III RC 153/19 - Wyrok Sądu Rejonowego w Łowiczu

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3069988

Wyrok Sądu Rejonowego w Łowiczu z dnia 21 września 2020 r. III RC 153/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SR Honorata Wójcik.

Sentencja

Sąd Rejonowy w Łowiczu w Wydziale III Rodzinnym i Nieletnich po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2020 r.

Sprawy z powództwa J. C. (1)

Przeciwko małoletnim A. C. (1), B. C. i M. C. (1) reprezentowanym przez przedstawicielkę ustawową E. C.

O ustalenie wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego

1. Oddala powództwo,

2. przyznaje wynagrodzenie adw. J. M. za reprezentację z urzędu przedstawicielki ustawowej małoletnich pozwanych E. C. w kwocie 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) z VAT i należność tę nakazuje wypłacić z rachunku Skarbu Państwa Sąd Rejonowy w Łowiczu,

Uzasadnienie faktyczne

Powódka J. C. (1) w pozwie z dnia 12 listopada 2019 r. skierowanym przeciwko małoletnim: A. C. (1), B. C. i M. C. (1) reprezentowanym przez przedstawicielkę ustawową E. C. wniosła o uchylenie obowiązku alimentacyjnego powódki, a wyrażonego kwotą po 150 złotych miesięcznie wobec każdego z pozwanych, orzeczonego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Łowiczu z dnia 2 lipca 2018 r. w sprawie o sygn. akt III RC 15/18. Ponadto wniosła o zwolnienie z kosztów postępowania sądowego. Powódka podniosła, iż jest osobą schorowaną, w podeszłym wieku, nie posiada żadnych dochodów (renty, emerytury) oraz że z uwagi na wiek i stan zdrowia nie pracuje. Podniosła, iż nie ma środków do życia, w związku z czym nie stać jej na płacenie alimentów w łącznej kwocie 450 złotych miesięcznie. (pozew - k. 2).

Postanowieniem z dnia 27 listopada 2019 r. Sąd Rejonowy w Łowiczu III Wydział Rodzinny i Nieletnich zwolnił powódkę od kosztów sądowych w sprawie w całości (k. 29).

Pozwani, w odpowiedzi na pozew z dnia 8 stycznia 2020 r., wnieśli o oddalenie powództwa w całości, zasądzenie od powódki kosztów postępowania oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu podnieśli, iż powódka jest w stanie płacić alimenty w dotychczasowej wysokości. Według pozwanych niezrozumiałym jest dlaczego powódka zrezygnowała z emerytury na rzecz prowadzenia działalności rolniczej, skoro jest słabego zdrowa. Zdaniem pozwanych działalność rolnicza przynosi większe korzyści aniżeli emerytura, a powódka pomimo złego stanu zdrowia jest w stanie pracować. Zauważono, że od sierpnia 2019 r. powódka wydała kwotę 9309,31 złotych na zakup części do ciągnika rolniczego oraz 1170,50 złotych na zakup leków, które zdaniem pozwanych można było zastąpić tańszymi zamiennikami. Strona pozwana podkreśliła również swoją trudną sytuację finansową. Aktualnie przedstawicielka ustawowa pozwanych spłaca do Funduszu Alimentacyjnego kwotę 100 złotych miesięcznie tytułem zwrotu nadpłaconych alimentów (łącznie 28350 złotych). Posiada także inne zobowiązania finansowe. Ma problemy zdrowotne. Wraz z pozwanymi zamieszkuje w Ł. w wynajętym mieszkaniu. Całkowity koszt utrzymania mieszkania to 1300 złotych. Małoletni pozwani dorastają, więc ich potrzeby są coraz większe. (odpowiedź na pozew - k. 48-49)

Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2020 r. Sąd Rejonowy w Łowiczu III Wydział Rodzinny i Nieletnich ustanowił dla pozwanych pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata. (k. 67)

Na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2020 r. pełnomocnik powódki poparł powództwo, zaś pełnomocnik pozwanych wniósł o oddalenie powództwa (e-protokół rozprawy - k. 160).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

A. C. (1) urodzona dnia (...), B. C. urodzona dnia (...) i M. C. (1) urodzony dnia (...) są dziećmi E. C. i A. C. (2). Rodzice małoletnich pozwanych są po rozwodzie, nie mieszkają razem. Powódka J. C. (1) jest matką A. C. (2), a babką ojczystą pozwanych.

