wynika wprost, że nie tylko pełna gotowość i zdolność do podjęcia pracy, która może być ograniczona przez pełnienie funkcji prezesa spółki kapitałowej, ale także nie podleganie na podstawie odrębnych przepisów obowiązkowi ubezpieczeń społecznych stanowi pozytywną przesłankę do nabycia i posiadania statusu osoby bezrobotnej. Tymczasem strona na dzień rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy jest wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego jako prezes zarządu (...) spółki z o.o., której jest wyłącznym udziałowcem. Jest ona zatem osobą prowadzącą pozarolniczą działalność w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i jako taka na podstawie tych odrębnych przepisów podlega obowiązkowi ubezpieczeń społecznych. Sam fakt podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu bycia wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością uniemożliwia stronie nabycie statusu osoby bezrobotnej. Strona nie wykazała by została zwolniona z obowiązkowego ubezpieczenia. Okoliczność zawieszenia działalności spółki podniosła dopiero w odwołaniu i dotyczy ono późniejszej niż dzień rejestracji daty. Zatem na dzień rejestracji w PUP w (...) strona nie spełniła wymogów ustawowych określonych przez art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. I ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy do uznania jej za osobę bezrobotną.

Domniemanie, że osoba pełniąca funkcję prezesa zarządu spółki handlowej nie może być uznana za gotową do podjęcia zatrudnienia i tym samym nie kwalifikuje się do grona bezrobotnych może być obalone tylko przez złożenie rezygnacji z przedmiotowej funkcji. Nie można natomiast oczekiwać od organów zatrudnienia przeprowadzania postępowania dowodowego w celu ustalania na przykład, jakie czynności i jak często są pełnione w ramach wykonywanej funkcji. Do obowiązków organów zatrudnienia nie należy badanie zakresu dyspozycyjności osoby ubiegającej się o przyznanie statusu osoby bezrobotnej, ani też badanie przyczyn, dla których nie zrzekła się ona funkcji prezesa zarządu, zwłaszcza w sytuacji gdy jest to prawnie dopuszczalne i obiektywnie możliwe.

Wyjaśnił dalej, że odmowa uznania za osobę bezrobotną nie jest związana z osiąganiem jakichkolwiek dochodów z tytułu bycia wyłącznym udziałowcem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub pełnienia funkcji prezesa jednoosobowego zarządu takiej spółki w ramach stosunku pracy.

H. B. zaskarżyła decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jej uchylenia i uznania skarżącej za osobę bezrobotną.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła ogólnie naruszenie przepisów ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz ustawy o ubezpieczeniu społecznym, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu wskazała, że (...) sp. z o.o. nie jest jednoosobowa, w dniu 1 kwietnia 2012 r. nastąpiła sprzedaż udziału w spółce. Od tego czasu wszelkie dokumenty składane w KRS, np. uchwały spółki są podpisywane przez dwoje udziałowców. Mimo, że organ odwoławczy powołuje się na dane z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 10 listopada 2015 r., nie wzięto pod uwagę, że zgodnie z art. 38 pkt 8 lit. c ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym nie są ujawniani w rejestrze przedsiębiorców wspólnicy, którzy posiadają w kapitale zakładowym mniej niż 10%. Zarząd zatem zgłasza zmianę do KRS z wnioskiem o publikację zmiany tylko w odniesieniu do wspólników, których wartość udziałów przekracza 10% kapitału zakładowego spółki. Wszyscy pozostali wspólnicy (tekst jedn.: posiadający mniej niż 10% kapitału zakładowego) nie powinni być ujawnieni w KRS. Zgodnie z prawem Krajowy Rejestr Sądowy został poinformowany o zmianie na liście wspólników (...) sp. z o.o.

Skarżąca zgłasza pełną gotowość i zdolność do podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu, nie ma też przesłanek do obowiązkowego ubezpieczenia społecznego skarżącej. Do czasu zawieszenia działalności, poświęcała do 2 godzin w tygodniu na działalność w tej spółce, a obecnie 1 godzinę w tygodniu.

Odnosząc się do informacji, że w dniu analizy Krajowego Rejestru Sądowego nie odnotowano wpisu o zawieszeniu działalności spółki, skarżąca wskazała, że zawieszanie działalności dokonano w dniu 9 grudnia 2015 r. i jest już wpisane.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda (...) wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Zauważył, że z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że skarżąca posiada 100% udziałów w przedmiotowej spółce. Taki stan wynika z wpisów w KRS, które korzystają z domniemania prawdziwości wpisów (art. 17 ust. 1 ustawy o KRS).

