Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2239215

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku
z dnia 9 lutego 2017 r.
III SA/Gd 1069/16
Doręczenie zastępcze pism dorosłemu domownikowi.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska.

Sędziowie WSA: Felicja Kajut, Jolanta Sudoł (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2017 r. sprawy ze skargi Ł. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 września 2016 r. nr (...) w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie rejestracji pojazdu oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia 24 czerwca 2015 r., Starosta uchylił swoją decyzję o zarejestrowaniu motocykla marki K., nr VIN (...), rok produkcji 2008, o nr rej. (...) na R. W. i odmówił rejestracji przedmiotowego pojazdu. Na przedłożonej wraz z wnioskiem o rejestrację pojazdu umowie kupna-sprzedaży motocykla z dnia 4 grudnia 2009 r. podrobiony został podpis sprzedającego P. G. W konsekwencji organ uznał, że przedmiotowa umowa nie może być wiarygodnym dowodem własności pojazdu i dokumentem stanowiącym podstawę do jego rejestracji.

W dniu 22 września 2015 r. do Starostwa Powiatowego wpłynął wniosek Ł. Cz. o wznowienie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a., postępowania zakończonego ww. decyzją.

W uzasadnieniu wniosku wskazano m.in., że w dniu 14 kwietnia 2015 r. Ł. Cz. nabył od R. W. przedmiotowy motocykl, zatem powinien być stroną postępowania zakończonego ww. decyzją Starosty. Dalej wnioskodawca podniósł, że Starosta nie doręczył skutecznie stronie decyzji z dnia 24 czerwca 2015 r., bowiem ten zamieszkuje w B. przy ul. (...), a nie w B. przy ul. (...).

Postanowieniem z dnia 22 października 2015 r. Starosta, działając na podstawie art. 149 § 3 w zw. z art. 124, art. 148, art. 149 § 3 i 4, art. 150 § 1 k.p.a., odmówił wznowienia postępowania.

Organ w uzasadnieniu wskazał, że przedmiotowa decyzja wysłana została Ł. Cz. na adres podany przez Starostwo Powiatowe w dniu 22 kwietnia 2015 r., tj. (...) ul. (...) i odebrana w dniu 30 czerwca 2015 r. Adres ten został potwierdzony w piśmie Burmistrza z dnia 14 października 2015 r. - jako adres zameldowania na pobyt stały. W związku z tym organ uznał, że termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania upłynął w dniu 31 lipca 2015 r.

Ł. Cz. złożył zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że decyzja Starosty z dnia 24 czerwca 2015 r. została skutecznie doręczona w dniu 30 czerwca 2015 r., i że od tej daty rozpoczął bieg termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Po rozpatrzeniu zażalenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 15 września 2016 r., nr (...), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144, art. 145 § 1 pkt 4, art. 147, art. 148 § 2 oraz art. 149 § 3 i 4 k.p.a., utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił m.in., że podanie o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Zdaniem Kolegium, z uwagi na niedochowanie przez Ł. Cz. jednomiesięcznego terminu do złożenia wniosku określonego w tym przepisie, brak było podstaw do wznowienia na jego żądanie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty z dnia 24 czerwca 2015 r.

Organ odwoławczy w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowody ustalił, że Ł. Cz. powziął wiadomość (wiedzę o wydaniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu) wcześniej niż na miesiąc przed dniem złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją.

Z akt sprawy wynika, że wniosek o wznowienie postępowania został sporządzony przez adwokata M. Z. pełnomocnika Ł. Cz. i nadany listem poleconym w dniu 17 września 2015 r., zaś wpłynął do Starostwa Powiatowego w dniu 22 września 2015 r. W opisanej sytuacji - mając na uwadze uregulowania wynikające z art. 57 § 5 pkt 2 w zw. z art. 63 § 1 i art. 148 § 2 k.p.a. - należało przyjąć za datę złożenia przez stronę podania o wznowienie niniejszego postępowania dzień 17 września 2015 r., tj. dzień nadania przesyłki pocztowej zawierającej przedmiotowy wniosek w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego w B.

