Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1603819

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku
z dnia 6 listopada 2014 r.
III SA/Gd 730/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.).

Sędziowie: NSA Anna Orłowska, WSA Jolanta Sudoł.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2014 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Wojewody z dnia 7 lipca 2014 r. nr (...) w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewoda decyzją z dnia 7 lipca 2014 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia 7 maja 2014 r., wydaną na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c, art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013 r. poz. 674 z późn. zm.), którą orzeczono o obowiązku zwrotu przez S. Sz. nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego wraz z zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne, tj. zasiłku dla bezrobotnych za okres od dnia 15 czerwca 2013 r. do 31 października 2013 r. w wysokości 3.462,50 zł.

W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w dniu 7 czerwca 2013 r. S. Sz. został zarejestrowany jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku od dnia 15 czerwca 2013 r., który pobierał do 31 października 2013 r. Podczas rejestracji podpisał oświadczenie, że nie złożył wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, jak też że po złożeniu takiego wniosku zgłosił wniosek o zawieszenie wykonania działalności gospodarczej i okres zawieszenia jeszcze nie upłynął albo nie upłynął jeszcze okres do określonego we wniosku dnia podjęcia działalności gospodarczej. To warunkowało przyznanie mu statusu osoby bezrobotnej. Następnie ujawniono, że od dnia 3 listopada 2003 r. posiada aktywny wpis w Centralnej Ewidencji Informacji o Działalności Gospodarczej, której to działalności nie zawiesił, a okres jej podjęcia już upłynął. W wyniku wznowienia postępowania decyzją z dnia 12 lutego 2014 r. uchylono decyzję o przyznaniu mu statusu osoby bezrobotnej i orzeczono o odmowie uznania go za osobę bezrobotną od dnia 7 czerwca 2013 r.

W oparciu o złożone przez S. Sz. oświadczenie organ przyjął, że nie zachodzą warunki uniemożliwiające nabycie statusu osoby bezrobotnej, czego składający oświadczenie musiał być świadomy, podpisując przedmiotowe oświadczenie. S. Sz. powinien formalnie wykreślić działalność, bowiem działanie takie stanowi pozytywną przesłankę do uzyskania statusu osoby bezrobotnej. Na stronie jako podmiocie posiadającym wpis ciążył obowiązek poinformowania organu ewidencyjnego o zmianach stanu faktycznego i prawnego po wpisie do ewidencji, o czym strona była pouczona, mimo to nie wywiązała się z tego obowiązku, o czym świadczy aktywny wpis w CEDIG.

Organ, przytaczając treść art. 76 ust. 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy stwierdził, że nie poinformowanie Powiatowego Urzędu Pracy o fakcie posiadania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej świadczy o tym, że strona świadomie wprowadziła w błąd Urząd Pracy co do zaistnienia ustawowych przesłanek do posiadania statusu osoby bezrobotnej, o których była pouczona. Obowiązkiem przedsiębiorcy jest zadbanie o to, by dane zawarte w rejestrze były prawdziwe. Osoba wpisana do CEIDG nie może podnosić zarzutu, że wpisane dane nie są prawdziwe, jeżeli zaniedbała wystąpienia z wnioskiem o sprostowanie, uzupełnienie lub wykreślenie wpisu. W sprawie zachodzi sytuacja złożenia nieprawdziwego oświadczenia skutkującego świadomym wprowadzeniem w błąd organy zatrudnienia. Skoro S. Sz. nie zgłosił formalnie wykreślenia wpisu o prowadzonej działalności powinien być świadomy, że wpis taki figuruje nadal w CEIDG, skoro nie zgłosił zmian. Mimo to złożył nieprawdziwe oświadczenie o nie posiadaniu takiego wpisu.

O świadomym wprowadzeniu w błąd nie można byłoby mówić jedynie w sytuacji, gdyby strona nie była świadoma prawnego znaczenia określonych faktów oraz gdyby jej nie wyjaśniono, jakie okoliczności decydują o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej. Dla świadomego wprowadzenia w błąd istotne jest, czy strona była świadoma, że fakty, które zataiła, były istotne dla sprawy. Na gruncie art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy nie można ograniczyć świadomego wprowadzenia w błąd tylko do zamiaru bezpośredniego. Możliwe jest działanie strony także z zamiarem pośrednim, tj. gdy strona według wszelkiego prawdopodobieństwa może się spodziewać, że skutek wprowadzenia organu w błąd nastąpi. Strona działała w niniejszej sprawie w złej wierze, bowiem rzekome jej przekonanie o nieposiadaniu wpisu w sytuacji, gdy nie występowała o wykreślenie wpisu nie może być uznane za usprawiedliwione. Skoro strona posiadała wpis do CEIDG i nie poinformowała o tym urzędu, to chciała ten fakt zataić.