W piśmie procesowym z dnia 24 lutego 2016 r. skarżąca podtrzymała swoje zarzuty wskazując, że od dnia 1 kwietnia 2012 r. wszystkie uchwały spółki były podpisywane przez nią i drugiego wspólnika - A. B. Na dowód załączyła odpisy uchwał. Jej zdaniem pełnienie funkcji w zarządzie spółki nie zawsze oznacza dla osoby pełniącej funkcję pracę, zaangażowanie czy dochód. Wspomniana spółka zatrudniała ją w oparciu o umowę o pracę od marca 2012 r. a w 2015 r. została zwolniona.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z kolei w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja wbrew wywodom skargi odpowiada prawu.

Punkt wyjścia do rozważań na temat prawidłowości wydanych w toku postępowania rozstrzygnięć stanowić winna wykładnia art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2015 r. poz. 149 z późn. zm.), dalej zwana "ustawą", odnosząca się do definicji bezrobotnego, który stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o: (...) bezrobotnym - oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g, lit. i, j, I oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3 i 4, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli: (...) l) nie podlega, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników.

Jak wynika z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 121 z późn. zm.) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i art. 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi. Z art. 8 ust. 6 pkt 4 tej ustawy wynika, że za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej.

Kwestią sporną w sprawie niniejszej było, czy skarżąca, będąc prezesem zarządu spółki prawa handlowego, może być uznana za osobę bezrobotną. Podstawowe znaczenie miało przy tym ustalenie, czy Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (...) jest spółką jednoosobową, jak twierdzi organ, czy dwuosobową. Skarżąca twierdziła bowiem, że właścicielem 1 udziału spółki jest A. B. Mając na uwadze treść powołanych wyżej przepisów wyjaśnienie tej kwestii miało podstawowe znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca w dniu rejestracji w urzędzie pracy tj. w dniu 10 listopada 2015 r. przedłożyła dokumenty w postaci wypisu z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego na dzień 10 listopada 2015 r., wypis Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP, oświadczenie, że z tytułu udziałów w spółce nie osiąga żadnych przychodów, umowę zbycia udziałów w spółce (...) zawartej w dniu 12 listopada 2012 r. pomiędzy nią a A. B. oraz świadectwo pracy. Z ww. umowy zbycia udziałów wynikało, że A. B. sprzedał H. B. 1 udział w przedmiotowej spółce.

W takim stanie sprawy, za w pełni prawidłową uznać należy konstatację organu odwoławczego, że skarżąca na dzień rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy była wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego jako prezes zarządu (...) spółki z o.o., której jest wyłącznym udziałowcem. Zastosowanie ma w tym zakresie zasada domniemania prawdziwości danych wpisanych do rejestru. Ustanowione w art. 17 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym domniemanie jest domniemaniem prawnym wiążącym organy administracji, czy też sądy. Zauważyć należy, że przedłożona przez skarżącą w toku postępowania umowa zbycia udziałów w spółce z dnia 12 listopada 2012 r. dodatkowo potwierdzała prawdziwość danych wpisanych w KRS. Opierając się zatem na przedłożonych przez skarżącą w dniu rejestracji w urzędzie pracy dokumentach, organy prawidłowo uznały, że skarżąca jest osobą prowadzącą pozarolniczą działalność w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i jako taka na podstawie tych odrębnych przepisów podlega obowiązkowi ubezpieczeń społecznych, co zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l ustawy uniemożliwiało nabycie statusu osoby bezrobotnej. Skarżąca nie wykazała by została zwolniona z obowiązkowego ubezpieczenia, zaś okoliczność zawieszenia działalności spółki, co podniosła skarżąca w odwołaniu, dotyczy późniejszej niż dzień rejestracji w urzędzie pracy daty.

Odnosząc się do prezentowanego przez Sądem w skardze i w piśmie z dnia 25 lutego 2016 r. stanowiska skarżącej, jak również mając na uwadze dołączone do nich potwierdzone za zgodność kopie dokumentów, Sąd stwierdził, że skarżąca nie obaliła domniemania wynikającego z wpisów w KRS.

