III SA/Gd 149/21, Pozostawanie w związku małżeńskim a dopuszczalność przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3159717

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 marca 2021 r. III SA/Gd 149/21 Pozostawanie w związku małżeńskim a dopuszczalność przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla.

Sędziowie WSA: Alina Dominiak (spr.), Bartłomiej Adamczak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 marca 2021 r. sprawy ze skargi k.c. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 grudnia 2020 r. nr (...) w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego

1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta z dnia 24 września 2020 r. nr (...);

2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej k.c. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia 29 kwietnia 2020 r., nr (...), wydaną na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 111 z późn. zm.), Burmistrz Miasta odmówił k.c. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na ojca F. R.

Organ pierwszej instancji stwierdził, że F. R. z uwagi na stwierdzone schorzenia nie jest w stanie funkcjonować samodzielnie w środowisku bez wsparcia córki, która zapewnia mu stałą i osobistą opiekę. Wymaga pomocy w czynnościach pielęgnacyjnych oraz czynnościach higieny osobistej czy podawaniu posiłków. Nie ma też możliwości pozostawienia F. R. w domu z uwagi na utraty równowagi. W ocenie organu pierwszej instancji zachodzi związek przyczynowy pomiędzy brakiem aktywności zawodowej wnioskodawczyni a sprawowaniem przez nią opieki nad ojcem, która zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej od dnia 29 lutego 2012 r. w związku ze złym stanem zdrowia zarówno ojca, jak i matki - A. R. Wobec okoliczności, że z treści orzeczenia o zaliczeniu F. R. do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym wynika, że daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić, wnioskodawczyni nie spełnia przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b ustawy. Pomimo zaś pozostawania wnioskodawczyni w kręgu osób objętych obowiązkiem alimentacji względem F. R., brak jest podstaw do zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego rodzeństwa, żony i syna względem niepełnosprawnego. Jak ustalił organ pierwszej instancji małżonka F. R. jest osobą poważnie schorowaną, choruje na nadciśnienie, astmę oskrzelowa, zwyrodnienie stawów, przepuklinę nieoperacyjną z powodu wieku, otrzymała też skierowanie na operację kolana w związku ze zwyrodnieniem. Syn F. R. - A. R., lat 54, pracuje i zamieszkuje w miejscowości oddalonej 70 km od miejsca zamieszkania ojca. F. R. ma siostrę J. P. lat 64, emerytkę z G. oraz brata P. R. lat 75, emeryta zamieszkującego w S.

Decyzją z dnia 28 grudnia 2020 r., nr (...), wydaną na podstawie art. 17 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania k.c., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało na dokonane dodatkowe ustalenia faktyczne, z których wynikało, że - według oświadczenia skarżącej - matka skarżącej nie może sprawować opieki nad mężem ze względu na stan zdrowia. Nadto z przedłożonego przez skarżącą zaświadczenia lekarskiego z dnia 17 listopada 2020 r. wynikało, że A. R. leczona jest z powodu schorzeń układu oddechowego, pokarmowego, ruchowego, przy czym w zaświadczeniu stwierdzono przeciwwskazania do dźwigania oraz duże trudności w opiece nad mężem, wymagającym pomocy w toalecie, podnoszeniu, myciu i kąpieli, cierpiącym na zaawansowaną chorobę Parkinsona i otępienie.

Kolegium stwierdziło, że na skutek wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, organ pierwszej instancji błędnie przyjął, że istnieje negatywna przesłanka do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, określona w art. 17 ust. 1b ustawy.

W dalszej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyraziło pogląd, że z literalnego brzmienia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy wynika, że zawsze, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek nie ma orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności, świadczenie pielęgnacyjne nie będzie przysługiwało.

Jak stwierdziło Kolegium F. R. pozostaje w związku małżeńskim z A. R. Dopóki skarżąca nie wykaże, aby A. R. legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, brak realnego wypełniania obowiązków małżeńskich nie stanowi wystarczającej podstawy do wyłączenia stosowania art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy. Okoliczność sprawowania przez skarżącą rzeczywistej całodobowej opieki nad ojcem nie znosi obowiązków określonych w art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ciążących na A. R.

