Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2007508

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku
z dnia 3 marca 2016 r.
III SA/Gd 31/16

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka.

Sędziowie WSA: Alina Dominiak, Felicja Kajut (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2016 r. sprawy ze skargi B. K.- D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia z dnia 25 listopada 2015 r. nr (...) w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej świadczeń rodzinnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta z dnia 6 października 2014 r. nr (...).

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia 6 października 2014 r. nr (...) Prezydent Miasta, po przeprowadzeniu wznowionego z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia uprawnień do świadczeń rodzinnych, postanowił:

1.

uchylić decyzję z dnia 17 grudnia 2013 r. nr (...) przyznającą B. K.-D. prawo do świadczeń rodzinnych na dzieci: K. D. i D. B.,

2.

przyznać wyżej wymienionej świadczenia rodzinne na:

a) K. D.

* zasiłek rodzinny na dziecko wieku 5-18 lat, w kwocie 106 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 sierpnia 2014 r. do dnia 31 października 2014 r.,

* dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, w kwocie 100 zł płatny jednorazowo we wrześniu 2014 r., na rok szkolny 2014/2015;

b) D. B.

* zasiłek rodzinny na dziecko wieku 5-18 lat, w kwocie 106 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 listopada 2013 r. do dnia 31 października 2014 r.

* dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, w kwocie 100 zł płatny jednorazowo we wrześniu 2014 r., na rok szkolny 2014/2015.

Decyzja została skierowana do B. K.-D. (zwanej dalej: "stroną", "skarżącą"), a jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 104, art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) - dalej zwanej: "k.p.a." w związku z art. 3 pkt 7, art. 4, art. 5 ust. 1, art. 6, art. 7 pkt 2, art. 8, art. 14, art. 20, art. 23, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1456 z późn. zm.), w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 r. poz. 959), w związku z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r. poz. 3).

W uzasadnieniu organ wskazał, że dnia 6 września 2013 r. strona złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych, na dzieci K. D. i D. B., na okres zasiłkowy 2013/2014.

Decyzją z dnia 17 grudnia 2013 r. nr (...) organ przyznał stronie zasiłek rodzinny, na okres 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, na rok szkolny 2014/2015, na ww. dzieci.

W dniu 18 sierpnia 2014 r. w Dziale Świadczeń Rodzinnych, Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie strona złożyła zaświadczenie z Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w P. z dnia 5 sierpnia 2014 r., z którego wynika, że K. D. przebywa w ww. ośrodku od dnia 10 maja 2011 r., a od października 2013 r. strona nie ponosi odpłatności za pobyt dziecka w placówce.

W dniu 5 września 2014 r. wpłynęło pismo z Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego we W. informujące, iż nieletni K. D. został przyjęty do placówki w dniu 30 sierpnia 2014 r. W kolejnym piśmie ośrodek informował, że rodzice K. D. są zobowiązani do odpłatności za jego wyżywienie podczas pobytu w placówce.

Strona przedłożyła dowody wpłat na konto Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w P. tytułem opłaty za wyżywienie syna w placówce na łączną kwotę 523 zł oraz potwierdzenie zwrotu z konta ww. ośrodka na konto strony łącznie kwoty 792,27 zł.

W związku z umieszczeniem dziecka od dnia 10 maja 2011 r. w młodzieżowym ośrodku wychowawczym i nieponoszeniem odpłatności za pobyt dziecka w placówce od listopada 2013 r. do lipca 2014 r., zasiłek rodzinny na okres od dnia 1 listopada 2013 r. do dnia 31 lipca 2014 r. na K. D. nie przysługiwał.

W związku z umieszczeniem dziecka od dnia 30 sierpnia 2014 r. w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym we W. i zobowiązaniem do ponoszenia odpłatności za wyżywienie dziecka podczas pobytu w placówce, strona zachowuje uprawnienia do zasiłku rodzinnego na wskazany okres. Zgodnie z art. 8 pkt 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych stronie przysługuje również prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, na rok szkolny 2014/2015.