(okoliczności bezsporne)

Wyrokiem z dnia 14 lipca 2017 r., wydanym w sprawie III RC 185/16 przez Sąd Rejonowy w Łowiczu zmienionym wyrokiem z dnia 15 listopada 2017 r. wydanym przez Sąd Okręgowy w Łodzi w sprawie XII Ca 374/17 zasądzone zostały od A. C. (2) na rzecz małoletnich dzieci A. C. (1), B. C., M. C. (1) alimenty w kwocie po 50 złotych miesięcznie płatne z góry do dnia 10-tego każdego miesiąca do rąk matki dzieci wraz z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia terminowi płatności, którejkolwiek z rat.

(dowód: dokumenty z załączonych akt sprawy III RC 185/16, okoliczności bezsporne)

Wyrokiem z dnia 2 lipca 2018 r., wydanym w sprawie III RC 15/18 zmienionym wyrokiem z dnia 14 marca 2019 r. wydanym przez Sąd Okręgowy w Łodzi w sprawie XII Ca 396/18 Sąd Rejonowy w Łowiczu zasądził od J. C. (1) na rzecz małoletnich A. C. (1), B. C., M. C. (1) alimenty w kwocie po 150 złotych miesięcznie, płatne z góry do dnia 15-tego każdego miesiąca do rąk matki dzieci wraz z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat.

(dowód: dokumenty z załączonych akt sprawy III RC 15/18, okoliczności bezsporne)

Gdy ostatnio Sąd ustalał wysokość alimentów powódka J. C. (1) - babka ojczysta małoletnich pozwanych, miała 72 lata. Leczyła się neurologicznie, korzystała z rehabilitacji z powodu zwyrodnień wielostawowych. Była właścicielką gospodarstwa rolnego we wsi P. (gm. Ł.) nastawionego na produkcję mleczną oraz uprawę ziemniaków na powierzchni około 5 ha ziemi (plon kilka ton). Powódka sprzedawała ziemniaki na rynku w detalu. Roczny dochód netto z tytułu dostaw mleka za okres od maja 2017 r. do kwietnia 2018 r. wyniósł 47.994,09 złotych, tj. 3.999,50 złotych miesięcznie. Otrzymywała dopłaty unijne w wysokości 15.350 złotych za 2016 rok, z których około 10.000 złotych przeznaczała na nawozy. Powódka prowadziła wspólne gospodarstwo domowe z mężem, z synem A. (ojcem małoletnich powodów) oraz synem T. i jego córką - W. Powódka otrzymywała emeryturę rolniczą w wysokości około 150 złotych. (...) T. oraz dorywczo J. pomagali jej w prowadzeniu gospodarstwa rolnego. M. C. (2) - mąż powódki miał 74 lata, otrzymywał świadczenie emerytalne z KRUS w wysokości 694,95 złotych kwartalnie.

(dowód: dokumenty z załączonych akt sprawy III RC 15/18)

Małoletnia A. C. (1) chodziła wówczas do klasy II gimnazjum, małoletnia B. C. chodziła do klasy V szkoły podstawowej, zaś małoletni M. C. (1) - do klasy II szkoły podstawowej. Miesięczne potrzeby pozwanych wynosiły około 900 złotych miesięcznie. Małoletni mieszkali wraz z matką w wynajmowanym mieszkaniu w Ł. Miesięcznie na potrzeby każdego z pozwanych składały się następujące pozycje: 300 złotych - wyżywienie, dodatkowo obiady w szkole (50 złotych), 250 złotych - udział w kosztach utrzymania mieszkania, 50 złotych - koszty edukacyjne, 50 złotych - środki czystości, 100 złotych - ubrania, 20 złotych - leki, 30 złotych - telefon, 50 złotych - edukacja. Małoletni pozwani nie korzystali z wycieczek szkolnych, z uwagi na brak finansów. Przedstawicielce ustawowej dzieci brakowało wówczas pieniędzy na odzież i obuwie, plecaki dla nich.

