Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1534744

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku
z dnia 23 października 2014 r.
III SA/Gd 698/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla.

Sędziowie WSA: Alina Dominiak, Jolanta Sudoł (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2014 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (...) z dnia 23 czerwca 2014 r. nr (...) w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję.

Uzasadnienie faktyczne

Wnioskiem z dnia 4 kwietnia 2014 r. I. S. wystąpiła o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką, J. S.

Decyzją z dnia 23 maja Prezydent Miasta, wydaną m.in. na podstawie art. 16a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych organ odmówił przyznania wnioskodawczyni specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Powodem odmowy było uznanie, że wnioskodawczyni nie spełniła przesłanki określonej w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), zgodnie z którym specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529 oraz z 2013 r. poz. 1439) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli zrezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ wskazał, że I. S. nie zrezygnowała z zatrudnienia w celu opieki nad matką. Matka wnioskodawczyni legitymuje się bowiem orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności od października 2009 r. do wniosku dołączono natomiast świadectwo pracy, z którego wynika, że I. S. pracowała w okresie od 1 sierpnia 1997 r. do dnia 30 września 2003 r., a stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania umowy o pracę z przyczyn dotyczących pracodawcy.

W złożonym odwołaniu I. S. wskazała, że wydana wobec niej decyzja jest bardzo krzywdząca. Zaznaczyła, że opiekuje się niepełnosprawną i chorą na Alzheimera matką nieprzerwanie od 2007 r., tj. od kiedy z uwagi na stan jej zdrowia wróciła do kraju z Irlandii, gdzie dorywczo pracowała. J. S. jest obecnie całkowicie ubezwłasnowolniona, a córka została ustanowiona przez sąd jej opiekunem prawnym.

Decyzją z dnia 23 czerwca 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania.

Organ odwoławczy podzielił dokonaną przez organ pierwszej instancji wykładnię art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, przyjmując, że przesłanka rezygnacji z zatrudnienia nie obejmuje swoim zakresem sytuacji niepodejmowania zatrudnienia. W związku z powyższym w przedmiotowej sprawie konieczne było ustalenie czy skarżąca zrezygnowała z pracy, kiedy i czy miało to związek z koniecznością sprawowania opieki nad matką. W sprawie nie ustalono również czy J. S. można i od kiedy traktować za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym. Zdaniem Kolegium, nie precyzują tego przedłożone do akt orzeczenia lekarskie ZUS z 2009 i 2012 r. Organ pierwszej instancji został ponadto zobowiązany do ustalenia czy późniejsze zatrudnienie strony, które miało miejsce zagranicą, spełnia przesłanki określone w art. 2 ust. 22 cyt. ustawy. W ocenie Kolegium, nie zbadano zatem czy istnieje faktycznie związek przyczynowy pomiędzy zatrudnieniem a rezygnacją z zatrudnienia w związku ze znacznym stopniem niepełnosprawności matki w rozumieniu art. 16a cyt. ustawy.

I. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W ocenie skarżącej w sprawie zostały spełnione przesłanki określone w art. 16a cyt. ustawy, wobec czego powinna otrzymać zasiłek. Skarżąca ponownie wskazała, że od 7 lat zajmuje się matką, która z powodu choroby Alzheimera znajduje się obecnie w stanie, który uzasadniał jej całkowite ubezwłasnowolnienie. Właśnie dla matki zrezygnowała ze swojego życia w Irlandii. W celu uprawdopodobnienia swojego pobytu i pracy w Irlandii skarżąca przedłożyła zaś organom akt urodzenia córki, którą tam urodziła w maju 2007 r.

Organ w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko dotyczące wykładni art. 16a ustawy oświadczeniach rodzinnych oraz wskazując, że organ pierwszej instancji nie zweryfikował czy istnieje faktycznie związek przyczynowy dotyczący rezygnacji z zatrudnienia w związku ze znacznym stopniem niepełnosprawności matki i podjęciem opieki.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem I. S. o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, tj. świadczenia wskazanego w art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), zwanej dalej: "ustawą". Przepis ten został wprowadzony do ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548), zwanej dalej ustawą nowelizującą i zaczął obowiązywać od dnia 1 stycznia 2013 r. Na mocy tego przepisu do systemu świadczeń rodzinnych zostało wprowadzone nowe świadczenie tzw. specjalny zasiłek opiekuńczy, którego przyznanie zostało uzależnione od spełnienia szeregu przesłanek określonych w powołanym przepisie.

W przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadza się do oceny dokonanej przez organy wykładni art. 16a ust. 1 tej ustawy, w zakresie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej określonej w tym przepisie ustawy. Organ pierwszej instancji przyjął, że strona przesłanki tej nie spełniła gdyż orzeczenie o niepełnosprawności pochodzi z 2009 r., a skarżąca przestała pracować w 2003 r. Organ drugiej instancji stwierdził natomiast, że kwestia ta nie może być rozstrzygnięta, ponieważ nie wiadomo kiedy powstała niepełnosprawność matki skarżącej i nie wiadomo czy skarżąca pracowała po 2003 r. w Irlandii.

Co jednak ważne dla sprawy, oba organy dokonały tożsamej wykładni przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia". Pomimo braku merytorycznego rozstrzygnięcia Kolegium zawarło w zaskarżonej decyzji błędną wykładnię przepisu prawa materialnego, w konsekwencji, której zobowiązało organ pierwszej instancji do dokonania ustaleń faktycznych w sprawie. Z punktu jednak widzenia prawidłowej wykładni art. 16a cyt. ustawy, ustalenia te są dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy zbędne. Powyższe zaś stanowisko organu odwoławczego skutkowało uchyleniem decyzji organu pierwszej instancji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.

Zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Organy przyjęły, że dla przyznania zasiłku konieczne jest aby skarżąca zrezygnowała z pracy (zwolniła się z pracy) i aby czas tej rezygnacji współgrał z powstaniem znacznego stopnia niepełnosprawności matki skarżącej, co potwierdzi związek przyczynowy pomiędzy tymi dwoma faktami.

W ocenie Sądu, prezentowana przez organy w niniejszej sprawie wykładnia art. 16a ust. 1 ustawy nie zasługuje na akceptację. Mianowicie, organy dokonując wykładni tego przepisu przyjęły, że w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego (inaczej niż w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego - art. 17 ust. 1 ustawy), świadczenie to przysługuje wyłącznie tym osobom uprawnionym, które podjęły się i sprawują faktyczną opiekę nad osobami niepełnosprawnymi na skutek tylko rezygnacji z wykonywanej uprzednio pracy. Taka interpretacja przepisu jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z zasadą równości wszystkie podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną w stopniu równym mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących, czy też faworyzujących. Dokonana przez organy wykładnia art. 16a ust. 1 ustawy prowadzi natomiast do zróżnicowania sytuacji prawnej osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi, w stosunku do których niepełnosprawność powstała w okolicznościach wskazanych w art. 17 ust. 1b ustawy (czyli beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego) od sytuacji prawnej osób sprawujących opiekę nad "pozostałymi niepełnosprawnymi", ale także - co istotne w rozpoznawanej sprawie - zastosowana przez organy wykładnia różnicuje w sposób całkowicie niezrozumiały potencjalnych beneficjentów specjalnego zasiłku opiekuńczego na tych, którzy podejmują się sprawowania opieki na skutek rezygnacji z pracy oraz na tych, którzy tak samo jak poprzedni podejmują się i sprawują stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednakże nie pozostając w zatrudnieniu powstrzymują się od podejmowania określonej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania tej opieki (tzn. rezygnują z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej).

Przyjmuje się, że specjalny zasiłek opiekuńczy jest niejako wynagradzaniem (rekompensatą) przez Państwo osób opiekujących się niepełnosprawnymi członkami rodziny, gdyż w innym wypadku to Państwo musiałoby się wywiązać z obowiązku opieki nad swoim obywatelem (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, sygn. akt II SA/Go 550/13, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). A zatem to sam fakt nie pozostawania w zatrudnieniu, spowodowany koniecznością opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny musi być decydujący dla ustalenia prawa do omawianego świadczenia, i nie ma tu żadnego znaczenia czy osoba opiekująca się zrezygnowała z trwającego zatrudnienia czy też w ogóle z samego podjęcia zatrudnienia. W ocenie Sądu, byłoby fikcją wymaganie od osób niepracujących z uwagi na sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny podjęcia przez te osoby pracy, po to, by następnie z niej zrezygnować dla spełnienia przesłanki otrzymania świadczenia, którego celem w istocie nie jest podjęcie lub rezygnacja z zatrudnienia, lecz rekompensata Państwa za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, której konsekwencją jest niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna.

Reasumując, w ocenie Sądu nie sposób jest przyjąć za zgodne z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, że w przypadku dwóch osób, tak samo sprawujących stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednej z nich przysługiwać będzie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż w celu tej opieki osoba ta dokonała rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, natomiast drugiej prawo to nie będzie przysługiwać, gdyż osoba ta - pomimo sprawowania faktycznej opieki i spowodowanej tym obiektywnej niemożności podjęcia zatrudnienia - nie wypełnia przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej".

