Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1026870

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku
z dnia 23 lutego 2009 r.
III SA/Gd 406/08

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Krzysztof Przasnyski (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. O. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (...) z dnia 9 września 2008 r. nr (...) w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie faktyczne

Wnioskiem z dnia 29 stycznia 2009 r. (data stempla pocztowego) skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w kwocie 200 zł. Powyższy wniosek jest kolejnym złożonym przez wnioskodawcę w niniejszej sprawie. Poprzedni został rozpoznany negatywnie (postanowieniem z dnia 17 grudnia 2008 r. sygn. akt III SA/Gd 406/08 odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy).

W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, iż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Na potwierdzenie tej okoliczności dołączył zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy (...) z dnia 23 stycznia 2009 r. Wnioskodawca oświadczył, iż korzysta z pomocy rodziny otrzymując m.in. żywność oraz środki czystości.

Według złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący jest współwłaścicielem lokalu mieszkalnego o powierzchni 60 m2, nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro oraz nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów. Wnioskodawca pozostawił niewypełnioną rubrykę 6 formularza PPF, w której należy wpisać osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym, zaś w innej części wniosku podał, iż sam prowadzi gospodarstwo domowe.

Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.

Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

W związku z powyższym, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 3 lutego 2009 r. (doręczonym żonie wnioskodawcy - E. O. w dniu 9 lutego 2009 r.) skarżący zobowiązany został do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez niego, małżonkę oraz synów rachunków bankowych, maklerskich (i innych na których gromadzone są środki pieniężne), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownych oświadczeń w tym przedmiocie; oświadczenia w przedmiocie majątku małżonki wnioskodawcy, w szczególności posiadanych przez nią nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, wysokości zasobów pieniężnych (oszczędności i papierów wartościowych) oraz wskazania źródeł i wysokości osiąganych przez nią dochodów, a także dowodów dotyczących źródeł i wysokości tych dochodów uzyskanych w okresie ostatnich trzech miesięcy; kopii dokumentów obrazujących aktualną wysokość ponoszonych kosztów utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych); dodatkowego oświadczenia, czy nadal zamieszkuje z synami, a w przypadku odpowiedzi twierdzącej, wskazania źródeł i wysokości osiąganych przez nich dochodów, a także dowodów dotyczących źródeł i wysokości tych dochodów uzyskanych w okresie ostatnich trzech miesięcy; oświadczenia w przedmiocie wszystkich zarejestrowanych na niego oraz małżonkę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości); oświadczenia, czy skarżący i jego małżonka korzystają aktualnie z jakichkolwiek form pomocy społecznej; w przypadku odpowiedzi twierdzącej - przedłożenia kopii dokumentów potwierdzających charakter pomocy oraz jej wysokość. Wnioskodawca został poinformowany, iż nie jest zobowiązany do przedstawienia danych i dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej małżonki tylko w sytuacji, gdy został orzeczony rozwód lub separacja, a przedłoży on stosowne orzeczenie sądu w tym zakresie.

W odpowiedzi na to wezwanie skarżący nadesłał kopię faktury za energię z dnia 27 października 2008 r. (na kwotę 871,59 zł, obejmującej prognozę na 6 miesięcy) oraz blankietu wpłaty należności za gaz o terminie płatności 5 lutego 2009 r. na kwotę 246,56 zł. Dokumenty te wystawiono dla małżonki wnioskodawcy. Ponadto przedstawił zestawienie transakcji na rachunku bankowym za okres od 26 stycznia do 16 lutego 2009 r., kopię decyzji z dnia 12 września 2008 r. w przedmiocie uznania jego małżonki z dniem 9 września 2008 r. za osobę bezrobotną oraz przyznaniu prawa do zasiłku od dnia 17 września 2008 r. w wysokości 551,80 zł miesięcznie oraz zaświadczenia z dnia 23 stycznia 2009 r. o posiadaniu przez wnioskodawcę statusu bezrobotnego.

W dodatkowym oświadczeniu z 16 lutego 2009 r. wnioskodawca podniósł m.in., iż pozostaje z żoną "w nieformalnej separacji", zaś synowie są zameldowani w jego lokalu, lecz w nim nie zamieszkują. W związku z tym nie należy ich zaliczać do osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżący nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej oraz jest posiadaczem samochodu osobowego marki (...), rok produkcji - 1996, którego wartość określił na 4.500 zł.

Analiza przedłożonego materiału dowodowego wykazała, iż wnioskodawca selektywnie wykonał nałożony na niego obowiązek przedłożenia wymienionych w wezwaniu dokumentów. I tak w pierwszej kolejności wskazać należy, iż wbrew wezwaniu, przedłożony przez wnioskodawcę wyciąg z rachunku bankowego nie obejmuje historii operacji dokonanych w okresie ostatnich trzech miesięcy. Nie nadesłano również wyciągów z rachunków bankowych małżonki, ani (alternatywnie) oświadczenia o jego nieposiadaniu. Skarżący nie udokumentował w sposób kompletny aktualnej wysokości ponoszonych kosztów utrzymania w części dotyczącej opłat czynszowych za zajmowany lokal.

Po drugie, zwrócić należy uwagę na istotne rozbieżności co do twierdzeń o samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa domowego przez wnioskodawcę. Nie przedstawił on bowiem orzeczenia w przedmiocie rozwodu bądź separacji. Ponadto w dodatkowym oświadczeniu z 16 lutego 2009 r. podał, iż synowie są zameldowani w jego lokalu, lecz w nim nie zamieszkują. W innym oświadczeniu znajdującym się w aktach sprawy (k.31) skarżący wskazał natomiast, że zamieszkuje z żoną i trzema synami. Wątpliwości tych nie usuwa tym bardziej okoliczność, iż składając w 2008 r. zeznanie podatkowe wnioskodawca dokonał wyboru opodatkowania dochodów wspólnie z małżonką oraz skorzystał z ulgi z tytułu wychowywania dziecka, o której mowa w art. 27f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (jednolity tekst Dz. U. z 2000 r. Nr 14 poz. 176 ze zm.).

W tej sytuacji złożony przez skarżącego wniosek nie zawiera dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien bowiem - stosownie do art. 252 § 1 p.p.s.a. - zawierać m.in. oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz stanie rodzinnym.

Przedłożony przez skarżącego materiał dowodowy nie potwierdza bardzo ważnych dla oceny jego sytuacji finansowej okoliczności jak: liczba osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, ich stan majątkowy oraz wysokość kosztów utrzymania. Wymienione braki i niejasności nie pozwalają uznać, iż wnioskodawca dokonał wszelkich starań, by w sposób pełny zobrazować swoją sytuację finansową, co skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych.

Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06 niepubl.), zaś rozbieżności, nieścisłości i luki w oświadczeniach strony nie pozwalają uznać, że udowodniła ona, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2004 r. sygn. akt III SA/Wa 632/04 niepubl.)

W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.