Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku
z dnia 12 września 2007 r.
III SA/Gd 203/07

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.).

Sędziowie NSA: Marek Gorski Barbara Skrzycka-Pilch.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi H.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1.uchyla zaskarżoną decyzję, 2.zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. na rzecz skarżącej H. J. 110,78 zł (słownie: sto dziesięć złotych i 78 groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania. 3.stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją z dnia (....) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2,art. 3 ust. 1 i 3, art. 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 4, art. 6 ust. 2 pkt 2, ust. 4 i 4a ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71 poz. 734 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia (....) w sprawie dodatku mieszkaniowego dla H.J.

Rozstrzygnięcie to zapadło na tle następujących ustaleń:

decyzją z dnia (....) organ I instancji przyznał H.J. dodatek mieszkaniowy w wysokości 39,32 zł miesięcznie.

Organ ustalił, że wnioskująca prowadzi 2 - osobowe gospodarstwo domowe, zamieszkuje w lokalu o pow.48,80 m2, a dochód rodziny to 1321, 66 zł mies. Do obliczania wydatków przyjęto stawkę 289,83 zł (kwota potwierdzona przez zarządcę). Różnicę wyliczono jako różnicę między wydatkami na normatywną powierzchnię mieszkalną, a wydatkami ponoszonymi na ten cel przez wnioskodawczynię, z zastosowaniem 15% wydatków gospodarstwa domowego.

Od decyzji odwołała się wnioskodawczyni.

Rozpatrując odwołanie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. decyzją z dnia (....) uchyliło decyzję Prezydenta Miasta G. oraz przyznało H.J. dodatek mieszkaniowy w wysokości 98,32 zł miesięcznie w okresie od dnia 1 listopada 2006 r. do 30 kwietnia 2007 r.. Decyzją z dnia (....) roku w sprawie (....) Kolegium stwierdziło nieważność decyzji z dnia (.....). Powodem stwierdzenia nieważności było niewłaściwe zastosowanie art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych.

Po stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia (...) Kolegium ponownie rozpatrzyło odwołanie H. J.

W uzasadnieniu wyjaśniono:

zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom mieszkającym - m. inn. - w lokalach spółdzielczych oraz - mających określone w przepisach ustawy dochody.

Skarżąca spełnia ustawowe kryteria do otrzymania dodatku mieszkaniowego, a sporną kwestią pozostaje jego wysokość.

Do dalszych wyliczeń wysokości dodatku Kolegium przyjęło kwotę dochodów miesięcznych jako - 1.321,29 zł na rodzinę i 660,64 zł miesięcznie na osobę. Nie dano przy tym wiary oświadczeniom, iż syn wnioskującej - Ł.K. nie uzyskał w ciągu trzech miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku żadnych dochodów.

Kwotę wydatków mieszkaniowych przyjęto jako kwotę 286,07 zł miesięcznie, przy czym Kolegium szczegółowo wyjaśniło, jakie wydatki wzięto pod uwagę (uzasadnienie decyzji str.3).

Normatywna powierzchnia mieszkalna dla dwóch osób to 40 m kw., a wnioskodawczyni zajmuje wraz z synem lokal o pow. 48,80 m kw., należy przyjąć, że wydatki na normatywną powierzchnię mieszkalną zamykają się w kwocie 234,48 zł.

Ponieważ średni miesięczny dochód wnioskodawczyni jest wyższy od najniższej emerytury (w dniu złożenia wniosku - 597 zł), dlatego dodatek mieszkaniowy to w niniejszej sprawie różnica między sumą wydatków mieszkaniowych (czyli - kwotą 234,38 zł), a kwotą stanowiącą 15% miesięcznego dochodu rodziny (tj.15% z 1.321,29 zł = 198,19 zł) czyli - 36,29 zł.

Zatem w decyzji organu I instancji przyznano wnioskującej dodatek mieszkaniowy w wysokości nieco wyższej, niż wynika z wyliczenia Kolegium.

Na koniec wyjaśniono, że Kolegium nie podzieliło zarzutów strony odnośnie wysokości uzyskiwanych dochodów.

Odwołanie H.J. od decyzji organu I instancji z dnia (...) nie zostało dołączone do akt sprawy przedstawionej sądowi.

W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia (...) H.J. zarzuciła, że decyzja ta utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji zawierającą pomyłki i błędy, naruszającą prawo i nieuzasadnioną w świetle materiału dowodowego sprawy.

Przy rozpatrywaniu sprawy nie wzięto pod uwagę oświadczeń strony o zwiększonych wydatkach, związanych z chorobą syna.