Dalej ustalono, że decyzja Starosty z dnia 24 czerwca 2015 r. przesłana została Ł. Cz. na adres B. ul. (...) i odebrana przez dorosłego domownika (jego brata) J. Cz. Dlatego należało przyjąć, że najpóźniej to w dniu otrzymania decyzji Starosty, tj. w dniu 30 czerwca 2015 r., Ł. Cz. dowiedział się o decyzji Starosty kończącej postępowanie, którego wznowienia się domagał. Zatem miesięczny termin, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. upłynął w dniu 30 lipca 2015 r., tak więc złożenie podania o wznowienie postępowania w dniu 17 września 2015 r. należało uznać za dokonane z uchybieniem dopuszczalnego terminu.

Za niezasadny uznano zarzut, że adres na który wysłana została Ł. Cz decyzja Starosty, tj. B. ul. (...), to adres jego zameldowania. Organ wyjaśnił, że adres ten widniał w momencie doręczenia decyzji Starosty z dnia 24 czerwca 2015 r. w Centralnej Ewidencji Pojazdów jako adres zamieszkania właściciela pojazdu Ł. Cz. Zatem działanie organu I instancji polegające na skierowaniu decyzji na ten właśnie adres było prawidłowe. Niepowiadomienie właściwych organów o zmianie miejsca zamieszkania nie może niweczyć prawidłowości doręczenia decyzji wysłanej na adres wynikający z prowadzonych przez organy ewidencji.

Zatem decyzja skierowana na ww. adres i odebrana tam przez dorosłego domownika strony postępowania została prawidłowo doręczona Ł. Cz. w dniu 30 czerwca 2015 r. Odnosząc się do orzecznictwa sądów administracyjnych organ podał, że pokwitowanie przesyłki odbioru pisma przez dorosłego domownika jest następstwem aktu woli i stanowi uzewnętrznienie podjęcia woli oddania pisma adresatowi. Dalej wyjaśniono, że domniemanie doręczenia pisma adresatowi może zostać obalone, ale ciężar dowodowy w tym zakresie spoczywa na adresacie. To adresat musi udowodnić, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych.

Organ odwoławczy wyjaśnił też, iż z literalnego brzmienia art. 148 § 2 k.p.a. wynika, że miesięczny termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji, a więc przed uzyskaniem waloru ostateczności przez decyzję kończącą postępowanie w sprawie.

Ł. Cz. wniósł skargę na opisane wyżej postanowienie organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, domagając się uchylenia rozstrzygnięć obu instancji, zarzucając:

1.

naruszenie art. 40 § 1 k.p.a. w zw. z art. 43 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie przez organy administracyjne fikcji doręczenia skarżącemu Ł. Cz. decyzji Starosty z dnia 24 czerwca 2015 r. w dniu 30 czerwca 2016 r. w sytuacji gdy brak jest oświadczenia dorosłego domownika J. Cz. o zobowiązaniu do oddania przedmiotowej decyzji skarżącemu, a w konsekwencji błędne uznanie, że skarżący uchybił terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 148 1 i 2 k.p.a.;

2.

błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji polegający na przyjęciu, że skarżącemu w dniu 30 czerwca 2015 r. skutecznie została doręczona decyzja Starosty z dnia 24 czerwca 2015 r. i że od wskazanej daty rozpoczął bieg termin przewidziany w treści przepisu art. 148 § 1 i 2 k.p.a., a w konsekwencji, że skarżący uchybił terminowi do złożenia wniosku (podania) o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty;

3.

naruszenie art. 42 § 1 k.p.a. w zw. z art. 43 k.p.a. i art. 44 k.p.a. w zw. z art. 25 k.c. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie przez SKO, że miejsce zameldowania skarżącego jest tożsame z miejscem jego faktycznego zamieszka, a w konsekwencji, że skarżącemu skutecznie została doręczona decyzja Starosty z dnia 24 czerwca 2015 r. na adres B. ul. (...), w sytuacji gdy skarżący zamieszkuje od 5 listopada 2014 r. pod adresem B. ul. (...);

4.

naruszenie art. 148 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że termin do złożenia wniosku (podania) o wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją rozpoczął swój bieg w dniu następnym po dniu 30 czerwca 2015 r. i upłynął z dniem 31 lipca 2015 r. w sytuacji gdy podanie o wznowienie postępowania na podstawie treści przepisu art. 145 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. w zw. z art. 148 § 1 i 2 k.p.a. można złożyć nie wcześniej niż w pierwszym dniu, po którym decyzja stała się ostateczna, i kiedy strona uzyskała świadomość o jej ostateczności, a powyższe nastąpiło w dniu 7 września 2015 r. kiedy pełnomocnik wnioskodawcy zapoznał się w Starostwie Powiatowym z pełną dokumentacją w przedmiotowej sprawie;