Strona wniosła odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji podnosząc, że pieniądze które pobierała tytułem świadczeń na dziecko przeznaczała na zakup obuwia, odzieży i paczki, które wysyłała do ośrodka w którym przebywał jej syn. Nie była świadoma tego, że w sytuacji, gdy zaprzestała regulowania opłat za pobyt syna w ośrodku opiekuńczym traci uprawnienie do świadczeń rodzinnych i alimentacyjnych. Jej zdaniem decyzja jest wadliwa, ponieważ ośrodek, w którym przebywa jej syn nie zapewnia wszystkich niezbędnych rzeczy. Podała, że zwróciła się do Dyrektora Ośrodka w P. o zwolnienie z opłat za pobyt syna z uwagi na trudną sytuację finansową rodziny. Poza tym wniosła o umorzenie nienależenie pobranych świadczeń na syna.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 25 listopada 2015 r. nr (...), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 151 § 1 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz art. 4, art. 5, art. 6, art. 8, art. 12a, art. 14, art. 20, art. 23, art. 24, art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że art. 7 pkt 1 - 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych określa negatywne przesłanki przyznania świadczeń rodzinnych. Zgodnie z treścią art. 7 pkt 2 tej ustawy zasiłek rodzinny nie przysługuje jeżeli dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej.

Zgodnie zaś z przepisem art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

W ocenie organu odwoławczego w zaistniałej sytuacji decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa i uzasadniona. Nie ma wątpliwości, że wystąpiła przesłanka wznowieniowa uzasadniająca uchylenie decyzji przyznającej świadczenia rodzinne na okres 2013/2014 oraz rozstrzygnięcie sprawy poprzez orzeczenie o przyznaniu świadczeń rodzinnych na K. D. i D. B. w okresie świadczeniowym 2013/2014 przy czym w przypadku dziecka przebywającego w placówce zapewniającej całodobowe utrzymanie, którego rodzic od miesiąca października 2013 r. nie uiszcza odpłatności za wyżywienie dziecka podczas pobytu w placówce zasadnym było orzeczenie o przyznaniu wnioskowanych świadczeń rodzinnych w okresie od 1 sierpnia 2014 r. do 31 października 2014 r. Sam fakt skreślenia syna strony z listy wychowanków Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w Polanowie oraz okoliczność przyjęcia go z dniem 30 sierpnia 2014 r. do Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego we W. nie oznacza, że strona powinna zachować uprawnienie do świadczeń rodzinnych za sierpień 2014 r. Zważywszy jednak na art. 139 k.p.a. organ odwoławczy nie dostrzegając w powyższym uchybieniu rażącego naruszenia prawa czy też rażącego naruszenia interesu społecznego, nie znalazł podstaw do zmiany decyzji organu niższej instancji.

Z akt sprawy wynika, że w dacie wydania decyzji rozstrzygającej o przyznaniu świadczeń rodzinnych na okres świadczeniowy 2013/2014, tj. w dniu 17 grudnia 2013 r. istniały istotne dla sprawy okoliczności faktyczne o których organ nie miał wiedzy. Z zaświadczenia Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w P. wynika, że strona od października 2013 r., zaprzestała uiszczania opłat za pobyt dziecka we wskazanej placówce. Powyższe skutkowało utratą uprawnienia strony do świadczeń rodzinnych przyznanych na mocy decyzji z dnia 17 grudnia 2013 r. i konieczne było ustalenie świadczeń na nowo.

W ocenie organu odwoławczego argumentacja odwołania nie ma wpływu na wynik sprawy.

B. K.-D. zaskarżyła opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wskazując, że miała podwody dla których pobierała świadczenia. Prosiła o umorzenie jej kwoty zadłużenia.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że wystąpiła do Dyrektora MOW w P. o zmniejszenie opłat za wyżywienie syna. Nie otrzymała w tej sprawie żadnej decyzji, ale uznała, że jej prośba została pozytywnie załatwiona. Świadczenia na syna (alimenty i zasiłki) przeznaczała na jego potrzeby, takie jak pobyt w domu, zakup odzieży, przyborów higienicznych, paczki żywnościowe. Nie można twierdzić, że ośrodek, w którym przebywał syn, zabezpieczał mu wszystkie potrzeby.

Podkreśliła swoją bardzo trudną sytuację bytową.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga jest zasadna.

Jak wynika z akt sprawy, wobec uzyskania informacji o nieponoszeniu przez skarżącą odpłatności za pobyt dziecka w młodzieżowym ośrodku wychowawczym od listopada 2013 r. do lipca 2014 r., doszło do wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie uprawnień skarżącej do świadczeń rodzinnych na dzieci K. D. i D. B. na okres zasiłkowy 2013/2014., w konsekwencji czego zapadła decyzja organu pierwszej instancji pozbawiająca skarżącą prawa do zasiłku rodzinnego na K. D. na okres od dnia 1 listopada 2013 r. do dnia 31 lipca 2014 r., która została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy.

Oba organy uznały, że skarżącej nie przysługiwał zasiłek rodzinny na syna, bowiem przebywał w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, zaś od października 2013 r. skarżąca nie ponosiła odpłatności za pobyt dziecka w tej placówce. Powołano się przy tym na treść art. 7 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 114), zwanej dalej "ustawą", który stanowi, że zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej.

