III SA/Gd 163/18, Wpływ uwzględnienia powództwa o uznanie umowy za bezskuteczną na postępowanie dotyczące rejestracji pojazdu. - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2503216

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 maja 2018 r. III SA/Gd 163/18 Wpływ uwzględnienia powództwa o uznanie umowy za bezskuteczną na postępowanie dotyczące rejestracji pojazdu.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.).

Sędziowie WSA: Alina Dominiak, Krzysztof Przasnyski.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 maja 2018 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 grudnia 2017 r., nr (...) w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania dotyczącego rejestracji pojazdu oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 27 września 2017 r., nr (...) Starosta (...) na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. 101 § 1 i art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.) zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Starosty (...) z dnia 3 lipca 2017 r., nr (...) w sprawie rejestracji samochodu osobowego marki BMW (...) o nr rejestracyjnym (...), nr VIN: (...) na rzecz K. W.

W uzasadnieniu wskazano, iż w dniu 25 września 2017 r. do organu wpłynęła uwierzytelniona kopia pozwu M. P. złożonego do Sądu Rejonowego (...) o uznanie umowy sprzedaży pojazdu marki BMW (...) o nr rejestracyjnym (...) zawartej pomiędzy S., a k.w. za bezskuteczną. W ocenie Starosty (...) fakt złożenia pozwu spowodował powstanie zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., bowiem rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależne jest od uprzedniego rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy, jako że zgodnie z art. 189 k.p.c. ustalenie istnienia, czy nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego należy do wyłącznej właściwości sądów powszechnych. Organ wskazał także, iż jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych, organy administracji dokonują rejestracji pojazdu na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych, nie mogą więc ich kreować, ani korygować.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył K. W. wnosząc o jego uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż jest jedynym właścicielem pojazdu marki BMW (...) o nr rejestracyjnym (...), który nabył na podstawie umowy sprzedaży zawartej ze S., zaś M.P. nigdy nie był jego właścicielem, a jakiekolwiek ustalenia pomiędzy nim, a poprzednim właścicielem pojazdu, wobec niezawarcia pomiędzy tymi podmiotami umowy sprzedaży nie mają wpływu na ważność zawartej przez niego umowy sprzedaży oraz na postępowanie w sprawie rejestracji pojazdu.

Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2017 r., nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu wskazano, że jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia 3 lipca 2017 r., nr (...) Starosta (...) dokonał rejestracji samochodu osobowego marki BMW (...) o nr rejestracyjnym (...) nr VIN: (...) na rzecz K. W. Do wniosku o rejestrację pojazdu przedłożono następujące dokumenty: fakturę VAT nr (...) z dnia 30 maja 2017 r. wystawioną przez I. w W. dla S. S.A. w G. dotyczącą sprzedaży pojazdu marki BMW (...) o nr rejestracyjnym (...), nr VIN: (...), rok produkcji 2013; fakturę VAT nr (...) z dnia 1 czerwca 2017 r. wystawioną przez S. dla K. W. dotyczącą sprzedaży ww. pojazdu oraz dotychczasowy dowód rejestracyjny pojazdu wystawiony przez Prezydenta Miasta (...).

W dniu 12 lipca 2017 r. do Starosty (...) wpłynął wniosek M.P. o odmowę rejestracji pojazdu marki BMW (...) o nr rejestracyjnym (...) nr VIN: (...) rok produkcji 2013 z uwagi na zadysponowanie nim przez nieuprawnionego, w efekcie czego nie nastąpiło przeniesienie własności na kupującego, ewentualnie przekazanie sprawy wg właściwości do Prezydenta Miasta (...).

W dniu 24 lipca 2017 r. do Starosty (...) wpłynął wniosek M. P. o wznowienie postępowania w sprawie rejestracji wymienionego pojazdu na rzecz K. W. W piśmie swym M. P. wskazał, iż to on jest właścicielem pojazdu, bowiem wykupił go z leasingu od I. w W., w oparciu o oświadczenie działającego w imieniu S. J. W. - Prezesa Zarządu Spółki, po wpłaceniu na rzecz I. w W. kwoty 49.594,00 zł. W konsekwencji powyższego, S. nie mogła po raz kolejny zadysponować pojazdem na rzecz innego podmiotu (K. W.), bowiem sprzedaż na jego rzecz nastąpiła wcześniej. Do pisma dołączono: pismo J. W. - Prezesa Zarządu S. z dnia 19 maja 2017 r. skierowane do I. w W., w którym oświadczył on, iż w związku z upływającym terminem leasingu pojazdu upoważnia on do jego wykupu M.P. oraz prosi o wystawienie faktury na tego przedsiębiorcę; pismo z dnia 19 maja 2017 r. M. S. - specjalisty ds. rozliczeń I. w W., stwierdzające, iż Zarząd Spółki wyraża zgodę na sprzedaż przedmiotowego pojazdu na rzecz M.P. oraz informujące, że nabywca zobowiązany jest do wpłaty kwoty 49.454,00 zł na podany numer rachunku bankowego; potwierdzenie dokonania w dniu 22 maja 2017 r. przez M. P. przelewu kwoty 49 454,00 zł na numer rachunku bankowego I. w W. tytułem "wykup pojazdu umowa nr (...)" oraz zawiadomienie z dnia 12 lipca 2017 r. III Komisariatu Policji w G. o wszczęciu dochodzenia o przestępstwo określone w art. 284 § 1 k.k. dotyczące samochodu m-ki BMW.

Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie nie istnieje bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rozpatrzeniem przez Sąd Rejonowy (...) powództwa M. P. przeciwko S. i k.w. o uznanie za bezskuteczną wobec niego umowy sprzedaży pojazdu zawartej pomiędzy S., a K. W., a rozstrzygnięciem, które mogłoby zapaść we wznowionym postępowaniu w sprawie rejestracji samochodu osobowego na rzecz K. W.

Jak wynika bowiem z treści pozwu M.P. wnosi on o uznanie za bezskuteczną wobec niego umowy sprzedaży pojazdu marki BMW (...) o nr rejestracyjnym (...), nr VIN: (...) zawartej pomiędzy S., a K. W. O ile nawet Sąd rozpoznający sprawę uwzględniłby powództwo i uznałby tę umowę za bezskuteczną, to nie zmienia to w żaden sposób sytuacji prawnej M. P. i nie przesądza to jego praw jako właściciela przedmiotowego pojazdu. Złożone powództwo nie ma skutku rzeczowego i od jego rozstrzygnięcia nie zależy kto będzie właścicielem przedmiotowego pojazdu. Ponadto pozostaje nadal w mocy skutecznie zawarta umowa sprzedaży tego pojazdu pomiędzy I. w W., a S. potwierdzona fakturą VAT nr (...) z dnia 30 maja 2017 r. stwierdzająca, iż właścicielem pojazdu w jej wyniku stał się S. w G.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie wniósł M. P., domagając się jego uchylenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez wadliwą subsumcję i ustalenie, że toczące się przed Sądem Rejonowym (...) pod sygnaturą (...) postępowanie o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną wobec jego osoby nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu powołanego przepisu, uzasadniającego zawieszenie postępowania administracyjnego.

Skarżący podniósł, iż stanowisko Kolegium jakoby nie wykazano związku przyczynowego pomiędzy toczącym się postępowaniem sądowym, a postępowaniem administracyjnym jest niezasadne. Postępowanie sądowe spowodować winno w efekcie końcowym, po uwzględnieniu wniosku powództwa o uznanie za bezskuteczną wobec osoby skarżącego jako powoda umowy sprzedaży pojazdu zawartej pomiędzy S. a K. W., że przedmiot sprzedaży - stosownie do składanych uprzednio przez Zarząd S.- oświadczeń - winien stać się jego własnością.

Skarżący wskazał, iż potwierdzeniem zawarcia umowy warunkowej przeniesienia własności pojazdu pomiędzy nim a S. w G. jest oświadczenie spółki z dnia (...). Zgodnie z treścią tego dokumentu wolą stron było przeniesienie własności pojazdu bezpośrednio na moją osobę po dokonaniu - tj. pod warunkiem wpłaty kwoty wykupu przypadającej w związku z końcem umowy leasingu.

Skarżący podniósł, iż warunek zapłaty kwoty wykupu został przez niego spełniony w dniu 22 maja 2017 r. Wobec powyższego zgodnie z wolą stron nabył prawo własności przedmiotowego pojazdu. W konsekwencji konstatacja organu o braku skutku rzeczowego rozstrzygnięcia sprawy cywilnej, jakkolwiek trafna, nie stanowi w ocenie skarżącego o niezasadności postanowienia Starosty (...), albowiem przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. nie stanowi o tego rodzaju współzależności postępowań.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zachodziły przesłanki rozpoznania sprawy niniejszej w trybie uproszczonym, gdyż przedmiotem zaskarżenia było postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenia (art. 119 pkt 3 p.p.s.a.).

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiadało prawu.

Istota zarzutów skarżącego sprowadzała się do twierdzenia, że rozstrzygniecie sprawy cywilnej wszczętej wskutek wniesienia przez niego pozwu w trybie art. 59 kodeksu cywilnego o uznanie za bezskuteczną wobec niego umowy sprzedaży samochodu ma charakter zagadnienia wstępnego w postępowaniu wznowieniowym w sprawie dotyczącej rejestracji tego samochodu.

Zarzut ten jest jednak, zdaniem sądu, nietrafny.

Art. 59 zd. 1 k.c. stanowi, że w razie zawarcia umowy, której wykonanie czyni całkowicie lub częściowo niemożliwym zadośćuczynienie roszczeniu osoby trzeciej, osoba ta może żądać uznania umowy za bezskuteczną w stosunku do niej, jeżeli strony o jej roszczeniu wiedziały albo jeżeli umowa była nieodpłatna. Przepis ten ustanawia instytucję prawną tzw. bezskuteczności względnej czynności prawnej. Trafnie ocenił organ odwoławczy znaczenie przepisu art. 59 k.c. wskazując, że uwzględnienie opartego na nim powództwa nie prowadzi do zmiany właściciela przedmiotu czynności prawnej, której dotyczy żądanie.

Uwzględnienie takiego powództwa nie rodzi bowiem skutku o charakterze prawnorzeczowym, a jedynie umożliwia powodowi realizację jego roszczenia (np. w drodze powództwa o złożenie oświadczenia woli).

Decydujące znaczenie dla kwestii rejestracji samochodu ma ocena, kto jest jego właścicielem. Skoro nawet uwzględnienie powództwa skarżącego opartego na art. 59 k.c. przez sąd powszechny nie może doprowadzić do odmiennej oceny prawa własności samochodu niż przyjęta przez organy administracji i oparta na przedłożonych dokumentach, to nie było podstaw do zawieszenia postępowania wznowieniowego, dotyczącego rejestracji tego samochodu. Słusznie zatem organ odwoławczy uchylił zaskarżone zażaleniem postanowienie Starosty (...).

W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.