Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku
z dnia 13 czerwca 2007 r.
III SA/Gd 142/07

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka.

Sędziowie WSA: Alina Dominiak (spr.), Felicja Kajut.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi -A- Spółki z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia (...) nr (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie uznania zgłoszeń celnych za nieprawidłowe oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Zgłoszeniami dokonanymi w trzecim kwartale 2003 r. oraz w styczniu 2004 r. -A- Spółka z o.o. z siedzibą w D. sprowadziła do Polski towary, które powinny mieć potwierdzone pochodzenie świadectwem pochodzenia. Spółka do zgłoszeń załączyła wymagane dokumenty, co skutkowało zastosowaniem wobec sprowadzonych towarów konwencyjnych stawek celnych.

W maju 2004 r. skierowano przedmiotowe świadectwa pochodzenia do weryfikacji, w celu sprawdzenia autentyczności dokumentów oraz potwierdzenia statusu pochodzenia towarów nimi objętych. W piśmie z dnia 5 lipca 2004 r. władze Republiki Chin poinformowały, że weryfikowane świadectwa nie potwierdzają chińskiego pochodzenia towarów i są sfałszowane.

Wobec powyższego Naczelnik Urzędu Celnego, po przeprowadzeniu postępowania, uznał zgłoszenia celne za nieprawidłowe w części dotyczącej stawki celnej oraz określił kwoty wynikające z długu celnego, wydając następujące decyzje:

1)

z dnia (...) nr (...),

2)

z dnia (..) nr (...),

3)

z dnia (...) nr (...),

4)

z dnia (...) nr (...),

5)

z dnia (...) nr (...),

6)

z dnia (...) nr (...),

7)

z dnia (...) nr (...),

8)

z dnia (...) nr (...),

9)

z dnia (data nieczytelna) nr (...),

10)

z dnia (...) nr (...),

11)

z dnia (...) nr (...),

12)

z dnia (...) nr (...),

13)

z dnia (...) nr (...),

14)

z dnia (...) nr (...),

15)

z dnia (...) nr (...),

16)

z dnia (...) nr (...),

17)

z dnia (...) nr (...),

18)

z dnia (...) nr (...).

Skarżąca Spółka pismem z dnia 22 sierpnia 2005 r. wystąpiła do Naczelnika Urzędu Celnego o stwierdzenie nieważności wydanych przezeń decyzji, podnosząc, iż zostały one wydane bez podstawy prawnej oraz z rażącym naruszeniem prawa. Naruszenie przepisów prawa miało polegać na zastosowaniu uchylonych aktów prawnych oraz na odmowie spółce prawa uczestnictwa w postępowaniu.

Dyrektor Izby Celnej odmówił decyzjami z dnia (...) stwierdzenia nieważności wskazanych 18 decyzji Naczelnika Urzędu Celnego.

Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia (...) połączył postępowania w sprawie odwołań od 18 decyzji wydanych w dniu (...) w celu ich łącznego rozstrzygnięcia oraz, rozpoznając odwołanie, decyzją z dnia (...) nr (...) utrzymał w mocy zaskarżone decyzje.

Po rozpoznaniu skargi Spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia (...) nr (...), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 24 maja 2006 r., sygn. III SA/Gd 173/06 uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzje Dyrektora Izby Celnej z dnia (...).

W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż komparycja zaskarżonej decyzji, jak również komparycje 18 decyzji ją poprzedzających zawierają błędy polegające na nieprawidłowym powołaniu dat wydania oraz sygnatur decyzji wydanych przez Naczelnika Urzędu Celnego. Powyższe uchybienia formalne uniemożliwiają rozpoznanie sprawy przez Sąd, a zatem i dokonanie oceny zgodności decyzji administracyjnych z prawem.

Postanowieniem z dnia (...) Dyrektor Izby Celnej połączył postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w celu ich łącznego rozstrzygnięcia.