5.

naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 i 8 k.p.a. w zw. z art. 147 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i nie wznowienie postępowania z urzędu przez Starostę w sytuacji gdy Starosta wydał w dniu 12 lutego 2016 r. kolejną decyzję, którą uchylił swoją decyzję z dnia 22 kwietnia 2015 r., a która była podstawą wznowienia postępowania przez Starostę zakończonego wydanie decyzji z dnia 24 czerwca 2015 r.;

6.

naruszenie art. 6-9 k.p.a. w zw. z 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ administracyjny - Starostę powiadomienia SKO o wydaniu w dniu 12 lutego 2016 r. przez Starostę kolejnej decyzji, którą uchylił swoją decyzję z dnia 22 kwietnia 2015 r., a która była podstawą wznowienia postępowania przez Starostę zakończonego wydaniem decyzji z dnia 24 czerwca 2015 r. i nie orzekanie przez organ II instancji według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydanie decyzji przez SKO w dniu 15 września 2016 r.

Skarżący wskazał, że organ odwoławczy błędnie uznał, że Starosta skutecznie doręczył decyzję z dnia 24 czerwca 2015 r. stronie w dniu 30 czerwca 2015 r. i od dnia następnego rozpoczął bieg termin 1 miesięczny do złożenia podania o wznowienia postępowania. Starosta zaniechał powiadomienie skarżącego o możliwości uczestniczenia w postępowaniu przed wskazanym organem wydającym przedmiotową decyzję i adresując ją do skarżącego na adres jego zameldowania.

Zdaniem skarżącego organ błędnie interpretuje wykładnię art. 148 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a. w zakresie rozpoczęcia biegu terminu 1 miesięcznego do złożenia wniosku o wznowienia postępowania w sprawie. Gdyby przyjąć, że stroną postępowania był wyłącznie skarżący Ł. Cz. to zgodnie ze stanowiskiem niekwestionowanym w orzecznictwie NSA i WSA termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania mógłby się rozpocząć z dniem 15 lipca 2015 r. i upłynąć 15 sierpnia 2015 r. W sprawie zakończonej decyzja Starosty z dnia 24 czerwca 2015 r. strona postępowania był również R. W. który miał prawo złożyć odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Wobec faktu, że zgodnie z dyspozycją art. 10 § 1 k.p.a. - organy administracji publicznej nie zapewnił Ł. Cz. czynnego udziału w każdym stadium postępowania, i wypowiedzenia co do zebranych dowodów, do czego organ był obowiązany, Ł. Cz. nie był stroną w tym postępowaniu i nie mógł posiadać wiedzy o ostateczności wskazanej decyzji.

O ostateczności decyzji administracyjnej Starosty z dnia 24 czerwca 2015 r. skarżący dowiedział się w dniu 7 września 2015 r. kiedy pełnomocnik skarżącego zapoznał się w Starostwie Powiatowym w W. z pełną dokumentacją w przedmiotowej sprawie, pomimo tego, że o decyzji z dnia 24 czerwca 2015 skarżący dowiedział się przed tą datą (7 września 2015 r.), jednakże nie na tyle aby dopuścić się uchybia terminu 1 miesiąca do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Skarżący podniósł ponadto, że zamieszkuje w B. przy ul. (...), poczynając od 5 listopada 2014 r., a nie w B. przy ul. (...). Wskazał też, że nie mógł wskazać swojego prawidłowego adresu do doręczeń albowiem nie został powiadomiony o toczącym się postępowaniu przed wydaniem decyzji Starosty z dnia 24 czerwca 2015 r.

W ocenie skarżącego, zgodnie z art. 25 k.c., adres zameldowania nie może być wprost utożsamiany z adresem zamieszkania danej osoby fizycznej, ale może być z nim zbieżny. Powyższe nie znajduje potwierdzenia w przedmiotowej sprawie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. z 2016 r., poz. 718, dalej jako - "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle tych kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga jest niezasadna.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 września 2016 r., które utrzymało w mocy postanowienie z dnia 22 października 2015 r. Starosty odmawiające wznowienia postępowania.

Stosownie do art. 149 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego prawo (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm., dalej jako - "k.p.a.") odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia.