Postępowanie prowadzono mimo, iż decyzja wcześniejsza nazwana została ostateczną. Nie uwzględniono w zaskarżonej decyzji okoliczności podnoszonych wcześniej przez stronę w odwołaniu od decyzji organu I instancji z dnia (...), a między innymi i tego, że syn skarżącej, Ł., choruje, przebywał w szpitalu psychiatrycznym, co powinno skłaniać organy do ostrożności w ocenie oświadczeń syna na temat jego dochodów, skarżąca winna być obecna przy składaniu przez syna oświadczeń, mających znaczenie prawne. W decyzji pomylono personalia osób, o których pisano, co wskazuje na brak staranności przy orzekaniu w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. wniosło o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd orzekł w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Kolejny raz sąd wyjaśnia, że instytucja dodatku mieszkaniowego, uregulowana w przepisach ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71 poz. 734 ze zm.), jest szczególnym świadczeniem pieniężnym wypłacanym przez gminę na rzecz wskazanych w ustawie osób o niskich dochodach, znajdujących się w trudnej sytuacji, którym przysługuje tytuł prawny do lokalu, w celu umożliwienia im zapłaty czynszu oraz pokrycia innych obciążających je wydatków na zajmowany lokal (por. uchwała składu pięciu sędziów NSA z dnia 20 maja 1996 r. sygn. akt OPK 12/96, ONSA 1997, z. 1, poz. 10; wyrok NSA z dnia 21 czerwca 1996 r. sygn. akt SA/Wr 3118/95, niepubl.; A. Mączyński, A. Proksa: Nowe prawo lokalowe z komentarzem, Wyd. Centrum Prawne, Kraków 1994, s. 61; A. Gola, J. Suchocki: Ustawa o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych - komentarz, Wyd. Prawnicze, Warszawa 1996, s. 88).

Głównym celem dodatku mieszkaniowego jest zrekompensowanie osobom uzyskującym niskie dochody, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania mieszkania, skutków większego obciążenia ich budżetów domowych, wynikających ze zwiększonych wydatków na mieszkanie i podwyżki czynszów regulowanych.

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, dodatek mieszkaniowy przyznaje, na wniosek osoby uprawnionej do dodatku mieszkaniowego, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji administracyjnej.

Oznacza to, że sprawa o przyznanie dodatku mieszkaniowego należy do kategorii spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych, w której zgodnie z treścią art. 1 pkt 1 k.p.a. zastosowanie mają przepisy tego kodeksu.

Art. 80 k.p.a. stanowi, że organ administracji ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Przepis ten wyraża równocześnie zasadę prawdy obiektywnej jak też zasadę swobodnej oceny dowodów. Organ prowadzący postępowanie musi dążyć do ustalenia prawdy materialnej i według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenić wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych oraz wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności.

Organy administracji, podejmując decyzję w przedmiocie dodatku mieszkaniowego, zobowiązane są do zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i do jego rozpatrzenia oraz wszechstronnej oceny, czy ustalone dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności zostały udowodnione (art. 77 § 1 k.p.a.)

Podkreślić również należy, że organy administracji obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa (samorządowych) oraz świadomość i kulturę prawną obywateli.

Nie mogą jednak pomijać podstawowej zasady działania organów i ich obowiązku działania na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.).

W okolicznościach niniejszej sprawy organy uchybiły zacytowanym przepisom prawa i zasadom k.p.a., a prawidłowość ich działania budzi wątpliwości.

W niniejszej sprawie, w toku postępowania poprzedzającego podjęcie aktualnie zaskarżonej decyzji organy wydały trzy decyzje, w których inaczej wyliczano wysokość miesięcznych dochodów rodziny H.J., co miało wpływ na końcowe orzeczenie o wysokości dodatku mieszkaniowego dla strony.

Przed podjęciem zaskarżonej decyzji organ odwoławczy - w decyzji z dnia (...) przyznał H.J. dodatek mieszkaniowy w wysokości 98,32 zł miesięcznie na czas od 1 listopada 2006 r. do 30 kwietnia 2007 r., przyjmując, że średni miesięczny dochód w rodzinie to 1.146,19 zł. Za niewłaściwe uznał organ wyliczenie organu I instancji - tj.1.321,66 zł na rodzinę, co prowadziło do przyznania dodatku w wysokości 39,32 zł miesięcznie.