(dowód: dokumenty z załączonych akt sprawy III RC 15/18)

E. C. miała wówczas 39 lat. Miała problemy zdrowotne w związku z otyłością, nadciśnieniem, dużą wadą wzroku +10 dioptrii, kręgosłupem. Była zatrudniona dorywczo przy zbiorze owoców i zarabia dziennie około 100 złotych. Poszukiwała stałej pracy adekwatnej do jej stanu zdrowia. Zdarzało się, że nadużywała alkoholu. Mieszkała z dziećmi w Ł. w wynajmowanym mieszkaniu. Wcześniej mieszkała z dziećmi u swoich rodziców w K., skąd wyprowadziła się z uwagi na bardzo trudne warunki mieszkaniowe oraz sytuację rodzinną, tj. nadużywanie alkoholu przez ojca, a także konflikty z rodzeństwem. Czynsz najmu za mieszkanie w Ł. wynosił wówczas 800 złotych miesięcznie, opłaty za media około 200 złotych miesięcznie. E. C. posiadała zadłużenie w ZUS i Urzędzie Skarbowym na kwotę łączną około 30.000 złotych z tytułu prowadzonej wcześniej działalności gospodarczej w postaci usług budowlanych, które wykonywał ojciec małoletnich powodów w latach 2006 - 2008. Przedstawicielka ustawowa pozwanych otrzymywała świadczenia z programu Rodzina 500+ oraz zasiłki rodzinne na troje dzieci, łącznie w kwocie około 2.000 złotych. Ponadto otrzymywała 150 złotych tytułem alimentów na rzecz małoletnich pozwanych z funduszu alimentacyjnego. Korzystała z pomocy społecznej w postaci dofinansowania obiadów w szkole. Korzystała też z pomocy finansowej i rzeczowej swojej rodziny.

(dowód: dokumenty z załączonych akt sprawy III RC 15/18)

Ojciec małoletnich pozwanych A. C. (2) miał 44 lata, utracił obie kończyny dolne, był osobą niepełnosprawną. Nie wywiązywał się z zasądzonych alimentów w kwocie po 50 złotych miesięcznie na rzecz każdego z małoletnich. Utrzymywał rzadki kontakt z dziećmi (raz na kwartał lub raz na pół roku).

(dowód: dokumenty z załączonych akt sprawy III RC 15/18)

Obecnie powódka J. C. (1), ma 73 lata. Powódka ma problemy zdrowotne w związku z rozpoznanymi chorobami kręgów szyjnych, zaburzeniami ośrodkowego układu nerwowego, bólami głowy, zaburzeniami korzeni rdzeniowych i splotów nerwowych. Jest pod opieką Poradni Neurologicznej w związku z bólami głowy, kończyn dolnych i górnych - o charakterze napadowym. Leczy się regularnie.

Jest właścicielką gospodarstwa rolnego położonego w P. w gminie Ł., o łącznej powierzchni gruntów: 16,89 ha, w tym powierzchni użytków rolnych: 13,05 ha. Przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwa rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2018 r. wynosił 2.715 złotych, co w przypadku pozwanej dałoby kwotę 45.856,35 złotych rocznie za 2018 rok. Ww. gospodarstwo nastawione jest na produkcję mleczną, uprawę ziemniaków (ok. 1 ha), żyta z owsem (ok. 2-3 ha). Łąka zajmuje ok. 2 ha. Powódka sprzedaje ziemniaki na (...) rynku. Synowa wozi ją codziennie na targ, gdzie powódka od wielu lat sprzedaje ziemniaki. Dzienny utarg ze sprzedaży ziemniaków wynosi średnio ok. 70 złotych. W lutym 2020 r. przychód netto z tytułu dostarczania mleka do OSM w Ł. wyniósł 1.818,79 złotych. Po potraceniu zobowiązań wobec OSM w Ł. na konto powódki przekazano za luty 2020 r. - 984,35 złotych, za marzec 2020 r. - 1.247,42 złote, za kwiecień 2020 r. - 1.228,28 złotych, za maj 2020 r. - 1.573,45 złotych, za czerwiec 2020 r. - 1.781,81 złotych. Powódka w styczniu 2019 r. posiadała 14 sztuk bydła, w marcu 2020 r. - 13 sztuk, w sierpniu b.r. - 11 sztuk. W międzyczasie powódka dokonywała sprzedaży bydła na ubój. Kupowała też bydło. Z tytułu sprzedaży zwierząt w lipcu 2020 r. otrzymała kwotę 1000,52 złote. Powódka pobiera również płatności z (...), w roku 2018 - 2.185,59 złotych i 16.096,21 złotych, zaś w roku 2019 - 3.218,16 złotych i 16.823,97 złotych oraz dopłaty do paliwa.

