Orzeczenia sądów
Opublikowano: ONSA 1995/3/120

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 7 września 1994 r.
III SA 1111/93

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: sędzia NSA L. Gmytrasiewicz. Sędziowie NSA: A. Filipowicz (sprawozdawca), A. Kwiatkowski.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Farmaceutyczno-Chemicznej Spółdzielni Pracy "S." w Z. na decyzję Izby Skarbowej w (...) z dnia 7 lipca 1993 r. w przedmiocie wymiaru podatku dochodowego od osób prawnych za 1992 r. i na podstawie art. 207 § 2 pkt 3 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję, a także - zgodnie z art. 208 k.p.a. - zasądził od Izby Skarbowej w (...) na rzecz skarżącej siedem milionów sto czterdzieści sześć tysięcy złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Farmaceutyczno-Chemiczna Spółdzielnia Pracy "S." w Z. pismem z dnia 1 marca 1993 r. domagała się zwolnienia od podatku dochodowego za 1992 r. zysku osiągniętego z produkcji środka dezynfekującego, na który uzyskała patent w dniu 30 października 1990 r. Zdaniem Spółdzielni, zwolnienie to przysługiwało jej na mocy § 11 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 stycznia 1988 r. w sprawie ulg w podatku dochodowym (Dz. U. Nr 2, poz. 3 z późn. zm.) w związku z § 22 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 lutego 1989 r. w sprawie obniżek podatku dochodowego od osób prawnych (Dz. U. Nr 3, poz. 16).

Urząd Skarbowy w W. decyzją z dnia 20 kwietnia 1993 r., wydaną na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz. U. Nr 27, poz. 111 z późn. zm.), ustalił Spółdzielni dodatkowo podatek dochodowy za 1992 r. w wysokości 357.264.000 zł. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podano, że skoro uruchomienie produkcji środka dezynfekującego nastąpiło w 1987 r., a przyznanie patentu w 1990 r., to Spółdzielnia korzystała już z ulgi w podatku dochodowym w latach 1990-1991. W 1992 r. uprzednio przyznane ulgi w podatku dochodowym przestały obowiązywać na podstawie art. 39 ust. 1 i art. 40 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania (Dz. U. Nr 21, poz. 86). W tej sytuacji brak jest podstaw do zwolnienia od podatku dochodowego za 1992 r. dochodu w wysokości 893.160.000 zł, uzyskanego z produkcji wymienionego wyżej środka dezynfekującego.

W odwołaniu od powyższej decyzji Spółdzielnia podtrzymała żądanie i zarzuciła, że organ I instancji nie uwzględnił przepisu art. 39 ust. 3 cytowanej w decyzji ustawy z 1992 r., a ponadto nie wziął pod uwagę, że dopiero przyznanie patentu na produkcję upoważniło ją do korzystania ze zwolnienia od podatku dochodowego w okresie trzech lat, poczynając od 1990 r.

Izba Skarbowa w (...) decyzją nr IS-PD-732/83/93 z dnia 7 lipca 1993 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymała w mocy decyzję organu I instancji z równoczesnym podtrzymaniem jej podstawy faktycznej i prawnej. Organ odwoławczy wyraził jednocześnie pogląd, że art. 39 ust. 3 ustawy z 1992 r. nie miał w sprawie zastosowania, gdyż trzyletni okres zwolnienia od podatku dochodowego, liczony od dnia 28 września 1987 r. (data rozpoczęcia produkcji), upłynął przed wejściem w życie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych z 1992 r. (1 stycznia 1992 r.).

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółdzielnia ponowiła żądanie i zarzuciła ogólnie, że decyzja organu odwoławczego jest niezgodna z prawem. W kolejnych pismach procesowych (z 20 stycznia i 1 lutego 1994 r.), wniesionych w czasie postępowania sądowego, Spółdzielnia podała - nawiązując do odpowiedzi na skargę - że naliczała "ulgę w podatku dochodowym" za 1992 r. za uruchomienie nowej produkcji na podstawie przyznanego patentu z dnia 30 października 1990 r., a nie za wniosek racjonalizatorski. W związku z tym "dodatkową" podstawą prawną uzyskania zwolnienia od podatku dochodowego za 1992 r. jest § 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 6 lutego 1989 r. w sprawie zwolnienia od podatku dochodowego dochodów z tytułu niektórych rodzajów działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 3, poz. 20 z późn. zm.). Produkowany przez nią na skalę przemysłową po dniu 30 października 1990 r. środek o nazwie "Septyl R" należy do kategorii nowych środków sanitarno-medycznych, o których mowa w tym przepisie.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna nie znalazła podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy wyraził jednocześnie pogląd, że przepisy powołanego przez stronę rozporządzenia z dnia 6 lutego 1989 r. nie mogą być podstawą prawną żądania, ponieważ "Septyl R" nie jest wyrobem nowym, lecz "usprawnionym", a ponadto produkcję tego środka uruchomiono dnia 28 września 1987 r., a więc przed wejściem w życie tego rozporządzenia (pismo Izby Skarbowej z dnia 14 lutego 1994 r.).