Z ustaleń faktycznych sprawy nie wynika niemożliwość wykonywania opieki nad F. R. przez A. R. W ocenie Kolegium stan zdrowia i wiek pozwalają A. R. sprostać opiece nad niepełnosprawnym mężem w wymiarze i zakresie określonym w karcie czynności wykonywanych podczas opieki, inne zaś czynności, takie jak załatwianie spraw urzędowych, czy opłacanie rachunków, czytanie mogą odbywać się przy udziale skarżącej, co nie wyklucza jednak podjęcia przez nią zatrudnienia, bowiem czynności takie równie dobrze wykonują osoby aktywne zawodowo.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję k.c. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1a ustawy poprzez przyjęcie, że do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie zalicza się córki, będącej jednocześnie opiekunem faktycznym osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, iż opieka ta powinna być sprawowana przez małżonkę niepełnosprawnego, która nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy funkcjonalna wykładnia ww. przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) - dalej jako: "p.p.s.a." stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kontrolowanymi decyzjami organy odmówiły przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad ojcem, ze względu na pozostawanie przez ojca skarżącej w związku małżeńskim oraz nielegitymowanie się przez jego małżonkę orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W myśl art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 111 z późn. zm.) - dalej jako "ustawa", świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Natomiast stosownie do art. 17 ust. 1a ustawy osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust.

1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Stosownie do art. 17 ust. 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25.

roku życia.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że powyższa regulacja art. 17 ust. 1b ustawy stanowiła przedmiot oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Skutkiem tego wyroku jest ustalenie, że w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała później, czyli po ukończeniu 18 roku życia, przedmiotowa przesłanka nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności. W konsekwencji przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez tej przesłanki. Wymieniony wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie doprowadził wprawdzie do wyeliminowania niekonstytucyjnej normy z porządku prawnego, jednak jego treść wiąże - w myśl art. 190 ust. 1 Konstytucji RP - i stanowi dla organów administracji oraz sądów administracyjnych istotną wskazówkę interpretacyjną. W konsekwencji organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego miały obowiązek procedować w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. w dniu 23 października 2014 r., została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

W związku z tym, jak słusznie uznało Kolegium, wynikająca z art. 17 ust. 1b ustawy przesłanka w postaci daty powstania niepełnosprawności ojca skarżącej nie może być podstawą odmowy wnioskowanego świadczenia. Z tego względu błędne w tej mierze było stanowisko organu pierwszej instancji, który za podstawę odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego przyjął okoliczność, że daty powstania niepełnosprawności ojca skarżącej nie da się ustalić, wobec czego brak jest podstaw do stwierdzenia, że niepełnosprawność powstała w okresach życia ojca skarżącej określonych w ww. przepisie ustawy.

Organy obu instancji podjęte rozstrzygnięcia oparły na przepisie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy, który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Bezspornymi natomiast okazały się okoliczności istnienia związku przyczynowego pomiędzy zaprzestaniem przez skarżącą wykonywania działalności gospodarczej a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem, jak również fakt rzeczywistego sprawowania przez skarżącą stałej i bezpośredniej opieki nad ojcem.