Potwierdzenia prawidłowości powyższej wykładni art. 16a ust. 1 ustawy doszukać się można w związanych z analizowanym stanem prawnym orzeczeniach Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał ten, wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 r. w sprawie K 27/13 (publ. OTK-A 2013/9/134, Dz. U. poz. 1557) orzekł o niezgodności z art. 2 Konstytucji RP przepisów art. 11 ust. 1 i 3 ustawy nowelizującej. Przepisy te przewidywały zachowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby uprawnione na podstawie przepisów dotychczasowych do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w tych przepisach. Wydane natomiast na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasnąć miały z mocy prawa po upływie terminu 30 czerwca 2013 r. W uzasadnieniu wyroku Trybunał zastrzegł, że nie można jeszcze bezspornie stwierdzić, w jakim kierunku rozwinie się praktyka stosowania art. 16a ust. 1 ustawy - wprowadzającego nowe świadczenie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego. Trybunał wskazał jednakże, że może ona doprowadzić do wykluczenia możliwości ubiegania się o to świadczenie przez osoby, które pobierały świadczenie na zasadach dotychczasowych, a następnie utraciły to prawo w związku z wygaszeniem decyzji administracyjnych na mocy art. 11 ust. 3 ustawy nowelizującej. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że "osoby te - de nomine - nie będą bowiem ubiegały się o specjalny zasiłek opiekuńczy z pozycji "rezygnujących z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", gdyż w okresie pobierania zasiłku pielęgnacyjnego nie pracowały. W jeszcze mniej korzystnej sytuacji są ci spośród dotychczasowych beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego, którzy w ogóle nie podejmowali zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a więc nie mogą z nich zrezygnować". Trybunał uznał za naruszenie konstytucyjnych zasad zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasady ochrony praw słusznie nabytych regulację zawartą w art. 11 ust. 1 i 3 ustawy nowelizującej, prowadzącą do utraty prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby, które świadczenie takie dotychczas pobierały, naruszając ich bezpieczeństwo prawne oraz bezpieczeństwo osób niepełnosprawnych. Trybunał wskazał, że "pułapka prawna" polega w tej sprawie na tym, że obywatel, opierając się na ustanowionych przez ustawodawcę przesłankach uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego i działając w zaufaniu do stabilności przepisów prawa, dokonał istotnych wyborów życiowych, nie podejmując pracy zarobkowej lub rezygnując z zatrudnienia, a następnie - w rezultacie wygaśnięcia z mocy prawa decyzji uprawniającej do świadczenia pielęgnacyjnego i jednocześnie niespełniania nowych warunków przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, czy choćby specjalnego zasiłku opiekuńczego - utracił prawo do pobierania świadczenia i nie jest w stanie, ze względu na wcześniejszą rezygnację i trudną sytuację na rynku pracy, uzyskać ponownie zatrudnienia".

Postanowieniem z dnia 17 lipca 2014 r. sygn. akt P 1/14 Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie wszczęte wskutek pytania prawnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu: czy art. 16a ust. 1 ustawy w zakresie, w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego osoby na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest zgodny z art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 Konstytucji. W uzasadnieniu postanowienia Trybunał zwrócił uwagę na to, że pytający sąd zasygnalizował istniejące rozbieżności w orzeczeniach wojewódzkich sądów administracyjnych co do interpretacji art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przywołał między innymi wyrok WSA w Gdańsku opierający się na założeniu, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje także osobom, które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki.

Trybunał Konstytucyjny w dalszej części swego orzeczenia stwierdził, że "tak długo, jak rozbieżności mogą być usunięte przez sądy administracyjne, a zwłaszcza przez Naczelny Sąd Administracyjny, nie jest konieczne rozstrzyganie pytań prawnych opartych tylko na jednej ze stosowanych w praktyce interpretacji zakwestionowanego przepisu, gdy inne - również występujące w praktyce - przynoszą rezultat pozostający w zgodzie z Konstytucją".

Zatem rzeczą sądu administracyjnego rozpatrującego sprawę ze skargi na decyzję odmawiającą prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego osobie, było dokonanie spośród możliwych sposobów wykładni art. 16a ust. 1 ustawy takiego, który przyniósłby rezultat zgodny z przepisami Konstytucji RP. Przedstawiona na wstępie rozważań prawnych w niniejszym uzasadnieniu interpretacja art. 16a ust. 1 ustawy do rezultatu takiego prowadzi.