Po wszczęciu urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z dnia (...) na podstawie pisma Naczelnika Wydziału Spraw Społecznych UM w G. (gdzie dochód rodziny określono na 1.155 zł miesięcznie, a należny dodatek - na 36,24 zł mies.), organ odwoławczy uznał - w zaskarżonej decyzji - że średni miesięczny dochód rodziny to 1321, 29 zł, ale dodatek wyliczył na kwotę 36,29 zł, przy czym decyzję organu I instancji utrzymał w mocy.

Jak wynika z pism H.J. z dni 26 stycznia 2007 r. i 26 lutego 2007 r. (w aktach adm. k- 10 i 15 tych akt), z których pierwsze odnosi się do treści pisma Naczelnika Wydziału SS UM w G., a drugie nazwane jest uzupełnieniem odwołania skarżąca kwestionuje wysokość miesięcznego dochodu rodziny przedkładając zaświadczenie z ZUS-u o wysokości swoich dochodów w miesiącach lipiec-październik 2006 r. (po 1.154 zł brutto i 979,52 zł netto) oraz przedkładając oświadczenie, że syn Ł. nie osiągnął żadnych dochodów w omawianym czasie.

Skoro organ odwoławczy rozpatrywał trzykrotnie sprawę wysokości dodatku mieszkaniowego należnego H.J. w omawianym czasie, winien w trybie art. 136 k.p.a. wyjaśnić rozbieżności w oświadczeniach Ł.K. co do wysokości jego dochodów w miesiącach lipiec-wrzesień 2006 r., co miało zasadnicze znaczenie dla prawidłowego obliczenia dochodów strony i wysokości należnego dodatku mieszkaniowego.

Niezależnie od powyższego zaskarżona decyzja podjęta została bez należytego wyjaśnienia treści środków zaskarżenia strony i intencji przypisywanych pismom H.J. z dni 26.01.07 i 26 lutego 2007 r.

Otóż pierwsze pismo, do którego skarżąca dołączyła zaświadczenie z ZUS-u i oświadczenie syna, wpłynęło do organu odwoławczego w dniu 1 lutego 2007 r., a mimo tego nie zostało wzięte pod uwagę przy orzekaniu o nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia (...), co nastąpiło decyzją tego Kolegium z dnia (...).

Natomiast drugie z pism skarżącej - z dnia 26 lutego 2007 r. (k-15 akt adm.), wpłynęło do organu odwoławczego w dniu 6 marca 2007 r., w otwartym 14-dniowym terminie do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium z dnia (...).

Decyzja Kolegium z dnia (...) doręczona została skarżącej w dniu 19 lutego 2007 r., termin do wniesienia wniosku upływał w dniu 5 marca 2007 r., a " uzupełnienie odwołania" nadała skarżąca w Urzędzie Pocztowym w dniu 27 lutego 2007 r. (dowody - akta adm.).

W tym stanie sprawy rozpatrujący niniejszą skargę skład Sądu powziął istotne wątpliwości odnośnie ustaleń faktycznych, dokonanych przez organy, jak również - co do przyjętego przez Kolegium stanowiska, że decyzja tego organu z dnia (...) była decyzją ostateczną i niewadliwą.

Należy również mieć na uwadze, że odpowiadająca istocie realizacja zasady dopuszczenia strony do czynnego udziału w postępowaniu, udzielania informacji i wyjaśniania przesłanek, jakim kierował się organ przy podejmowaniu decyzji, wymaga umożliwienia stronie czynnego uczestnictwa w postępowaniu.

Tymczasem z akt sprawy wynika, że ani organ I ani II instancji nie zawiadomił skarżącej o możliwości wyjaśnienia treści składanych pism i ich intencji, nie wezwano strony do wyjaśnienia rozbieżności w oświadczeniach syna Ł., za podstawę obliczeń przyjęto niechlujnie wypełniony i pokreślony oraz poprawiany egzemplarz wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego.

Opisane postępowanie organów nie może zasługiwać na aprobatę i uzyskać waloru prawomocności w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Niedostateczne wyjaśnienie i rozważenie stanu faktycznego sprawy i ujawnienie okoliczności istniejących w dniu wydania decyzji, a nie rozważonych przez organ, uzasadniają zarzut, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prowadziło to do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. _ Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).O kosztach orzekł Sąd zgodnie z art. 200, 205 i 211 tej ustawy, a orzeczenie w pkt 2 sentencji wyroku znajduje umocowanie w art. 152 aktu.

Mając na uwadze art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi oraz i to, że uzupełnienie dowodów w zakresie ustalenia okoliczności mających znaczenie w sprawie nastąpić może w trybie art. 136 k.p.a., Sąd uznał za celowe uchylenie jedynie zaskarżonej decyzji.