Instytucja wznowienia postępowania uregulowana przepisami (art. 145-153 k.p.a.) należy do nadzwyczajnych trybów postępowania, który to tryb stwarza prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością. Kodeks postępowania administracyjnego wymienia przesłanki wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Wszczęcie postępowania wznowieniowego nie jest więc możliwe z innych przyczyn, chyba że przepisy szczególne przewidują w konkretnych przypadkach taką możliwość. Jedną z przesłanek uzasadniającą wznowienie postępowania administracyjnego jest fakt, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.).

Złożenie przez stronę podania o wznowienie wszczyna postępowanie wstępne, które kończy się postanowieniem o wznowieniu postępowania lub postanowieniem o odmowie wznowienia postępowania. We wstępnej fazie postępowania organ bada wyłącznie czy wniosek o wznowienie oparty został o ustawową przesłankę wznowienia oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a.

W przypadku ujawnienia w postępowaniu wstępnym, że wniosek o wznowienie nie został złożony w terminie z art. 148 k.p.a. organ jest zobowiązany do wydania postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania. Niewątpliwie więc jedną z przeszkód nie pozwalających na wznowienie, na żądanie strony, postępowania administracyjnego jest niedochowanie przez nią terminu zgłoszenia tego żądania. Organ administracji obowiązany jest z urzędu zbadać zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, bowiem wszczęcie postępowania wznowieniowego na wniosek strony, mimo uchybienia terminu, stanowi rażące naruszenie prawa, gdyż godzi w zasadę trwałości decyzji administracyjnej.

W niniejszej sprawie powodem odmowy wznowienia postępowania było niezachowanie przez Ł. Cz. (w dalszej części uzasadnienia jako - "strona" lub "skarżący") terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Organ stał na stanowisku, że decyzja Starosty z dnia 24 czerwca 2015 r., została doręczona stronie w dniu 30 czerwca 2015 r. i w tej dacie dowiedziała się o decyzji. Dlatego wniesienie w dniu 17 września 2015 r. podania o wznowienie postępowania nastąpiło po upływie jednomiesięcznego terminu. Natomiast skarżący podnosił, że nie zamieszkuje pod adresem, pod który wysłano ww. decyzję i w związku z tym nie została ona skutecznie doręczona. Ponadto, zarzucił organowi nie zapewnienie mu udziału w sprawie mimo, że w dniu 14 kwietnia 2015 r. nabył przedmiotowy motocykl.

Zgodnie z art. 148 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§ 1). Natomiast termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2).

Zasadą jest więc, że strona wnosi podanie w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia, w tym o decyzji.

W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się, że początek biegu terminu, o którym mowa w powołanym przepisie wyznacza dzień faktycznego powzięcia wiadomości o istnieniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu i to niezależnie od źródła, z którego informacja pochodzi (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 1996 r. I SA 570/95, wyrok NSA z dnia 6 października 2000 r. I SA 855/99 czy wyrok NSA z dnia 3 lutego 1998 r. I SA 769/97).

Powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest pojęciem tożsamym z doręczeniem decyzji.

Z datą doręczenia decyzji, Kodeks postępowania administracyjnego wiąże określone skutki prawne, tak dla organu administracji, jak i strony. Dotyczą one między innymi kwestii rozpoczęcia biegu terminów do dokonania przez stronę określonych czynności procesowych (np. wniesienia środków zaskarżenia, wniosku o uzupełnienie decyzji). Jasny w swej treści art. 148 § 2 k.p.a. nie wiąże natomiast daty otwarcia biegu terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania z faktem doręczenia decyzji, której wznowienie dotyczy, lecz ze zdarzeniem świadczącym o dotarciu do strony informacji o jej istnieniu (por. wyrok NSA z dnia 10 marca 2006 r. II OSK 622/05).

Zatem bieg terminu rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji lub okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Doręczenie decyzji stronie nie jest konieczne dla wszczęcia postępowania wznowieniowego, gdyż bieg terminu rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o decyzji, która jest ostateczna w administracyjnym toku postępowania. Podobnie w przypadku okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

Jednak w określonym stanie faktycznym datą powzięcia przez stronę wiadomości o decyzji może być data jej doręczenia.

Trzeba podkreślić, że to strona wnosząca podanie musi udowodnić - kiedy - w jakiej dacie dowiedziała się o decyzji lub okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, ze "ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia" (tak też: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, W - wa 2014 r., str. 605 i nast.). Takie stanowisko reprezentowane jest także w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. wyrok NSA z dnia 21 marca 2012 r., I OSK 463/11).