Skarżąca do skargi dołączyła umowę zbycia udziałów w spółce (...) zawartą w dniu 1 kwietnia 2012 r. pomiędzy nią a A. B. Na mocy tej umowy H. B. sprzedała 1 udział w przedmiotowej spółce A. B. Przypomnieć należy jednak, że jak wskazano powyżej, w dniu 12 listopada 2012 r. na mocy umowy zbycia udziałów H. B. kupiła 1 udział od A. B.

Nadto na etapie postępowania sądowego skarżąca przedstawiła m.in. kopię uchwały Spółki z 30 czerwca 2015 r., listę obecności wspólników z 2013 r. i 2014 r., protokół Zwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z 2014 r., czy kopię KRS-ZE - załącznik do wniosku o zmianę danych rejestrze przedsiębiorstw z danymi nowego wspólnika A. B. W przypadku tego ostatniego dokumentu brak jest na nim prezentaty sądu rejestrowego, nie można zatem stwierdzić czy został on złożony w sądzie, a jeżeli miało to miejsce, kiedy to nastąpiło. Znajdujący się w dziale I rubryka 7 pkt 6 KRS nr (...) wpis tego nie potwierdza, wynika z niego bowiem, że skarżąca posiada 100% udziałów w spółce. Ma racją skarżąca twierdząc, że zgodnie z art. 38 pkt 8 lit. c ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym nie są ujawniani w rejestrze przedsiębiorców wspólnicy, którzy posiadają w kapitale zakładowym mniej niż 10%. Jednak nie ma to znaczenia w sprawie w sytuacji, gdy - jak słusznie zauważył organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę - skarżąca nie obaliła domniemania wynikającego ze znajdującego się dziale I rubryka 7 pkt 6 w KRS wpisu, nie wystąpiła z wnioskiem o jego sprostowanie, uzupełnienie lub wykreślenie.

Odnośnie pozostałych dołączonych do skargi i pisma dokumentów Sąd stwierdza, że zostały one sporządzone w różnych datach, przy czym są one wcześniejsze od daty dokonania rejestracji w urzędzie pracy. Ich przedłożenie nie mogło zatem odnieść skutku w postaci wykazania, że w dacie rejestracji skarżącej w urzędzie pracy przedmiotowa spółka nie była spółką jednoosobową.

Sąd nie podziela stanowiska organu, że osoba pełniąca funkcję prezesa zarządu spółki handlowej nie może być uznana za gotową do podjęcia zatrudnienia i tym samym nie kwalifikuje się do grona bezrobotnych. Zwrócić należy w tym miejscu uwagę na ugruntowane stanowisko orzecznictwa sądowoadministracyjnego, w którym za błędne uznaje się stanowisko, że samo pełnienie funkcji członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością stanowi przeszkodę do uznania za osobę bezrobotną. Podnosi się, iż z art. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie wynika, że w każdym przypadku członkostwo osoby (w spółce niezatrudnionej) w zarządzie tejże spółki wyklucza możliwość uznania takiej osoby za osobę bezrobotną. Nieodzowne jest bowiem ustalenie, czy osoba ta jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia, przy czym ocena ta winna odnosić się do obiektywnie i realnie ocenionej sytuacji faktycznej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 1184/07, z dnia 27 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 141/12, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 marca 2011 r., sygn. akt III SA/Gd 573/09, z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 746/12, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe nie miało jednak znaczenia dla wyniku sprawy, bowiem - to z uwagi na treść art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l ustawy - skarżącej nie przysługiwał status osoby bezrobotnej, o czym była mowa powyżej.

W konsekwencji dokonanych rozważań należy uznać, że bez wpływu na istotę rozstrzygnięcia, pozostaje również dostrzeżone przez Sąd z urzędu naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 107 § 3 k.p.a. Sąd stwierdził bowiem, że uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji jest bardzo lakoniczne i nie odpowiada w pełni wymogom powołanego wyżej przepisu. Jednak decyzja organu drugiej instancji zawiera szczegółowe uzasadnienie sanując tym samym braki uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji. Organ ten w sposób staranny przedstawił motywy podjęcia rozstrzygnięcia odnosząc się przy tym do sformułowanych w odwołaniu zarzutów.

Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., zezwala na uchylenie decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania jedynie w sytuacji, gdy naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tego rodzaju naruszeń Sąd nie stwierdził.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie uwzględnił skargi uznając ją za niezasadną i na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.