Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku
z dnia 27 czerwca 2007 r.
III SA/Gd 127/07

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Gorski (spr.).

Sędziowie: WSA Felicja Kajut, NSA Anna Orłowska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Wojewody z dnia (...) nr (...) w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego

1.

uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia (...) nr (...)

2.

stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana,

3.

zasądza od Wojewody na rzecz B. O. - pełnomocnika z urzędu, kwotę 309,80 (trzysta dziewięć złotych osiemdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Prezydent Miasta (...) decyzją z dnia 1 sierpnia 2006 r. nr (...) na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) w związku z art. 3 pkt 11 lit. c ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych, pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zamianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198 ze zm.) orzekł o wymeldowaniu R. S. z pobytu stałego z lokalu nr (...) przy ul. (...) w G.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z wnioskiem o wymeldowanie wystąpiło Biuro Obsługi Mieszkańców Nr (...) (...) Zarządu Nieruchomości Komunalnych podając, że R. S. nie przebywa w lokalu od 1992 r. a mieszkanie jest wynajmowane osobom trzecim. Wymieniony nie reguluje opłat czynszowych.

W trakcie postępowania R. S. oświadczył do protokołu przesłuchania, że osoby zajmujące mieszkanie odmówiły jego opuszczenia. Wobec tego wystąpił on do Sądu Rejonowego (...) z pozwem o przywrócenie naruszonego posiadania przedmiotowego lokalu oraz eksmisję P. O. W piśmie z dnia 14 marca 2006 r. Sąd Rejonowy (...) podał, że wyrokiem z dnia 22 listopada 2001 r. IC 1422/01 oddalił powództwo R. S. Wyrok jest prawomocny.

W dniu 9 maja 2006 r. R. S. oświadczył do protokołu, iż w miejscu stałego zameldowania nie mieszka od 8 lat. Jego pozew o przywrócenie posiadania mieszkania został najpierw oddalony, jednak sprawa została wznowiona i drugie orzeczenie sądu było dla niego korzystne. Po prawomocnie orzeczonej i wykonanej eksmisji państwa O. będzie mógł wrócić do przedmiotowego lokalu. Mimo zobowiązania ze strony pełnomocnika R. S., odpis drugiego wyroku w sprawie naruszenia posiadania oraz wyroku o eksmisji nie zostały dostarczone.

Organ zaznaczył, iż zgodnie z ustawą o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Ponieważ R. S. nie mieszka w przedmiotowym lokalu od dłuższego czasu, a jego powództwo o przywrócenie posiadania lokalu zostało oddalone organ uznał, iż opuszczenie lokalu ma charakter trwały. Ponadto, (...) Zarząd Nieruchomości Komunalnych wypowiedział mu umowę najmu tego mieszkania ze skutkiem na dzień 31 grudnia 2005 r. i jego powrót do mieszkania jest wątpliwy.

Pełnomocnik R. S. odwołał się od tej decyzji podając, że przewlekłość w dostarczeniu drugiego wyroku w sprawie o naruszenie posiadania wynikała z trudności obiektywnych a organ sam mógł wystąpić bezpośrednio do sądu powszechnego o nadesłanie odpisu. Państwo O. mieli opiekować się przedmiotowym mieszkaniem w czasie nieobecności najemcy, tymczasem bezprawnie weszli w jego posiadanie. Wyrokiem Sądu Rejonowego (...) o sygn. akt IC 1212/05 orzeczono eksmisję państwa O. z przedmiotowego lokalu.

Wojewoda (...) decyzją z dnia 4 stycznia 2007 r. nr (...) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy potwierdził ustalenia organu niższej instancji i uznał, że fakt trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu przez odwołującego się jest bezsporny. Tym samym została spełniona przesłanka warunkująca wymeldowanie z pobytu stałego, sformułowana w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący wniósł o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Skarżący zarzucił decyzji obrazę prawa materialnego tj. art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych przez przyjęcie, że opuścił dobrowolnie miejsce stałego pobytu oraz błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia poprzez zaniechanie żądania z Sądu Rejonowego (...) akt sprawy o sygn. IC 977/05.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż mimo starań nie może dotrzeć do akt sprawy IC 977/05, których ze względu na reorganizacje Sądu Rejonowego nie można odnaleźć.

Małżonkowie O. bezprawnie nie dopuszczają skarżącego do mieszkania, które oddał im w opiekę. Podejmując działania prawne skarżący wygrał proces o przywrócenie posiadania mieszkania, a potem o eksmisję w sprawie IC 1212/05 prowadzonej przez Sąd Rejonowy (...).

Wszystkie starania i postępowania inicjowane przez skarżącego w celu odzyskania mieszkania świadczą o braku dobrowolności w opuszczeniu mieszkania bez wymeldowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda (...) wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w swojej decyzji. Ponadto wskazał, iż jedynym wyrokiem, znanym organom meldunkowym był wyrok Sądu Rejonowego (...) z dnia 22 listopada 2001 r. IC 1422/01. Wystąpienie organu odwoławczego do Sądu Okręgowego (...) oraz do Kancelarii S. i wspólnicy, która miała reprezentować R. S. w sprawach dotyczących przedmiotowego lokalu nie potwierdziły istnienia wyroku przywracającego posiadanie R. S. Pełnomocnik skarżącego mimo własnych deklaracji nie dostarczył takiego wyroku.