Przenosząc powyższe w realia rozpoznawanej sprawy, ciężar przeprowadzenia dowodu w przedmiocie zachowania terminu do wniesienia podania o wznowienia postępowania spoczywał na skarżącym. Strona powinna więc udowodnić kiedy dowiedziała się o decyzji lub okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania oraz że został przez nią zachowany termin jednego miesiąca (od dnia dowiedzenia się do dnia złożenia podania).

W podaniu o wznowienie postępowania (dalej: jako "wniosek") skarżący powoływał się na brak udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją Starosty z dnia 24 czerwca 2015 r. Podniósł, że nie zamieszkuje pod adresem B. ul. (...), pod który wysłano ww. decyzję lecz pod adresem B. ul. (...) i w związku z tym decyzja nie została skutecznie doręczona.

Na wstępie trzeba zauważyć, że we wniosku, jak i w zażaleniu, nie została jednoznacznie określona data, w której Ł. Cz. dowiedział się o decyzji stanowiącej podstawę wznowienia. W okolicznościach niniejszej sprawy jest to istotne z punktu rozpoczęcia biegu termin do wniesienia podania i wiąże się ściśle z kwestią doręczenia dokonanego w toku postępowania administracyjnego zakończonego przedmiotową decyzją, a którego wznowienia domaga się strona.

Skoro skarżący twierdzi, że decyzja nie została mu doręczona (nie mógł więc posiadać o niej wiedzy), to powinien w pierwszej kolejności wskazać kiedy dowiedział się decyzji, a następnie udowodnić zachowanie terminu do wniesienia podania.

We wniosku wskazano jedynie, że "Starosta zaniechał powiadomienia wnioskodawcy o możliwości uczestniczenia w postępowaniu przed tut. organem, co wynika wprost z nadesłanych dokumentów, którymi dysponuje Starosta wobec toczącego się tam postępowania, a którymi miał prawo zapoznać się pełnomocnik wnioskodawcy po dacie 24.08.2015 kiedy to Starosta wysłał stosowne zawiadomienie". To samo zostało podniesione w zażaleniu "Starosta zaniechał powiadomienia wnioskodawcy o możliwości uczestniczenia w postępowaniu przed tut. organem, co wynika wprost z nadesłanych dokumentów, którymi dysponuje Starosta wobec toczącego się tam postępowania, a z którymi miał prawo zapoznać się pełnomocnik wnioskodawcy po dacie 24.08.2015, a zapoznał się faktycznie 7 września 2015 r."

Nie odwołano się przy tym do wiedzy strony lecz do zapoznania się z dokumentami przez jej pełnomocnika. Rozstrzygające zaś znaczenie dla zachowania terminu do wniesienia podania o wznowienie ma wiedza strony o decyzji (okoliczności) stanowiącej podstawę wznowienia, nie zaś jej pełnomocnika. Nie można więc uznać, że w toku postępowania zainicjowanego wnioskiem strony, ważna dla rozpoznania jej żądania okoliczność została dostatecznie określona.

Można dodać, że także na etapie postępowania sądowego data, w której skarżący dowiedział się o decyzji nie została precyzyjnie podana. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że "o ostateczności decyzji administracyjnej Starosty z dnia 24 czerwca 2015 r. skarżący dowiedział się w dniu 7 września 2015 r. kiedy pełnomocnik skarżącego zapoznał się w Starostwie Powiatowym z pełną dokumentacją w przedmiotowej sprawie, pomimo tego, że o decyzji z dnia 24.06.2015 skarżący dowiedział się przed tą datą (7 września 2015 r.), jednakże nie na tyle aby dopuścić się uchybienia terminu 1 miesiąca do złożenia wniosku o wznowieniu postępowania". Zatem z jednej strony wskazuje się na wiedzę skarżącego o ostateczności decyzji (a nie decyzji) w dacie 7 września 2015 r., a z drugiej podnosi się, że skarżący o decyzji dowiedział się przed tą datą, tj. przed dniem 7 września 2015 r., jednak - co ważne - bez określenia kiedy to nastąpiło.