W rozpoznawanej sprawie zatem punktem wyjścia dla zbadania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji była prawidłowość zastosowania przez organy administracji przepisów prawa materialnego, tj. przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście wystąpienia negatywnej przesłanki, o której mowa w jej art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a, która uniemożliwiała zadaniem organów przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Podkreślenia wymaga, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekające w niniejszej sprawie przychyliło się do poglądu prezentowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2391/20, z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 599/20, z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2462/19, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym nie powinno budzić wątpliwości, że pozostawanie podopiecznego w związku małżeńskim, gdy małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyklucza - co do zasady - z kręgu uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego krewnych zobowiązanych do świadczenia alimentacyjnego w dalszej kolejności po małżonku. Ustawodawca w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy wyraźnie wskazał bowiem, że zobowiązanym do opieki nad małżonkiem w pierwszej kolejności jest jego współmałżonek, chyba że sam jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, natomiast ocena czy osoba uprawniona w pierwszej kolejności nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia powinna być rozstrzygana orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę poglądu tego, z wyłożonych poniżej względów, zaakceptować nie mógł. "W procesie wykładni prawa bowiem sądowi nie wolno ignorować wykładni systemowej lub funkcjonalnej poprzez ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej pojedynczego przepisu. Może się bowiem okazać, że sens przepisu, który się wydaje językowo jasny, okaże się wątpliwy, gdy go skonfrontujemy z innymi przepisami lub weźmiemy pod uwagę cel regulacji prawnej" (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 381/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Tego rodzaju sytuacja zachodzi w kontrolowanej sprawie.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie akceptuje pogląd sformułowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, że systemowa i celowościowa wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych wykracza poza językowe brzmienie tego przepisu, lecz jest uzasadniona koniecznością takiego odczytywania norm prawnych, aby ich treść nie pozostawała w sprzeczności z Konstytucją RP. Negatywna przesłanka zawarta w ww. przepisie, rozumiana w sposób bezwzględny, wywołuje daleko idące negatywne konsekwencje dla rodziny i małżeństwa. Gdy stan zdrowia obydwojga małżonków powoduje, że nie są oni w stanie być dla siebie wzajemnie wsparciem, pozostali członkowie rodziny, którzy chcą - a jednocześnie mają również obowiązek - sprawować nad nimi opiekę, nie mogą uzyskać świadczenia, które uzyskaliby, gdyby taki związek małżeński nie istniał. Tak rozumiany przepis oznacza pewnego rodzaju sankcję dla osób pozostających w związku małżeńskim i w konsekwencji taka wykładnia nie może się ostać w świetle art. 18 Konstytucji RP. Zatem osoby pozostające w związku małżeńskim, których małżonkowie z uwagi na wiek lub stan zdrowia nie są w stanie sprawować nad nimi opieki, powinny być traktowane jednakowo, jak osoby, które w związku małżeńskim nie pozostają. Obydwie bowiem kategorie osób w jednakowym stopniu wymagać będą opieki osób trzecich (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1622/15, nie publ., wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 2015 r., I OSK 352/15 oraz z dnia 18 października 2016 r., I OSK 1171/15, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl).

W praktyce więc obowiązkiem organów rozpatrujących wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest ustalenie, czy zachodzi sytuacja, gdy małżonek jest w wieku lub stanie zdrowia uniemożliwiającym sprawowanie opieki nad inną osobą. W ocenie Sądu rzeczywista niemożność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną (tu: przez jej współmałżonka), w braku orzeczenia o niepełnosprawności, wykazana być może również innymi dowodami, dopuszczonymi przez k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1230/14, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Dokonując wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych należy bowiem mieć na względzie także cel regulacji zawartej w jej art. 17 - przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi i wymagającymi takiego wsparcia.

Naczelny Sąd Administracyjny przedstawiając szeroko powyższy pogląd w wyroku z dnia 25 stycznia 2021 r., sygn. I OSK 2103/20 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl) konkludował, że: "Powyższe stanowisko uwzględnia cel i istotę świadczenia pielęgnacyjnego, które przysługuje nie osobie wymagającej opieki, ale osobie, która tę opiekę sprawuje, rezygnując z tego powodu z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie to ma za zadanie przynajmniej częściowo zrekompensować wydatki ponoszone przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji niepełnosprawnej osobie, zdejmując tym samym z Państwa obowiązek zapewnienia opieki osobom jej potrzebującym w zorganizowanych, zinstytucjonalizowanych formach." oraz że: "obowiązek dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi uregulowany w przepisach ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359), nie stanowi przeciwwagi dla możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego przez osobę sprawującą opiekę, spełniającą przesłanki z art. 17 ust. 1 lub ust. 1a ustawy, w sytuacji obiektywnej niemożliwości sprawowania opieki przez współmałżonka."