W tym miejscu należy także rozważyć kwestię znaczenia nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonanej ustawą z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. poz. 567). Zgodnie z art. 17 pkt 2 tej ustawy, art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przybiera od 1 stycznia 2015 r. następujące brzmienie: "specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529 oraz z 2013 r. poz. 1439) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli:

1)

nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub

2)

rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

- w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji". Przywraca się zatem uszczegółowienie przesłanek nabycia prawa do zasiłku znajdujące się uprzednio wśród przesłanek prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do końca 2012 r.). Zdaniem Sądu w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę należy jednak zmianę tę uznać za zabieg ustawodawczy mający na celu usunięcie rozbieżności w orzecznictwie, do których doprowadziła ustawa nowelizująca z dnia 7 grudnia 2012 r. przez ograniczenie określenia przesłanki nabycia specjalnego zasiłku opiekuńczego do sformułowania: "rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". W istocie zmiana ta precyzuje jedynie treść przesłanki nabycia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w zgodzie z normami konstytucyjnymi. Jak wspomniano bowiem wyżej, na niekonstytucyjne skutki możliwej wykładni art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prowadzącej do utraty praw słusznie nabytych, zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 5 grudnia 2013 r.

Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę nie podziela natomiast poglądu prawnego wyrażonego w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 30 lipca 2014 r. sygn. akt I OSK 269/14, akceptującego wykładnię art. 16a ust. 1 ustawy, prezentowaną przez organy administracji. Uzasadnienie to pomija bowiem całkowicie aspekt konstytucyjny wykładni analizowanego przepisu, który ma znaczenie decydujące dla jej rezultatu.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że organy administracji dokonały błędnej wykładni art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W konsekwencji organ odwoławczy nie miał podstaw do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji w celu uzupełniania postępowania dowodowego. Stan faktyczny niniejszej sprawy w świetle przestawionej powyżej interpretacji art. 16a cyt. ustawy nie wymagał już bowiem żadnych dodatkowych wyjaśnień, w szczególności w zakresie charakteru pracy skarżącej w Irlandii i okoliczności rezygnacji z niej.

Za wadliwe uznać należy także stanowisko organu odwoławczego, że dołączone do akt orzeczenia ZUS z 2009 i 2012 r. nie są wystarczające dla potwierdzenia znacznego stopnia niepełnosprawności matki skarżącej w rozumieniu art. 16a ust. 1 ustawy i potrzebę ustalenia daty jego powstania. Powołany przepis ustawy wymaga jedynie legitymowaniem się stosownym orzeczeniem. W myśl zaś art. 3 pkt 21 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ilekroć w ustawie jest mowa o znacznym stopniu niepełnosprawności - oznacza to:

a)

niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych,

b)

całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,

c)

stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach,

d)

posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów,

e)

niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Z przedłożonego do akt sprawy orzeczenia ZUS Oddział w S. z dnia 9 listopada 2012 r. nr akt (...), wynika, że lekarz orzecznik orzekł, że J. S. jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji, a więc na stałe. Powołany dokument pozwala na ustalenie, że matka strony legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 3 pkt 21 ustawy). Można zauważyć, że okoliczność ta nie budziła wątpliwości organu pierwszej instancji, który w uzasadnieniu swojej decyzji podniósł, że "J. S. posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności". Powyższe ustalenie implikuje wniosek, że skarżąca spełnia kolejną przesłankę z art. 16a ust. 1 ustawy, gdyż jej matka, tj. osoba wymagająca opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Należy tu dodać, że już orzeczenie ZUS Oddział w S. z dnia 24 listopada 2009 r. nr akt (...), potwierdzało, iż matka strony jest niezdolna do samodzielnej egzystencji, choć nie na trwale (do 30 listopada 2012 r.).

W świetle dokonanych rozważań i realiów niniejszej sprawy nie można uznać, aby istniały podstawy do wydania decyzji kasacyjnej, co skutkuje naruszeniem przez organ odwoławczy dyspozycji przepisu art. 138 § 2 k.p.a.

W tym stanie rzeczy, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję.

Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji publicznej powinien dokonać oceny określonych w art. 16a ust. 1 ustawy przesłanek warunkujących przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, mając na uwadze przedstawioną powyżej wykładnię tego przepisu, którą to wykładnią jest związany z mocy art. 153 p.p.s.a. Jak już podniesiono prawidłowe rozpoznanie sprawy nie wymagało wyjaśnienia okoliczności, wskazanych w uzasadnieniu organu drugiej instancji. Tym samym organ odwoławczy powinien rozpoznać odwołanie strony i orzec co do istoty sprawy.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.