Takie stanowisko strony jest nie tylko niejasne, ale musi nasuwać wątpliwości co do zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy w aspekcie posiadanej przez nią wiedzy o decyzji, a w konsekwencji rozpoczęcia biegu terminu. Przy czym trzeba tu wskazać, że wniosek o wznowienie, jak i zażalenie zostały wniesione przez profesjonalnego pełnomocnika, reprezentującego skarżącego w toku postępowania administracyjnego, a następnie w postępowaniu sądowo-administracyjnym.

Przechodząc dalej to, poza sporem było w sprawie, że Ł. Cz. jest zameldowany na pobyt stałym pod adresem B., ul. (...) (ponadto vide: - k. 29 pismo z dnia 14 października 2015 r. Urzędu Miejskiego w B. w aktach sprawy). Nie było również kwestionowane, że taki adres zamieszkania figuruje w Centralnej Ewidencji Pojazdów. Strona rejestrując pojazd w Starostwie Powiatowym w kwietniu 2015 r. podała ten adres i po tej dacie nie sygnalizowała zmian (vide: - k. 34 pismo z dnia 19 listopada 2015 r. Starosty w aktach sprawy).

Jak wynika z akt sprawy decyzja Starosty z dnia 24 czerwca 2015 r. przesłana została Ł. Cz. na adres B. ul. (...) i została odebrana w dniu 30 czerwca 2015 r. przez dorosłego domownika J. Cz. (brata strony), który jak wynika z adnotacji doręczyciela, zobowiązał się do oddania przesyłki adresatowi (vide: zwrotne potwierdzenia odbioru decyzji w aktach sprawy).

Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. W przypadku zaś nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania (art. 43 k.p.a.). Przesłankami doręczenia zastępczego są: nieobecność adresata; doręczenie przesyłki sąsiadowi, dorosłemu domownikowi lub dozorcy domu; pokwitowanie; podjęcie się oddania przesyłki adresatowi oraz umieszczenie zawiadomienia o przekazaniu przesyłki (w przypadku doręczenia przesyłki sąsiadowi).

Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że przesyłkę doręczono bratu strony za pokwitowaniem, który zobowiązał się do oddania przesyłki adresatowi. Przepis art. 43 k.p.a. określa przesłanki skutecznego doręczenia pisma, a nie wymagania, które powinien spełniać pisemny dowód doręczenia pisma (pokwitowanie). O ile podjęcie się oddania pisma adresatowi jest warunkiem koniecznym skutecznego doręczenia pisma w sposób określony w art. 43 k.p.a., to adnotacja o tym na pokwitowaniu jest jedynie dowodem na okoliczność, iż osoba, której doręczono pismo podjęła się oddania pisma adresatowi. Brak takiej adnotacji nie może sam przez się przesądzać, że określona osoba, której doręczono pismo nie podjęła się oddania pisma adresatowi. W takiej sytuacji okoliczność, czy osoba, której doręczono pismo podjęła się oddania pisma adresatowi może być wykazywana w inny sposób, przy pomocy innych środków dowodowych. Również adresat pisma może wykazywać, że osoba, której doręczono pismo nie przyjęła obowiązku oddania pisma. To, że stosowane w toku doręczenia pism formularze (potwierdzenia odbioru, pokwitowania) zawierają stwierdzenie (adnotacje), komu doręczono pismo oraz o tym, że osoba, której doręczono pismo podjęła się oddania pisma adresatowi, ma służyć eliminowaniu sporów co do okoliczności doręczenia, co nie wyklucza dowodzenia, że spełnione zostały ustawowe przesłanki skutecznego doręczenia, jeżeli na pokwitowaniu doręczenia pisma nie ma adnotacji, że osoba, której doręczono pismo podjęła się oddania pisma adresatowi (zob. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2015 r., I OSK 916/14).

Ponadto, samo pobranie przez domownika przesyłki, potwierdzone znajdującym się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru podpisem, uznawane jest za oświadczenie, że domownik zobowiązuje się przekazać przesyłkę adresatowi. Bez wpływu na skuteczność doręczenia pozostaje kwestia czy faktycznie przesyłka zostaje przekazana. Istotą doręczenia zastępczego jest bowiem już samo powstanie domniemania takiego przekazania, czyli samo pobranie przesyłki przez domownika oraz pokwitowanie jej odbioru (por. wyrok NSA z dna 20 października 2016 II OSK 55/15). Z treści przepisu art. 43 k.p.a. nie wynika, że norma prawna w nim zawarta wymaga, aby "podjęcie się oddania pisma adresatowi" miało formułę wyraźnego oświadczenia, z którego treści wynika zgoda odbiorcy na przyjęcie pisma i zobowiązanie do osobistego oddania go adresatowi (por. wyrok WSA w Poznaniu z 5 września 2013 r., II SA/Po 419/13).