Powódka prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, z synem A. (ojcem małoletnich powodów), synem J. (który jest wdowcem) oraz synem T. i jego 8 letnią córką. Powódka posiada jeszcze syna M. C. (3), który mieszka oddzielnie (wraz z żoną R.). Syn J. pracuje w gospodarstwie matki. Syn M. i jego żona R. dorywczo pomagają powódce w prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Synowa wozi powódkę na targ, gdzie ta sprzedaje ziemniaki. Powódka nie wykonuje prac w polu ze względów zdrowotnych. Zajmuje się handlem. Mąż powódki (lat 76) ma świadczenie emerytalne z KRUS, leczy się psychiatrycznie. Czasem pomaga lekkich pracach w gospodarstwie, pakuje ziemniaki w worki na sprzedaż.

(dowód: faktura - k. 11, 14, 16-17, 21-22, 82 decyzja - k. 18 -19, dokumentacja medyczna - k. 76-81, 150-155 informacja OSM - k. 122, wykaz dostaw mleka - k. 123-124, informacja (...) k. 125-128, 167, zaświadczenie Wójta Gminy - k. 149, zestawienie operacji z konta - k. 156-159, zeznania E. C. e-protokół rozprawy z dnia 6 sierpnia 2020 r. 01:59:50 - k. 163 i e-protokół rozprawy z dnia 7 września 2020 r. 00:30:20 - k. 177-v w zw. z wyjaśnieniami e-protokół z dnia 6 sierpnia 2020 r. 00:22:16 - k 160v-161, zeznania A. C. (2) e-protokół rozprawy z dnia 7 września 2020 r. 00:02:03 - k. 176-177, zeznania J. C. (1) e-protokół rozprawy z dnia 6 sierpnia 2020 r. 01:52:20 - k. 162v-163 w zw. z wyjaśnieniami 00:01:45 - k 160-v, zeznania R. C. e-protokół rozprawy z dnia 6 sierpnia 2020 r. 01:39:32 - k. 161-v, zeznania M. C. (3) e-protokół rozprawy z dnia 6 sierpnia 2020 r. 01:07:49 - k. 161v-162, zeznania J. C. (2) e-protokół rozprawy z dnia 6 sierpnia 2020 r. 01:25:58 - k. 162-v)

Małoletni pozwani A. C. (1), B. C. i M. C. (1) mają obecnie odpowiednio 17 lat, 14 lat i 10 lat. Nadal się uczą. Małoletni mieszkają wraz z matką i jej konkubentem w wynajmowanym mieszkaniu w Ł. Miesięczne koszty utrzymania mieszkania to 1.300 złotych. Małoletni pozwani otrzymują stypendia socjalne w wysokości po 200 złotych każde. Korzystają z dofinansowania obiadów w szkole. Widują się z ojcem. Ojciec zabiera ich do McDonalda. W miarę możliwości ojciec daje im dodatkowe pieniądze. W ostatnim czasie małoletnia A. dostała od ojca kwotę 300 złotych na zakup książek. Dzieci chętnie widują się z ojcem. Najstarsza z rodzeństwa A. chciałaby pójść na kurs prawa jazdy. Ojciec obiecał jej pokryć część kosztów z tym związanych.