Zważywszy na powyższe okoliczności decyzja w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia dla osoby bezrobotnej była w świetle art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy prawidłowa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję Wojewody S. Sz. wskazał, że działał w dobrej wierze i został wprowadzony w błąd przez organy administracji. Nie wiedział o istnieniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Wielokrotnie upewniał się, czy nie ma aktualnego wpisu w rejestrze, jednak za każdym razem wynik wyszukiwania był negatywny. Wskazał, że nie był i nie jest przedsiębiorcą. Za przedsiębiorców uważa się tylko osoby wykonujące działalność gospodarczą, a domniemanie prawdziwości danych w tym zakresie jest domniemaniem wzruszalnym. Ponadto podobna sytuacja miała miejsce w 2011 r., kiedy to doszło do wykreślenia wpisu w CEIDG. Wówczas w trakcie wizyty w Urzędzie Miasta sprawdzono, czy nie ma innych wpisów i wynik był negatywny. Skarżący zarzucił, że nie został wezwany do wyjaśnienia kwestii wpisu w ewidencji oraz do jego ewentualnego wykreślenia.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 6 listopada 2014 r. skarżący podniósł, że Gmina Stara wprowadziła go w błąd, nie informując go przed migracją danych o nieaktualności wpisów.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd orzekł w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 76 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013 r. poz. 674 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą".

Zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. W myśl art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie.

W sprawie niniejszej uznano, że podstawą uznania wypłacenia świadczenia pieniężnego (zasiłku dla bezrobotnych) za nienależnie pobrane jest złożenie przez skarżącego S. Sz. nieprawdziwego oświadczenia dotyczącego wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. W dniu 7 czerwca 2013 r., na karcie rejestracyjnej bezrobotnego, skarżący podpisał-uprzedzony o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań-oświadczenie dotyczące m.in. tego, że nie złożył wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo po złożeniu wniosku o wpis zgłosił do ewidencji działalności gospodarczej wniosek o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej i okres zawieszenia jeszcze nie upłynął, albo nie upłynął jeszcze okres do, określonego we wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, dnia podjęcia działalności gospodarczej.

W sprawie ustalone zostało, na podstawie informacji z Centralnej Ewidencji i Informacji Działalności Gospodarczej, że od dnia 3 listopada 2003 r. skarżący posiada aktualny wpis do ewidencji.

Okoliczność ta spowodowała, że decyzja ostateczna z dnia 11 czerwca 2013 r., uznająca skarżącego za osobę bezrobotną z dniem 7 czerwca 2013 r. została uchylona decyzją z dnia 12 lutego 2014 r. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy decyzją z dnia 14 marca 2014 r., a skarga skarżącego na tę decyzję została oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 335/14.

Z uwagi na to, że skarżący figuruje w ewidencji działalności gospodarczej nieprawdziwe było jego oświadczenie, że nie złożył wniosku o wpis do tej ewidencji. Złożenie takiego oświadczenia należy uznać za świadome wprowadzenie błąd powiatowego urzędu pracy. Skarżący musiał mieć świadomość, że wniosek o wpis do ewidencji składał, a oświadczenie, które podpisał, dotyczy właśnie złożenia wniosku o wpis do ewidencji. Wpisy takie podlegają wykreśleniu na wniosek, a skarżący mając świadomość, że nie składał wniosku o wykreślenie wpisu, musiał mieć też świadomość, że figuruje on w rejestrze.

Zauważyć ponadto należy, że skarżący w niniejszym postępowaniu, dotyczącym zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, nie powoływał się przed organami administracji wprost na podnoszone na etapie niniejszej skargi kwestie sprawdzania treści wpisów w CEIDG. Powołał się jedynie na bliżej nieokreślone wprowadzenie go w błąd przez organy administracji i dokumenty dotyczące tej kwestii, zaś w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji na to, że na decyzję w przedmiocie odmowy uznania go za osobę bezrobotną wniósł skargę do WSA.

Należy zauważyć, że w uzasadnieniu tego właśnie, prawomocnego wyroku z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 335/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, odnosząc się do twierdzeń skarżącego, że "trudności uzyskania drogą elektroniczną wiarygodnych informacji w zakresie ewentualnych wpisów w CEIDG, na które powołuje się skarżący, nie stanowią okoliczności, które mogłyby go zwolnić od konsekwencji prawnych. Z dowodów zebranych w sprawie nie wynika aby przy rejestracji w dniu 7 czerwca 2013 r. powoływał się na nie, bądź sygnalizował w jakikolwiek sposób, że danych z ewidencji własnym staraniem nie może uzyskać. Nie ulega bowiem wątpliwości, że opisany w skardze wynik podjętych prób wyszukiwania powinien wzbudzić u niego wątpliwości czy taka informacja jest wystarczająca dla uznania, że może złożyć oświadczenie zawarte w pkt 7 Oświadczenia bezrobotnego na stronie "C"".