W świetle powyższych poglądów, nie można podzielić zarzutu skargi o niemożności przyjęcia fikcji doręczenia wobec braku oświadczenia dorosłego domownika do zobowiązania się do oddania przesyłki-decyzji skarżącemu. Przywołane przez organ odwoławczy w uzasadnieniu postanowienia orzecznictwo sądów administracyjnych również potwierdza przedmiotowe stanowisko.

Kontynuując, to skuteczność doręczenia ww. decyzji w trybie art. 43 k.p.a., nie była obojętna dla kwestii posiadania wiedzy przez skarżącego o decyzji, i ani organy, ani Sąd, nie mogły jej pominąć w swoich rozważaniach. Doręczenie bowiem pisma w sposób zastępczy (art. 43 k.p.a.), stwarza domniemanie, że w dniu doręczenia pisma osobie wskazanej w tym przepisie, pismo zostało doręczone. Oznacza to również, że adresat posiadł w tym dniu wiedzę o przesyłce - decyzji. Jednak domniemanie to może być wzruszone przez adresata pisma. Jeżeli więc strona twierdzi, że decyzja nie została jej doręczona lub została doręczona w innej dacie, to chcąc wywieść dla siebie korzystne skutki prawne powinna obalić to domniemanie. Strona powinna w takiej sytuacji zaoferować stosowne dowody.

W okolicznościach niniejszej sprawy obalenie domniemania przekłada się bezpośrednio na możliwość wykazania, że skarżący nie dowiedział się o decyzji w dacie doręczenia.

Skarżący powołuje się na nie zamieszkanie pod adresem, pod którym jest zameldowany na stałe i na który została przesłana ww. decyzja. Oczywiście rację ma strona, że miejsce zamieszkania nie jest tożsame z miejscem zameldowania. Tym samym nie można podzielić w tym zakresie stanowiska organów. Jeżeli jednak skarżący twierdzi, że nie zamieszkuje pod adresem gdzie jest zameldowany na stałe, to powinien przedłożyć dowody pozwalające organom na zweryfikowanie takiego twierdzenia, co w konsekwencji prowadziłoby do obalenia domniemania. Niewątpliwie też ciężar dowodzenia w tym zakresie spoczywał na skarżącym.

Takich dowodów strona nie zaoferowała. W toku postępowania ograniczyła się do przedłożenia wraz z zażaleniem swojego oświadczenia z dnia 12 listopada 2015 r. o nie zamieszkiwaniu pod adresem stałego zameldowania od 5 listopada 2014 r. Nasuwa się w związku z tym pytanie czy w okolicznościach niniejszej sprawy takie oświadczenie mogło być wystarczające dla uznania, że skarżący ma inne miejsce zamieszkania. Na tak postawione pytanie, zdaniem Sądu, należy udzielić negatywnej odpowiedzi. Złożone oświadczenie, nie zostało bowiem poparte jakimikolwiek środkami dowodowymi. Trudno też oczekiwać w takiej sytuacji, że organ powinien podjąć czynności z urzędu np. w celu poszukiwania dowodów. Trzeba również pamiętać, że strona była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Nie może przy tym ujść uwadze, że załączone do wniosku strony o wznowienie postępowania, pismo Starosty z dnia 24 sierpnia 2015 r., na które powołuje się pełnomocnik strony, zostało skierowane do skarżącego również na adres B., ul. (...) (vide: załącznik do złożonego wniosku w aktach sprawy). Natomiast z informacji udzielonej przez Starostwo Powiatowe w dniu 18 listopada 2015 r. wynika, że postanowienie nr (...) o wznowieniu postępowania zostało doręczone w dniu 6 sierpnia 2015 r. "pełnoletniemu domownikowi - bratu, imię nie czytelne, na adres ul. Br., ul. (...)" (vide: - k. 33).

