Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 28966

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 13 grudnia 1996 r.
III SA 1212/95

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: sędzia NSA K. Nowak.

Sędziowie NSA: B. Dauter, A. Filipowicz (spr.).

Protokolant: E. Czyżewska.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należało przypomnieć ogólne zasady postępowania w trybie art. 155 kpa. Powołany przepis ma zastosowanie wtedy gdy strona pragnie doprowadzić do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, a w sprawie nie zachodzą rażące naruszenia prawa materialnego (art. 156 § 1 kpa), bądź też poważne wady postępowania (art. 145 § 1 kpa). W powołanym trybie mogą być uchylone (zmienione) zarówno decyzje (wyniki kontroli) wadliwe jak i niewadliwe, o ile zachodzą przesłanki wymienione w powołanym przepisie tj. jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się zmianie (uchyleniu) decyzji (wyniku kontroli) i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, przy czym tego ostatniego interesu nie można sprowadzać do braku chęci zapłacenia podatku. W żadnym jednak przypadku nie można traktować trybu z art. 155 kpa, jako kolejnej instancji wymiarowej (merytorycznej). Nadmienić należy ponadto, że decyzje wydane w tym trybie mają charakter decyzji uznaniowych, co oznacza, że do organu administracji państwowej należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy.

Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale już nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. Jeżeli więc organ administracji państwowej stwierdzi, że w sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 155 kpa (interes społeczny lub słuszny interes strony), to przepis ten w ogóle nie może mieć zastosowania. Dopiero wystąpienie takich przesłanek nakazuje rozważenie, czy w ogóle, wbrew wyrażonej w art. 16 § 1 kpa zasadzie trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych decyzja powinna być uchylona (zmieniona). Powołana zasada ma zapewnić pewność i stabilność w obrocie prawnym.

Generalnie postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne (art. 15 kpa). W przypadku działania organów kontroli skarbowej przewidziany jest specyficzny tryb wydawania jednoinstancyjnie wyników kontroli zrównanych, w razie niewniesienia żądania skierowania sprawy na drogę postępowania w sprawach zobowiązań podatkowych, z wymiarowymi decyzjami podatkowymi.

Wniesienie przez podatnika powołanego żądania powoduje przeprowadzenie w sprawie, od początku, zwykłego postępowania administracyjnego. W rozpatrywanej sprawie żądanie skierowania sprawy na drogę postępowania podatkowego nie było wnoszone. Podatnik też nie zwracał się do właściwych organów o ewentualne przywrócenie mu uchybionego terminu do wniesienia żądania. Natomiast poczynając od pisma z 14 lutego 1995 r. inicjującego postępowanie w trybie art. 155 kpa usiłuje doprowadzić do przeprowadzenia instancyjnej, merytorycznej, kontroli wyniku kontroli z dnia 15 grudnia 1994 r. mimo, że wynik ten zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. Nr 100, poz. 442 z późn. zm.) uzyskał walor ostatecznej decyzji wymiarowej. O powyższym świadczy zarówno treść wniosku z dnia 14 lutego 1995 r., gdzie jest mowa o wydaniu wyniku kontroli, "w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny i błędną jego ocenę"; w piśmie tym brak jest natomiast argumentacji wskazującej na zaistnienie przesłanek z art. 155 kpa, jak też i w odwołaniu i późniejszych pismach, gdzie wprawdzie mowa jest o naruszeniu interesów Spółki ale miało się to przejawiać przez nałożenie na nią w wyniku kontroli obowiązku uiszczenia podatku, wbrew przepisom prawa, a więc w konsekwencji miało prowadzić do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy zakończonej wynikiem kontroli, który zyskał, z wyboru strony skarżącej, walor ostatecznej decyzji wymiarowej. W tym miejscu należało zauważyć, że to podmiot (podatnik) decyduje o wyborze sposobu prowadzenia sprawy, zaś organ ocenia przytoczoną przez wnioskodawcę argumentację. Stanowisko Spółki wyrażone w powołanych pismach, w tym w skardze i w piśmie z dnia 6 grudnia 1996 r. jest błędne, gdyż jak to już wskazano, powołany art. 155 kpa umożliwia weryfikację ostatecznych decyzji administracyjnych (w rozpatrywanej sprawie wyniku kontroli wywierającego ten sam skutek co decyzja ostateczna) jedynie w przypadku wystąpienia w sprawie przesłanek w przepisie tym określonych. Orzekające w sprawie organy, rozpatrując sprawę w świetle przesłanek określonych w art. 155 kpa, w oparciu o zebrany i rozważony materiał dowodowy doszły do suwerennego przekonania, iż ani interes społeczny, ani słuszny interes strony nie przemawiają za potrzebą zmiany lub uchylenia wyniku kontroli z dnia 15 grudnia 1994 r. Stanowisko swoje organy te uzasadniły, ustosunkowując się do podniesionych przez stronę okoliczności i odwołując się do oceny sprawy zarówno w aspekcie interesu społecznego i słusznego interesu strony.

Zawarte w skardze zarzuty naruszenia art. 7, 77 § 1 i 107 kpa przez niewyjaśnienie stanu faktycznego, nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz brak uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji dotyczą w istocie rzeczy nie rozpoznanej w trybie nadzoru problematyki merytorycznej będącej przedmiotem wyniku kontroli, który uzyskał walor ostatecznej decyzji wymiarowej, a co wykraczało poza możliwości, jakie daje art. 155 kpa.

Mając powyższe na względzie, Sąd nie stwierdził aby zaskarżona decyzja naruszała prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie i stosownie do art. 207 § 5 kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA (Dz. U. Nr 74, poz. 368) orzekł, jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.