W konsekwencji art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy należy wykładać w ten sposób, że rozstrzygnięcie o zasadności wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z pracy w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem zależy od jednoznacznego ustalenia, czy przedmiotową opiekę jest zdolny sprawować jego współmałżonek, a nie wyłącznie od ustalenia, że jej ojciec pozostaje w związku małżeńskim, a jego współmałżonka nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Na gruncie sprawy będącej przedmiotem kontroli w niniejszej sprawy skutkuje to koniecznością stwierdzenia, że organy obu instancji nie powołały się na jakiekolwiek przekonujące ustalenia faktyczne dotyczące możliwości sprawowania opieki nad F. R. przez jego małżonkę A. R. Pogląd Kolegium o braku obiektywnych przeszkód w sprawowaniu tejże opieki nie znajduje potwierdzenia w przedłożonych Sądowi aktach administracyjnych.

Wyjaśnić zatem należy, że pozostawanie w związku małżeńskim przez osobę wymagającą opieki nie może być uważane za przesłankę odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdy małżonek obowiązany do sprawowania opieki nie jest obiektywnie zdolny tego obowiązku wypełnić, a zrealizować tę pomoc jest w stanie osoba zobowiązana do alimentacji w dalszej kolejności. Obowiązkiem organów było zatem poczynienie ustaleń i ich ocena, czy istnieją obiektywne przeszkody po stronie małżonki F. R., uniemożliwiające jej wykonywanie obowiązków nałożonych przez art. 23 i art. 27 k.r.o. Jeśli współmałżonek nie jest w stanie tego obowiązku wypełnić, a w jego zastępstwie tę pomoc jest w stanie realizować skarżąca, to brak jest podstaw do odmowy przyznania przedmiotowego świadczenia.

Organ pierwszej instancji tą kwestią w ogóle się nie zajął, natomiast Kolegium - dysponując już oświadczeniem skarżącej o niemożności sprawowania opieki nad ojcem przez matkę oraz zaświadczeniem o stanie zdrowia matki - uznało, że matka skarżącej może - z pomocą skarżącej, która może czytać ojcu, załatwiać sprawy urzędowe, opłacać rachunki - opiekować się swoim mężem.

Z zaświadczenia lekarskiego wynika, że matka skarżącej, mająca obecnie 76 lat, leczona jest na schorzenia układu oddechowego, pokarmowego, ruchowego, ma przeciwskazania do dźwigania. Tymczasem jej mąż, mający lat 77, wymaga szeregu czynności, wymienionych zarówno w wykazie czynności sporządzonym w dniu 4 września 2020 r., jak i w informacji, przedstawionej w piśmie z dnia 17 grudnia 2020 r.

Rozpatrując kwestię możliwości sprawowania opieki nad ojcem skarżącej należy mieć na uwadze, że z założenia opieka ta ma być sprawowana tylko przez matkę skarżącej. W tej sytuacji mając na względzie, że ojciec skarżącej wymaga wielu czynności wymagających wysiłku fizycznego - wymiany pieluchomajtek, masaży, ubierania, oklepywania, pomocy w prowadzeniu do toalety i czynnościach higienicznych, przewracania, że inne czynności, które musi wykonywać opiekun są bardzo liczne i również często związane z aktywnością fizyczną (np. smarowanie, przygotowanie, podawanie posiłków), że konieczne jest także odśnieżanie, noszenie opału i palenie w piecu - ocena możliwości sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem przez matkę skarżącej, dokonana przez organ odwoławczy, nie może być uznana przez Sąd za prawidłową. Ocena ta jest sprzeczna z treścią przedłożonego zaświadczenia lekarskiego, dotyczącego matki skarżącej, jak też z zasadami doświadczenia życiowego.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżona niniejszą skargą decyzja jak i decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Decyzje te naruszają przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy naruszyły wynikający z art. 7 k.p.a. wymóg podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Ponadto uchybiono wymogom art. 77 § 1 k.p.a., z którego wynika obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Wydanie decyzji bez zachowania tych wymogów stanowi ponadto naruszenie, zawartej w art. 80 k.p.a., zasady swobodnej oceny dowodów.

Z podanych wyżej powodów Sąd doszedł do wniosku, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane na skutek nieprawidłowej wykładniart. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz naruszenia wskazanych wyżej przepisów postępowania.

Mając na uwadze powyższe Sąd, stwierdzając naruszenie przez organy przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na uwadze powyższe stanowisko Sądu.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 z późn. zm.). Na koszty postępowania składała się kwota 480 zł zasądzona tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.