(dowód: zeznania E. C. e-protokół rozprawy z dnia 6 sierpnia 2020 r. 01:59:50 - k. 163 i e-protokół rozprawy z dnia 7 września 2020 r. 00:30:20 - k. 177-v w zw. z wyjaśnieniami e-protokół z dnia 6 sierpnia 2020 r. 00:22:16 - k 160v-161)

E. C., ma 41 lat, z zawodu jest technikiem ekonomistą. Ma problemy zdrowotne w związku z otyłością, nadciśnieniem, wadą wzroku, kręgosłupem. W okresie od września 2019 r. do grudnia 2019 r. pracowała zarobkowo. Od grudnia 2019 r. nie podjęła zatrudnienia. Jest zarejestrowana w PUP w Ł. jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Mieszka z dziećmi - pozwanymi i konkubentem w wynajętym mieszkaniu w Ł. Prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Koszty utrzymania mieszkania (w tym koszty najmu) wynoszą 1.300 złotych. Konkubent przedstawicielki ustawowej pozwanych pracuje z miesięcznym dochodem rzędu 1.800-2.000 złotych. E. C. otrzymuje świadczenia z programu Rodzina 500+ w kwocie 1.500 złotych oraz zasiłki rodzinne na troje dzieci w kwocie 470 złotych. Dodatkowo otrzymuje dodatek 500 złotych miesięcznie za opiekę nad psem. W miejscu zamieszkania rodziny zdarzały się interwencje policji w związku z awanturami wszczynanymi przez konkubenta E. C.

(dowód - informacja KPP - k. 93, zeznania E. C. e-protokół rozprawy z dnia 6 sierpnia 2020 r. 01:59:50 - k. 163 i e-protokół rozprawy z dnia 7 września 2020 r. 00:30:20 - k. 177-v w zw. z wyjaśnieniami e-protokół z dnia 6 sierpnia 2020 r. 00:22:16 - k 160v-161)

Ojciec małoletnich A. C. (2), ma 46 lat, z zawodu jest blacharzem samochodowym. Utracił obie kończyny dolne, jest osobą niepełnosprawną. Legitymuje się zaświadczeniem o niezdolności do pracy w rolnictwie i braku konieczności przekwalifikowania się. Nie uzyskał świadczenia rentownego w KRUS i ZUS. Porusza się dzięki protezom nóg. Chodzi o kulach. Otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 604 złotych. Mieszka wraz z rodzicami i braćmi J. i T. oraz 8 letnią bratanicą i wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe. Utrzymuje kontakt z pozwanymi, zabiera ich do McDonalda. W miarę możliwości daje dzieciom dodatkowe pieniądze. Od dnia 4 marca 2020 r. A. C. (2) jest zatrudniony w firmie (...) na stanowisku doradczym w zakresie robót ciesielsko - zbrojarskich, z wynagrodzeniem netto za czerwiec 2020 r. - 514,12 złotych, za lipiec 2020 r. - 449,48 złotych i sierpień 2020 r. - 514,12 złotych. A. C. (2) posiada zadłużenie alimentacyjne. Komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w Sochaczewie prowadzi postepowanie egzekucyjne pod sygn. akt KMP 15/12 z wniosku wierzyciela A. C. (1), B. C., M. C. (1) reprezentowanych przez przedstawicielkę ustawową - E. C. o egzekucje świadczenia alimentacyjnego oraz z wniosku wierzyciela Wójta Gminy N. oraz Burmistrza Miasta Ł. Zaległości na rzecz Funduszu Alimentacyjnego wynoszą 126.383,47 złotych (w tym odsetki) plus koszty egzekucyjne w kwocie 19.497,52 złotych. Od chwili podjęcia pracy w marcu b.r. A. C. (2) wpłaca do komornika pewne kwoty: w czerwcu i lipcu - po 100 złotych, we wrześniu - 200 złotych.