Następnie decyzją z dnia (...) nr (...) Dyrektor Izby Celnej odmówił stwierdzenia nieważności następujących 18 decyzji Naczelnika Urzędu Celnego:

1) (...) z dnia (...),

2) (...) z dnia (...).,

3) (...) z dnia (...).,

4) (...) z dnia (...).,

5) (...) z dnia (...),

6) (...) z dnia (...).,

7) (...) z dnia (...),

8) (...) z dnia (...),

9) (...) z dnia (...)

10) (...) z dnia (...).,

11) (...) z dnia (...).,

12) (...) z dnia (...).,

13) (...) z dnia (...).,

14) (...) z dnia (...).,

15) (...) z dnia (...).,

16) (...) z dnia (...),

17) (...) z dnia (...),

18) (...) z dnia (...).

W uzasadnieniu organ wskazał, że stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić wówczas, gdy doszło do kwalifikowanego naruszenia przepisów prawa obowiązujących w trakcie postępowania, a nade wszystko rozstrzygania w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją. Stwierdzenie nieważności jest możliwe wówczas, gdy wystąpi co najmniej jedna z przesłanek wymienionych w art. 247 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Strona powołuje się na wydanie decyzji bez podstawy prawnej - art. 247 § 1 pkt 2 oraz wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa - art. 247 § 1 pkt 3.

Organ wskazał, że wydanie decyzji bez podstawy prawnej ma miejsce wówczas, gdy w systemie obowiązującego prawa brak przepisu upoważniającego do rozstrzygnięcia sprawy w drodze decyzji administracyjnej.

W sprawie niniejszej decyzje zostały wydane zgodnie z art. 207 w zw. z art. 165 Ordynacji podatkowej, a pozostałe przepisy przywołane w decyzji w pełni odnoszą się do stanu faktycznego, tj. uzasadniają zastosowanie autonomicznej stawki celnej podwyższonej o 100% w związku z negatywnym wynikiem weryfikacji świadectwa pochodzenia.

Organ wskazał, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wtedy, gdy treść decyzji jest jednoznacznie sprzeczna z treścią określonego przepisu prawa i gdy rodzaj tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa. W tym kontekście organ stwierdził, że przedmiotowym decyzjom nie można zarzucić rażącego naruszenia prawa.

Odnosząc się do zarzutu strony - powoływania w zaskarżonych decyzjach aktów prawnych, które zostały uchylone jeszcze przed otrzymaniem przez stronę postanowienia o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie organ wskazał, że w związku z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej moc obowiązującą straciła ustawa Kodeks celny, a tym samym akty wykonawcze do niej, w tym powoływane przez stronę rozporządzenia Rady Ministrów. Organ podał, że ustawodawca przewidział możliwość stosowania przepisów, które utraciły moc obowiązującą w określonych przypadkach. Biorąc pod uwagę treść art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623), treść art. 209 § 2 oraz art. 85 § 1 ustawy Kodeks celny niniejsze sprawy powinny być rozpoznane w oparciu o przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny i wydanych na jej podstawie aktów prawnych, które obowiązywały w dniu zgłoszenia celnego. W tej sytuacji brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności wskazanych decyzji.

W odwołaniu skarżąca wskazała, iż organy administracji pozbawiły ją udziału w postępowaniu, nie wykonały obowiązku zastosowania przywołanych przez siebie aktów prawnych w wydanych decyzjach, ponadto wobec uchylenia przez Sąd uprzednio wydanych decyzji brak jest obecnie podstaw do merytorycznego orzekania w sprawie. Zdaniem strony organ winien jedynie poprawić błędy pisarskie, gdyż w sprawie zachodzi powaga rzeczy osądzonej.

Po rozpoznaniu odwołania, Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia (...) nr (...) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ wskazał, że z uwagi na treść art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne, właściwym aktem do przeprowadzenia kontroli zgłoszeń celnych strony oraz zastosowania właściwych elementów kalkulacyjnych była ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny oraz wydane na jej podstawie akty wykonawcze. W przedmiotowej sprawie weryfikacja dowodów pochodzenia została przeprowadzona w maju 2004 r., czyli po wejściu Polski do Unii Europejskiej, lecz dowody pochodzenia zostały wydane w 2003 r. i odnoszą się do towarów, wobec których dług celny powstał przed przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej. Organ pierwszej instancji wydał przedmiotowe decyzje na podstawie obowiązujących norm prawnych, wobec czego zarzut naruszenia decyzji na nieobowiązujących przepisach prawa jest bezzasadny.