Uzasadnienie prawne

Rozpoznając skargę w granicach zakreślonych przez art. 206 k.p.a., Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Jakkolwiek rację mają organy podatkowe, gdy twierdzą, że brak jest podstaw do uznania, iż Spółdzielnia "S." mogła korzystać w 1992 r. ze zwolnienia od podatku dochodowego na podstawie § 11 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 stycznia 1988 r. w sprawie ulg w podatku dochodowym (Dz. U. Nr 2, poz. 3 z późn. zm.) w związku z § 22 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 lutego 1989 r. w sprawie obniżek podatku dochodowego od osób prawnych (Dz. U. Nr 3, poz. 16) oraz art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania (Dz. U. Nr 21, poz. 86), to jednak zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, to zaś musiało spowodować jej uchylenie.

Przede wszystkim należy stwierdzić, że w czasie postępowania nie wyjaśniono - wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. - stanu faktycznego sprawy. Co najmniej wątpliwe bowiem jest - w świetle zebranego materiału dowodowego, a w szczególności dowodów przedstawionych przez Spółdzielnię w czasie postępowania przed Sądem - ustalenie, że uruchomienie produkcji środka dezynfekującego, wytwarzanego i sprzedawanego w 1992 r., nastąpiło w 1987 r. Wręcz przeciwnie, ze znajdujących się w aktach dowodów zdaje się wynikać, że w 1987 r. rozpoczęto próbną produkcję środka o nazwie "Septyl", który nie uzyskał akceptacji Urzędu Patentowego (pismo tego Urzędu z dnia 30 marca 1990 r. w aktach), natomiast dnia 30 października 1990 r. opatentowano nową (poprawioną) wersję tego środka o nazwie "Septyl R", który był wytwarzany w skali przemysłowej w 1992 r. (decyzja o udzieleniu patentu z dnia 30 października 1990 r., pismo skarżącej Spółdzielni z dnia 1 lutego 1994 r. oraz wyjaśnienia jej pełnomocnika na rozprawie w dniu 7 września 1994 r.). Gdyby tak rzeczywiście było (co wymaga dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych), to obowiązkiem organów orzekających w rozpoznawanej sprawie byłoby rozpatrzenie żądania Spółdzielni nie tylko na podstawie przepisów cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów z 1988 r., na które powoływała się Spółdzielnia, ale również na podstawie § 1 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 6 lutego 1989 r. w sprawie zwolnienia od podatku dochodowego dochodów z tytułu niektórych rodzajów działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 3, poz. 20 z późn. zm.). Organ administracji bowiem nie jest związany podaną przez stronę podstawą prawną żądania; mając obowiązek dochodzenia prawdy obiektywnej i działania na podstawie przepisów prawa (art. 6 i 7 k.p.a.), organ musi rozpoznać sprawę co do istoty na podstawie obowiązującego prawa mającego zastosowanie w konkretnym stanie faktycznym.

Przedstawione nieprawidłowości postępowania administracyjnego, stanowiące naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i wpływające w istotny sposób na wynik sprawy, uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 207 § 2 pkt 3 k.p.a. z równoczesnym zasądzeniem kosztów postępowania na mocy art. 208 k.p.a.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy rzeczą organu orzekającego będzie przeprowadzenie oceny zebranego materiału dowodowego z rozważeniem potrzeby jego uzupełnienia (np. w zakresie dotyczącym daty uruchomienia produkcji "Septylu R" oraz oceny tego środka dezynfekującego jako wyrobu nowego), a następnie - po ustaleniu prawidłowego stanu faktycznego sprawy - wydanie stosownej decyzji.