Pismem procesowy z dnia 26 czerwca 2007 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynika spraw, w szczególności art. 7 i 77 k.p.a., poprzez nie podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zdaniem pełnomocnika organy obu instancji prowadziły postępowanie tendencyjnie pomijając dowody, które wskazywałyby na prawdziwość twierdzeń strony. Ponadto naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez obciążenie strony skutkami swych zaniedbań oraz omyłki w zakresie skierowania zapytania do niewłaściwego sądu powszechnego i wskazania błędnej sygnatury, celem przeprowadzenia dowodu z dokumentów. Zdaniem pełnomocnika skarżącego podanie innych sygnatur spraw w zapytaniu do Sadu Okręgowego (...) i w piśmie skierowanym do P. S. mogło zaważyć na wyniku sprawy.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Sądy administracyjne zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, podmiotem decyzji o wymeldowaniu może być jedynie osoba, która opuściła miejsce stałego pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, aby wymeldować daną osobę, opuszczenie przez nią miejsca pobytu stałego musi być trwałe i dobrowolne (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., V SA 3169/00, Lex nr 50123; wyrok NSA z dnia 23 września 1999 r., V SA 252/99, Lex nr 49952). Aby organ mógł wypowiedzieć się w tej kwestii, decyzja administracyjna w sprawie wymeldowania musi być poprzedzona postępowaniem administracyjnym, które winno toczyć się z poszanowaniem reguł przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego. Organ meldunkowy jest zatem w myśl art. 7 i 77 k.p.a. zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zgodnie z art. 80 k.p.a. organ ocenia na postawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Jedyną niesporną kwestią w niniejszej sprawie jest fakt, iż R. S. nie zamieszkuje w lokalu nr (...) przy ul. (...) w G. Jeżeli uwzględni się okoliczności sprawy, zgromadzony materiał dowodowy oraz utrwaloną linię orzecznictwa sądów administracyjnych, jest to jednak zbyt mało do tego, aby orzec o wymeldowaniu R. S. z przedmiotowego lokalu. W szczególności wątpliwości dotyczą dobrowolności i trwałości opuszczenia lokalu. W tym kontekście Sąd zwraca uwagę na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2001 r. V SA 2950/00 (Lex nr 80643), zgodnie z którym jeżeli strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego bądź wobec wymiany zamków w drzwiach uniemożliwiono jej dostęp do lokalu, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu. Sąd podziela pogląd wyrażony w tym wyroku.

R. S. podnosił, iż wprowadził do przedmiotowego lokalu W. S. (obecnie O.) celem opieki nad mieszkaniem w związku z planowanym wyjazdem za granicę. Zgodnie z jego oświadczeniami w momencie próby powrotu do mieszkania W. O. uniemożliwiała mu dostęp do przedmiotowego lokalu. Faktem jest, że organy w sprawie nie wyjaśniły na czym niedopuszczenie do lokalu polegało, czy w mieszkaniu zostały zmienione zamki, czy też uniemożliwiono mu jedynie wejście do mieszkania, czy R. S. posiadał klucze do przedmiotowego lokalu. Te pytanie nie znajdują odpowiedzi w zebranym materiale dowodowym. Nawet uznając te twierdzenia za nieprawdziwe lub dowodząc innych okoliczności sprawy organ winien to wyartykułować w decyzjach. Taki obowiązek spoczywa na organie zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

Nadto trzeba zauważyć, iż skarżący podejmował czynności zmierzające do odzyskania posiadania lokalu, tj. wytoczył powództwo o naruszenie posiadania oraz o eksmisję P. O. To sugerowałoby, iż brak było trwałego i dobrowolnego opuszczenia przedmiotowego lokalu. W zeznaniach cały czas podkreślał, że zamierza powrócić do miejsca stałego zameldowania.

Mimo czynności wyjaśniających podjętych przez organ odwoławczy odnośnie przywrócenia skarżącemu posiadania przedmiotowego lokalu, nie sposób jednoznacznie stwierdzić, iż postępowanie w sprawie IC 1422/01 prowadzonej przez Sąd Rejonowy (...) nie zostało wznowione. Zapytanie skierowane do Sądu Rejonowego (...) przez organ odwoławczy wskazywało konkretną sygnaturę sprawy tj. IC 1212/05 i tej sprawy dotyczy odpowiedź Sądu Rejonowego (...) z dnia 4 stycznia 2007 r., podczas gdy sprawa dotycząca wznowienia postępowania nosi sygnaturę IC 977/05.

Sąd nie przesądzając jednoznacznie sprawy uznaje, iż czynności organów nie pozwalają na stwierdzenie zawarte w zaskarżonej decyzji, iż opuszczenie przedmiotowego lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. Organ ponownie rozpatrujący sprawę winien uwzględnić powyższe rozważania. W szczególności obowiązkiem organu będzie zwrócenie się do Sądu Rejonowego (...) w kwestii postępowań prowadzonych z udziałem R. S. oraz rozstrzygnięć zapadłych w tych sprawach. Zdaniem organu niezbędne będzie również ponowne przesłuchanie stron postępowania na okoliczność opuszczenia przez R. S. lokalu nr (...) przy ul (...) w G.

Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 135 i 145 § 1 pkt 1c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7 i 77 k.p.a. orzekł jak w sentencji.

Na podstawie art. 152 powyższej ustawy Sąd orzekł, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

O kosztach Sąd orzekł w oparciu o art. 200 powyższej ustawy.