Jak podniesiono na początku rozważań, w określonym stanie faktycznym datą powzięcia przez stronę wiadomości o decyzji może być data jej doręczenia. W świetle poczynionych rozważań taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Strona nie obaliła domniemania wynikającego z art. 43 k.p.a. oraz nie wykazała, aby w innej dacie dowiedziała się o decyzji (okoliczności) stanowiącej podstawę wznowienia. W okolicznościach niniejszej sprawy uprawnione jest stwierdzenie, że strona powzięła wiedzę o decyzji w dacie wynikającej z dokonanego doręczenia (tj. w dniu 30 czerwca 2015 r.). Wyprowadzony w oparciu o materiał dowodowy sprawy wniosek organu odwoławczego, że skarżący powziął wiedzę o wydanej decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu wcześniej niż na miesiąc przed złożeniem wniosku o wznowienie postępowania jest słuszny. Ponadto, organ ten prawidłowo zweryfikował datę wniesienia wniosku o wznowienie postępowania na dzień 17 września 2015 r., (tj. na dzień nadania przesyłki pocztowej).

Nie można jednak podzielić stanowiska tego organu, że termin do wniesienia podania o wznowienie może rozpocząć bieg jeszcze przed uzyskaniem waloru ostateczności przez decyzję kończącą postępowanie w sprawie, w której strona domaga się wznowienia (organ powołał na się pogląd WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 30 lipca 2014 r. w sprawie II SA/Gl 302/14 i określił datę upływu terminu na 30 lipiec 2015 r.). Zdaniem Sądu, stoi temu na przeszkodzie brzmienie art. 145 § 1 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzja ostateczną wznawia się postępowanie. Takie też stanowisko reprezentuje również Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 24 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 1113/10, wskazał, że w myśl art. 145 § 1 k.p.a. wznowienie postępowania może nastąpić wyłącznie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. To oznacza, że podanie o wznowienie postępowania może być skutecznie wniesione najwcześniej w pierwszym dniu po dniu, w którym decyzja stała się ostateczna. W żadnym więc wypadku bieg terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a. nie może się rozpocząć przed ostatecznym zakończeniem zwykłego postępowania administracyjnego.

Nawet uwzględnienie w okolicznościach niniejszej sprawy okresu, w którym decyzja Starosty z dnia 24 czerwca 2015 r. stała się ostateczna, pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Innymi słowy na ustalenie dotyczące nie zachowania przez skarżącego jednomiesięcznego terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania (decyzja stała się ostateczna w dniu 15 lipca 2015 r., zaś podanie zostało wniesione w dniu 17 września 2015 r.). Należy przy tym zauważyć, że przepis art. 148 § 2 k.p.a. stanowi o dowiedzeniu się przez stronę o decyzji, nie zaś o ostateczności decyzji czy też "uzyskaniu świadomości o ostateczności decyzji".

Na zakończenie rozważań trzeba wskazać, że postanowienie odmawiające wznowienia postępowania zostało wydane w związku z wnioskiem strony, która domagała się wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 4 k.p.a.). Zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Odmowa wznowienia postępowania na wniosek strony nie powoduje, że postępowanie nie może być wznowione z urzędu. W przypadku bowiem wystąpienia okoliczności uzasadniających wznowienie postępowania z urzędu organy powinny je wznowić. Wynika to jednoznacznie z brzmienia art. 145 § 1 k.p.a., który stanowi, że "postępowanie wznawia się". Naruszenie w procesie wydawania decyzji norm prawa procesowego, które zostało wyliczone w tym przepisie, powoduje bezwzględny obowiązek wszczęcia z urzędu przez organ postępowania w sprawie wznowienia postępowania (zob. cyt.: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, W - wa 2014 r., str. 602).

Jednak możliwość wznowienia postępowania z urzędu, pozostaje bez wpływu na niniejsze - odrębne - postępowanie. Argumentacja, zarzuty oraz wnioski dowodowe dotyczące decyzji Starosty z dnia 12 lutego 2016 r. (którą uchylił swoją decyzję z dnia 22 kwietnia 2015 r., będącą podstawą wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia 24 czerwca 2015 r.) nie mogą odnieść zamierzonego skutku w tym postępowaniu, którego granice wyznaczył wniosek strony, a które zostało zakończone na wstępnym etapie postępowania. Nie mogły one zatem zostać uwzględnione.

Podsumowując, w ocenie Sądu orzekającego, brak było podstaw do stwierdzenia naruszeń prawa skutkujących wyeliminowaniem zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Istnienia takiego charakteru naruszeń w niniejszej sprawie strona skarżąca nie wykazała. Sąd uchyla zaskarżone postanowienie (decyzję) tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Mimo stwierdzonych powyżej uchybień zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.