Organ odwoławczy stwierdził, że nie jest uzasadniony zarzut co do konieczności analizowania warunku bezpośredniego transportu towarów w przedmiotowej sprawie. Warunek ten był niezbędny do zastosowania wobec importowanych towarów stawki celnej preferencyjnej lub obniżonej, po prawidłowym udokumentowaniu preferencyjnego pochodzenia towaru. W sprawie niniejszej aspekt ten nie był przedmiotem analizy, bowiem importer nie wnioskował o zastosowanie stawek preferencyjnych bądź obniżonych. Odnosząc się do zarzutu strony - -odmowy prawa do uczestniczenia w toczącym się postępowaniu-organ podał iż nie jest on trafny. Przedłożone zwolnienia lekarskie M. G. potwierdzają jego niezdolność do pracy w określonych dniach, jednakże strona przed zakończeniem postępowania miała możliwość przesunięcia terminu do zapoznania się z dokumentami lub wyznaczenia pełnomocnika, który w imieniu spółki dokonałby tej czynności. W ocenie organ odwoławczego za chybiony uznać również należy zarzut naruszenia art. 240 ustawy Ordynacja podatkowa, jako że decyzje organu pierwszej instancji w sposób prawidłowy uregulowały stan prawny towarów objętych procedurą dopuszczenia do obrotu, zgodnie z ich stanem i stawkami obowiązującymi w dniu dokonania zgłoszeń celnych. Nie ma żadnych podstaw do stwierdzenia, że wydane decyzje rażąco naruszają prawo.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję skarżące Przedsiębiorstwo Produkcyjno - Usługowe -A- Spółka z o.o. z siedzibą w D. zarzuciło decyzji rażące naruszenie prawa, wnosząc o jej uchylenie. Spółka podniosła, iż wyrok Sądu z dnia 24 maja 2006 r. uprawomocnił się, zaś ponownie wszczęte postępowanie w tej samej sprawie stanowi rażące naruszenie prawa - art. 170 w zw. z art. 171 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga jest bezzasadna.

Przede wszystkim należy stwierdzić, że zarzuty skargi wynikają, w ocenie Sądu, z niezrozumienia przez skarżącą i przepisów prawa, i treści wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyroku z dnia 24 maja 2006 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 173/06.

Wyrokiem tym Sąd uchylił nie decyzje, których stwierdzenia nieważności domagała się skarżąca Spółka, czyli decyzje Naczelnika Urzędu Celnego z (...)., a decyzje organów obu instancji, które dotyczyły odmowy stwierdzenia ich nieważności. Z uzasadnienia wyroku wyraźnie wynikało, że Dyrektor Izby Celnej ma rozpoznać ponownie wniosek strony skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego, a - co za tym idzie - że musi rozstrzygnąć te kwestie w formie nowo wydanej decyzji.

Tak więc zarzut-ponownie wszczętego postępowania w tej samej sprawie-jest całkowicie bezpodstawny. Chybione jest też przywołanie przez skarżącą przepisów art. 170 i 171 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które dotyczą zakresu związania prawomocnym orzeczeniem sądu oraz powagi rzeczy osądzonej, gdyż przepisy te w ogóle nie przystają do stanu faktycznego w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stwierdzić należy, że dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się podstaw do jej uchylenia lub stwierdzenia jej nieważności.

Zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca dotyczyły kwestii nieważności 18 decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z (...).

Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.), do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego.

Sytuacje, w których organ stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, zostały unormowane w art. 247 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

(t.j. Dz. U. Nr 8 z 2005 r., poz. 60 ze zm.).

Zgodnie z tym przepisem, organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która:

1)

została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości;

2)

została wydana bez podstawy prawnej;

3)

została wydana z rażącym naruszeniem prawa;

4)

dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną;

5)

została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;

6)

była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;

7)

zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa.

Skarżąca we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wydanych w (...) powoływała się na podstawy z art. 247 § 1 pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej.