(dowód: dokumenty z akt sprawy KMP 15/12, decyzja (...) k. 173-174, zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach - k. 175, zeznania E. C. e-protokół rozprawy z dnia 6 sierpnia 2020 r. 01:59:50 - k. 163 i e-protokół rozprawy z dnia 7 września 2020 r. 00:30:20 - k. 177-v w zw. z wyjaśnieniami e-protokół z dnia 6 sierpnia 2020 r. 00:22:16 - k 160v-161, zeznania A. C. (2) e-protokół rozprawy z dnia 7 września 2020 r. 00:02:03 - k. 176-177, zeznania J. C. (1) e-protokół rozprawy z dnia 6 sierpnia 2020 r. 01:52:20 - k. 162v-163 w zw. z wyjaśnieniami 00:01:45 - k 160-v, zeznania R. C. e-protokół rozprawy z dnia 6 sierpnia 2020 r. 01:39:32 - k. 161-v, zeznania M. C. (3) e-protokół rozprawy z dnia 6 sierpnia 2020 r. 01:07:49 - k. 161v-162, zeznania J. C. (2) e-protokół rozprawy z dnia 6 sierpnia 2020 r. 01:25:58 - k. 162-v)

Sąd uznał za wiarygodne przedstawione w sprawie dowody z dokumentów oraz dowody z zeznań strony pozwanej, które to zeznania w zasadniczej części pokrywały się w materiale dowodowym z dokumentów. Sąd uznał jednocześnie, że kserokopie dokumentów, nie potwierdzone za zgodność z oryginałem - wedle norm obowiązujących, świadczą jedynie o istnieniu ich oryginałów, kserokopie nie mogą bowiem stanowić dowodu w sprawie.

Za wiarygodne Sąd ocenił zeznania świadków R. C., J. C. (2), A. C. (2), M. C. (3), w zakresie w jakim oparł się na nich czyniąc ustalenia faktycznie w niniejszej sprawie.

Sąd odmówił wiarygodności zeznaniom powódki J. C. (1) w zakresie wysokości dochodów osiąganych z gospodarstwa rolnego, które stoją w sprzeczności z dokumentami w postaci dochodów uzyskiwanych z dostaw mleka do OSM w Ł. oraz płatności bezpośrednich, jak również były sprzeczne z zeznaniami świadków. Sąd odmówił wiary zeznaniom świadków J. C. (2) odnośnie tego, że matka jeździ na rynek z ziemniakami 1-2 razy w miesiącu oraz A. C. (2) odnośnie tego, że matka jeździ na rynek od czasu do czasu. Ich zeznania w tym zakresie nie pokrywają się bowiem z zeznaniami R. C., która zeznała, że wozi teściową na rynek codziennie. Sąd uznał jej zeznania w tym zakresie za wiarygodne, jako że to właśnie ona pomaga teściowej wożąc ją na rynek, więc ma wiedzę w tym temacie. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd ocenił dochody powódki z tytułu jedynie dostaw mleka i sprzedaży ziemniaków na około 3.000 złotych netto miesięcznie (dostawy mleka w okresie luty - czerwiec 2020 r. przynosiły średni dochód 1.360 złotych miesięcznie, handel ziemniakami - 6 dni w tygodniu po 70 złotych dziennie daje 1.680 złotych miesięcznie). Powyższy dochód powiększyć należy o kwoty uzyskane ze sprzedaży bydła oraz o kwoty dopłat unijnych.

Uzasadnienie prawne

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo jest całkowicie niezasadne, dlatego też zostało w całości oddalone.

Zgodnie z treścią art. 133 § 1 k.r.o. rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania.

Rodzice zobowiązani są w pierwszej kolejności do alimentowania swoich dzieci. Zgodnie z art. 132 k.r.o. obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności np. dziadków powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

Jednak ustawodawca odmiennie określił przesłanki obowiązku alimentacyjnego rodziców względem ich małoletnich dzieci, a inaczej dalszych krewnych. W przypadku obowiązku rodziców jest on uzależniony od braku samodzielności dziecka, które nie jest w stanie się samodzielnie utrzymać, w pozostałych przypadkach - zgodnie z art. 132 § 2 k.r.o. - uprawniony do świadczeń alimentacyjnych jest tylko ten, kto znajduje się w niedostatku. Sąd podziela pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy, o tym, że niedostatek nie musi wiązać się z sytuacją, w której wierzyciel alimentacyjny nie ma żadnych środków utrzymania, gdyż wystarczy, aby nie był on w stanie samodzielnie zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb w zakresie utrzymania i wychowania (wyrok SN z dnia 20 lutego 1974 r., III CRN 388/73, OSNCP 1975, Nr 2, poz. 29).