Stwierdzić należy - mając na uwadze też powyższe stanowisko - że w sytuacji złożenia przez skarżącego wniosku o wpis do ewidencji i jednoczesnym braku złożenia przez niego wniosku o wykreślenie wpisu, przyjmując założenie, że skarżący miał faktycznie jakiekolwiek problemy z ustalaniem danych w ewidencji, a jednocześnie problemów tych nie zasygnalizował organowi podczas składania oświadczenia w dniu 7 czerwca 2013 r., oświadczenie to skarżący złożył godząc się na to, że może ono nie być prawdziwe. Sytuację taką również należy uznać za "świadome wprowadzenie w błąd powiatowego urzędu pracy", o jakim mowa w art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy.

W tej sytuacji podnoszone przez skarżącego kwestie dotyczące uzyskania przez niego danych z ewidencji nie mogą przynieść oczekiwanego przez skarżącego skutku. Należy też zauważyć, że skarżący przedłożył w toku postępowania przed sądem w niniejszej sprawie wyniki wyszukiwania wpisów w CEIDG twierdząc, że mimo wypełniania rubryk zgodnie ze wskazówkami (wystarczy wypełnić tylko jedno pole) nie mógł uzyskać danych o istniejącym wpisie posługując się niektórymi danymi. Tymczasem z przedłożonych wydruków wynika, że przy wyszukiwaniu wpisów zawarto informację, że jeżeli nie ma wpisu w CEDIG, to należy udać się do urzędu, w którym rejestrowana była firma, w celu zaktualizowania danych. Oznacza to, że negatywny wynik poszukiwania po wpisaniu danych nie oznacza automatycznie braku wpisu w ogóle, lecz możliwość braku aktualnych danych pozwalających na pozytywny wynik wyszukiwania. Nie można w tej sytuacji podzielić stanowiska skarżącego, by został w jakikolwiek sposób wprowadzony w błąd przez organy administracji. To na skarżącym ciąży obowiązek posiadania wiedzy, jakie wnioski do przedmiotowej ewidencji składał i jak zostały rozpatrzone oraz jakie dane do tej ewidencji zgłaszał i czy dokonywał aktualizacji tych danych. Tego, że Burmistrz Miasta poinformował skarżącego, że powinien uaktualnić wpisy w ewidencji (pismo k. 4), a Gmina (gdzie skarżący dokonał przedmiotowego, niewykreślonego wpisu do ewidencji) tego nie zrobiła, nie można utożsamiać z "wprowadzeniem w błąd" skarżącego, jak skarżący to czyni. Skutki swojego zaniedbania w prowadzeniu własnych spraw skarżący próbuje przerzucić na Gminę, nie będącą zresztą stroną niniejszego postępowania. Ponadto sprawdzenie danych w ewidencji podczas wizyty w Urzędzie Miasta, na które skarżący wskazuje w skardze, nie mogło dotyczyć danych wpisanych przez Gminę.

Chybione jest też stanowisko skarżącego zaprezentowane w skardze, że powinien zostać przez organy wezwany "do wyjaśnienia wpisu i do ewentualnego wykreślenia". Organy administracji, zajmujące się w niniejszej sprawie kwestią oceny, czy pobrane przez skarżącego świadczenie można uznać za pobrane nienależnie, zobowiązane były jedynie do oceny okoliczności istotnych dla sprawy-przede wszystkim oceny faktu istnienia wpisu w ewidencji i treści oświadczenia skarżącego dotyczącego wpisów w ewidencji, nie zaś do prowadzenia działań zmierzających do usunięcia wpisów, co zresztą - gdyby nawet nastąpiło - nie miałoby znaczenia dla oceny treści oświadczenia skarżącego złożonego wcześniej - podczas rejestracji w powiatowym urzędzie pracy.

Zarzuty skargi wskazujące na treść pisma Sekretarza Stanu, dotyczącego usunięcia danych z ewidencji w przypadku braku przymiotu przedsiębiorcy czy też zarzuty skargi dotyczące możliwości wykazywania, że się nie jest czynnym przedsiębiorcą nie mają w niniejszej sprawie znaczenia, bowiem przepisy nie uzależniają od takich okoliczności możliwości uznania pobranych świadczeń za nienależnie pobrane.

Wobec powyższego podzielić należy stanowisko organów, że złożenie przez skarżącego przedmiotowego oświadczenia o nie złożeniu przez niego wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej należy w okolicznościach niniejszej sprawy uznać za świadome wprowadzenie w błąd powiatowego urzędu pracy.

W tej sytuacji Sąd, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, oddalił ją na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.