Z takim stanowiskiem obu organów orzekających w sprawie skład orzekający w niniejszej sprawie nie może się zgodzić.

W myśl art. 7 pkt 2 ustawy zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w rodzinie zastępczej. Zgodnie zaś z art. 3 pkt 7 ustawy instytucja zapewniająca całodobowe utrzymanie to dom pomocy społecznej, placówka opiekuńczo-wychowawcza, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, areszt śledczy, zakład karny, zakład opiekuńczo-leczniczy, zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy, szkoła wojskowa lub inna szkoła, jeżeli instytucje te zapewniają nieodpłatnie pełne utrzymanie.

Podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miało zatem ustalenie czy Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w P., w którym K. D. przebywał był placówką zapewniającą całodobowe utrzymanie - nieodpłatne i pełne.

W aktach sprawy brak jest informacji jaki jest charakter Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w P., a zwłaszcza jaki jest zakres oferowanych przez niego wychowankom świadczeń niezbędnych dla utrzymania i czy odpowiada on definicji instytucji zawartej w art. 3 pkt 7 ustawy. Ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia ośrodka wynika jedynie, że skarżąca do pewnego momentu pokrywała koszty wyżywienia syna. Wyjaśnienia wymagało zatem, czy ośrodek zapewniał pełne i nieodpłatny utrzymanie, a więc nie tylko sam pobyt w ośrodku oraz wyżywienie, ale nadto zaopatrzenie dziecka w odzież, obuwie, bieliznę, środki higieny osobistej, kosmetyki, przybory szkolne.

Z odwołania i skargi wynika, że skarżąca stale partycypowała w kosztach utrzymania syna. Skarżąca podnosiła, że ośrodek nie zapewniał synowi pełnego utrzymania, bowiem ponosiła koszty zakupu rzeczy dla syna (buty, kurtka, spodnie, bielizna osobista) wysyłała mu paczki, opłacała koszty podróży do domu. Z kolei w skardze wskazała, że syn przyjeżdżał do domu na święta, wakacje i inne dni wolne.

Z uwagi na brak ustaleń w powyższej kwestii należy stwierdzić, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie przesądza czy instytucja, w której przebywał K. D. tj. Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w P. zapewniał mu nieodpłatnie pełne utrzymanie w myśl art. 7 pkt 2 w związku z art. 3 pkt 7 ustawy.

Nadto w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, który Sąd w pełni aprobuje, że urlopowanie od pobytu w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie i faktyczne przebywanie na jego czas u rodziców lub jednego z rodziców, nie wyklucza przyznania mu zasiłku rodzinnego na okres pobytu dziecka u niego, a wprost przeciwnie. Koszty utrzymania za czas faktycznego przebywania ponosi rodzic, zatem zasiłek, zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy ma pokryć częściowo te koszty. Nie służy on przecież w okresie, gdy dzieci przebywają w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, ale w okresie urlopowania, tj. okresie ponoszenia kosztów utrzymania dzieci w miejscu ich faktycznego przebywania (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 526/07, dostępny na: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wynika z powyższego, że w przypadku kilkutygodniowego urlopowania z pobytu w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie (wakacje) i faktycznego pobytu w tym czasie dziecka u rodzica, należy rodzicowi przyznać za ten okres świadczenie rodzinne, bowiem to rodzic ponosi wówczas koszty utrzymania dziecka, a celem świadczenia jest pokrycie części związanych z tym wydatków.

Skarżąca podnosiła w skardze, że syn przebywa u niej w czasie wakacji, zatem kwestia ta wymagała wyjaśnienia.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie jest kompletny, a stan faktyczny sprawy nie został ustalony w stopniu koniecznym dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie jest na obecnym etapie postępowania możliwe dokonanie oceny, czy Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w P., w którym przebywał syn skarżącej był w okresie jego pobytu placówką zapewniająca całodobowe utrzymanie, w rozumieniu art. 7 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 7 ustawy. Nadto, należało ustalić czy w ww. okresie od dnia 1 listopada 2013 r. do dnia 31 lipca 2014 r. syn był urlopowany na okres wakacji i spędzał je u matki. W takim przypadku, nawet gdyby ośrodek był placówką o jakiej mowa w cytowanych wyżej przepisach, skarżącej przysługiwałby zasiłek rodzinny za okres urlopowania.

Wskazane wadliwości przesądzają o konieczności uchylenia decyzji organu I i II instancji z uwagi na naruszenie art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie - uwzględniając powyższe uwagi - przeprowadzić postępowanie wyjaśniające we wskazanym przez Sąd zakresie.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.