Jednakże, obowiązek alimentacyjny dziadków nie polega na przerzuceniu na nich niespełnionego obowiązku alimentacyjnego ojca dzieci, mogą oni bowiem być zobowiązani jedynie do takich świadczeń na jakie pozwalają ich możliwości majątkowe, przy uwzględnieniu również ich usprawiedliwionych potrzeb (art. 135 § 1 k.r.o.), (wyrok SN z dnia 8 października 1976 r., III CRN 205/76, LEX nr 7853).

Określenie zakresu obowiązku alimentacyjnego powinno być dokonane przy uwzględnieniu przepisu art. 135 § 1 k.r.o., z którego wynika, iż zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o jego utrzymanie lub wychowanie.

Przez możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego należy rozumieć te zarobki i dochody, które osoba zobowiązana może i powinna uzyskiwać przy dołożeniu należytej staranności oraz stosownie do swoich sił umysłowych i fizycznych.

Możliwości świadczenia alimentów nie ma ten, kto nie posiada majątku, nie jest, ze względu na stan zdrowia, zdolny do pracy zarobkowej i nie otrzymuje świadczeń. Przez usprawiedliwione potrzeby należy rozumieć bieżące potrzeby w zakresie utrzymania (tj. mieszkania, wyżywienia, ubrania itd.) oraz w zakresie wychowania (tj. odpowiednie wykształcenie, rozwijanie zainteresowań i uzdolnień itd.). Podkreślić trzeba, że niezdolne do samodzielnego utrzymania dzieci mają prawo do równej stopy życiowej z rodzicami.

Przy czym zgodnie z art. 133 § 3 k.r.o. rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego, jeżeli są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się.

W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, że małoletni A., B. i M. rodzeństwo C. nie są zdolni do samodzielnego utrzymania. W tej sytuacji zobowiązanymi do zapewnienia im wychowania i środków utrzymania, a także wykształcenia jest ich matka, tj. przedstawicielka ustawowa E. C. oraz ojciec A. C. (2). Wyrokiem Sądu Rejonowego w Łowiczu z dnia 14 lipca 2017 r., wydanym w sprawie III RC 185/16 zmienionym wyrokiem z dnia 15 listopada 2017 r. wydanym przez Sąd Okręgowy w Łodzi w sprawie XII Ca 374/17 zasądzone zostały od A. C. (2) na rzecz małoletnich dzieci A. C. (1), B. C., M. C. (1) alimenty w kwocie po 50 złotych miesięcznie płatne z góry do dnia 10-tego każdego miesiąca do rąk matki dzieci wraz z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia terminowi płatności, którejkolwiek z rat. Alimenty w wysokości 150 złotych na troje pozwanych wypłacane są przedstawicielce ustawowej przez Fundusz Alimentacyjny. Sąd uznał, iż A. C. (2) nie jest w stanie uczynić w pełni zadość obowiązkowi alimentacyjnemu względem swoich małoletnich dzieci z uwagi na brak możliwości zarobkowych powyżej kwoty 50 złotych na każde z dzieci. Co prawda od marca b.r. A. C. (2) podjął zatrudnienie, niemniej jednak jego niski dochód ok. 400-500 złotych miesięcznie w zestawieniu z zadłużeniem alimentacyjnym jakie posiada (126.383,47 złotych wraz z odsetkami plus koszty egzekucyjne) powodują, że nie jest on w stanie wywiązywać się z obowiązku alimentacyjnego względem małoletnich dzieci.

Jak wskazano powyżej alimenty są to bieżące środki na zaspokojenie usprawiedliwionych potrzeb. Zasadniczy ciężar opieki nad małoletnimi pozwanymi spoczywa na ich matce, która pokrywa większość wydatków związanych z utrzymaniem dzieci: kupuje środki czystości i pielęgnacyjne, żywność, ponosi opłaty związane ze szkołą, zapewnieniem potrzeb mieszkaniowych, odzieży, obuwia. Nie wystarcza jej jednak pieniędzy na zaspokojenie wszystkich usprawiedliwionych potrzeb małoletnich. Sytuacja finansowa matki pozwanych pogorszyła się o tyle, że od grudnia 2019 r. nie podejmowała jakiegokolwiek zatrudnienia.