W istocie podstawy te się właściwie wykluczają, bo albo decyzja może być wydana bez podstawy prawnej, albo z rażącym naruszeniem prawa.

Zarzut skarżącej, że organ wydając decyzje objęte wnioskiem o stwierdzenie ich nieważności oparł się na uchylonych aktach prawnych, co w ocenie skarżącej nie jest dopuszczalne - jest bezzasadny.

Prawdą jest, że wszystkie te decyzje zostały wydane po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej, lecz dotyczyły towarów, które zostały objęte procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym przed datą 1 maja 2004 r., czyli datą przystąpienia Polski do Unii Europejskiej.

Przepis art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623) stanowi, że przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej.

Dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego. Przyjęć przedmiotowych zgłoszeń celnych dokonano przed uzyskaniem przez Polskę członkostwa w Unii Europejskiej.

W związku z powyższym przy wydaniu decyzji objętych wnioskiem o stwierdzenie ich nieważności nie tylko można było, ale i należało zastosować przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802, ze zm.), jak również przepisy rozporządzeń, wydanych na podstawie delegacji ustawowych, zawartych w przepisach Kodeksu celnego. Wszystkie rozporządzenia Rady Ministrów, przywołane w przedmiotowych decyzjach, są aktami wykonawczymi do Kodeksu celnego, wydanymi na podstawie delegacji ustawowych w nim zawartych (art. 19 § 3, art. 20 § 3, art. 13 § 6, art. 222 § 5 Kodeksu celnego).

Nie można wobec tego uznać, by decyzje objęte wnioskiem o stwierdzenie ich nieważności zostały wydane bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa z powodów podnoszonych przez skarżącą.

Sąd nie stwierdził też żadnych naruszeń prawa, o których mowa w art. 247 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, które mogłyby skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji ostatecznych, objętych wnioskiem skarżącej. Kwestie te zostały w sposób prawidłowy ocenione przez Dyrektora Izby Celnej w decyzji zaskarżonej skargą do Sądu.

Organ odnosząc się do kwestii zarzutu skarżącej dotyczącego-odmowy prawa uczestniczenia w postępowaniu-wskazał w zaskarżonej decyzji, że strona w toku postępowania była poinformowana o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem i wypowiedzenia się na jego temat, a zwolnienie lekarskie osoby pełniącej funkcję zarządu spółki nie obejmowało takiego okresu, by uniemożliwiało to wzięcie udziału w postępowaniu. W czasie gdy prezes zarządu nie przebywał na zwolnieniu lekarskim mógł czy to zapoznać się i wypowiedzieć w sprawie dowodów, czy to wnieść o przedłużenie terminu, czy to wyznaczyć pełnomocnika.

Stwierdzić ponadto należy, że z akt administracyjnych wynika, iż skarżąca nie złożyła w terminie odwołań od decyzji, których stwierdzenia nieważności później się domagała. Skarżąca wnosiła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań i wnioski te nie zostały pozytywnie rozpatrzone - organ odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołań. Ponadto okoliczność, na którą powołuje się skarżąca, t.j. zarzucany brak możliwości działania w sprawie, mógłby być podstawą wznowienia postępowania. Takie też wnioski skarżąca złożyła - wnosząc o wznowienie postępowania na podstawie tych samych okoliczności, które podniosła we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z (...). Z akt administracyjnych sprawy niniejszej wynika, że organ kolejnymi decyzjami odmówił wznowienia postępowania, a Sąd odrzucił skargi skarżącej na te decyzje. Na postępowania te i rozstrzygnięcia w nich zapadłe powoływał się w sposób ogólny organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji z dnia (...)., od której odwołanie rozpatrywał Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia (...), zaskarżoną skargą.

Wobec powyższego uznać trzeba, że zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia (...), utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej o odmowie stwierdzenia nieważności 18 decyzji Naczelnika Urzędu Celnego nie narusza prawa materialnego. Sąd nie dopatrzył się też innych naruszeń prawa, które mogłyby spowodować uchylenie zaskarżonej decyzji lub stwierdzenie jej nieważności.

Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.