Od chwili, gdy Sąd Rejonowy w sprawie IIIRC 15/18 ustalił wysokość alimentów od powódki na rzecz małoletnich pozwanych, tj. od 2 lipca 2018 r. nie zmniejszyły się potrzeby finansowe pozwanych, co ma związek ze wzrostem cen w sklepach oraz zwiększeniem się potrzeb pozwanych z uwagi na ich dorastanie. W literaturze podkreśla się, iż z biegiem lat, a zwłaszcza wskutek dorastania dziecka zwiększają się jego potrzeby i tym samym osoby zobowiązane do jego alimentacji powinny zwiększyć swój wysiłek dla zaspokojenia tych potrzeb (T. Smyczyński, Prawo rodzinne i opiekuńcze, Warszawa 2005, s. 277).

Pozwani nadal zamieszkują z matką w wynajmowanym mieszkaniu, chodzą do szkoły. Potrzebują pieniędzy na zakup książek, przyborów szkolnych, ubrań, środków czystości. Małoletnia A. chciałaby rozpocząć w niedalekiej przyszłości kurs prawa jazdy.

Z kolei powódka utrzymuje rzadki kontakt z wnukami. Sytuacja zdrowotna powódki bez wątpienia uległa pogorszeniu. Ma ona liczne schorzenia - kręgów szyjnych, zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego, bóle głowy, zaburzenia korzeni rdzeniowych i splotów nerwowych. Nadal pomaga w utrzymaniu także swojemu dorosłemu synowi T. i jego córce, pomimo iż syn winien samodzielnie zaspokoić swoje usprawiedliwione potrzeby. Sytuacja powódki poprawiła się o tyle, że syn A. (ojciec pozwanych) od marca 2020 r. podjął pracę. Dysponuje protezami nóg, porusza się o kulach. Sytuacja finansowa powódki, wbrew jej twierdzeniom, nie pogorszyła się na tyle, by zasadne było uchylenie obowiązku alimentacyjnego względem pozwanych. Zaznaczyć należy, że powódka nadal jest właścicielką gospodarstwa rolnego, które przynosi korzyści. Powódka hoduje bydło, które sprzedaje na ubój, sprzedaje mleko, sprzedaje ziemniaki, otrzymuje dotacje. Z przedłożonego zaświadczenia z OSM w Ł., z wyciągów bankowych, decyzji przyznających płatności obszarowych, zeznań co do osiągania dochodów z uprawy ziemniaków oraz innych dopłat wynika, że powódka ma możliwość w dalszym ciągu uiszczać alimenty na rzecz pozwanych adekwatnych do swoich możliwości zarobkowych w wysokości po 150 złotych miesięcznie na rzecz każdego z małoletnich. Ojciec małoletnich, pomimo poprawy jego sytuacji, nadal nie wywiązuje się z nałożonego na niego obowiązku alimentacyjnego.

Sąd nie znalazł zatem podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego J. C. (1) wobec jej wnuków A. C. (1), B. C., M. C. (1) ustalonego wyrokiem Sądu Rejonowego w Łowiczu w sprawie IIIRC 15/18 z dnia 2 lipca 2018 r., uznając że w międzyczasie usprawiedliwione potrzeby pozwanych nie zmniejszyły się w stosunku do potrzeb z 2018 r., jak również nie zmniejszyły się możliwości zarobkowe zobowiązanej do alimentacji powódki. Dlatego też Sąd Rejonowy powództwo J. C. (1) oddalił.

Sąd przyznał adwokatowi J. M. reprezentującemu z urzędu pozwanych wynagrodzenie w kwocie 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym podatek VAT, które nakazał wypłacić z rachunku Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Łowiczu, w oparciu o stawki wskazane w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów niepłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1714 z późn. zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów powszechnych.