Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1619292

Postanowienie
Sądu Najwyższego
z dnia 2 lipca 2013 r.
III PK 3/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SN Kazimierz Jaśkowski.

Sentencja

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Anny W.-S. i Władysława K. przeciwko Liceum Ogólnokształcącemu w K. o przywrócenie do pracy, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 2 lipca 2013 r., na skutek skarg kasacyjnych powodów od wyroku Sądu Okręgowego w T. z dnia 8 sierpnia 2012 r., (...), odmawia przyjęcia skarg do rozpoznania i zasądza od każdego z powodów na rzecz pozwanego kwoty po 900 zł (dziewięćset) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie faktyczne

Powodowie Anna W.-S. i Władysław K. w sprawie przeciwko Liceum Ogólnokształcącemu w K. o przywrócenie do pracy wnieśli skargi kasacyjne od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w T. z dnia 8 sierpnia 2012 r., (...). Zaskarżonym wyrokiem, na skutek apelacji strony pozwanej zmieniono wyrok Sądu Rejonowego w M. z dnia 20 marca 2012 r., (...) w ten sposób, że w punkcie pierwszym i drugim wyroku w miejsce przywrócenia do pracy i zasądzenia wynagrodzenia zasądzono od strony pozwanej na rzecz powódki Anny W.-S. kwotę 6.038,61 zł i oddalono powództwo w pozostałym zakresie, zaś w punkcie trzecim i czwartym w ten sposób, że powództwo Władysława K. oddalono, orzeczono również o kosztach.

Wnosząca skargę kasacyjną powódka Anna W.-S. zarzuciła w niej naruszenie: art. 8 k.p., art. 45 § 1 i 2 k.p., art. 183a § 1-4 k.p., art. 183a § 5 pkt 2 k.p., art. 183b § 1 pkt 1 k.p., art. 183b § 2 pkt 1-2 k.p., art. 10 dyrektywy Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy, art. 30, art. 32, art. 45 ust. 1 i art. 65 ust. 1 Konstytucji, art. 10 ust. 6 w związku z art. 20 ust. 1 pkt 2 i art. 22 ust. 2 Karty Nauczyciela w związku z art. 183a § 1-4 k.p., art. 183a § 5 pkt 2 k.p., art. 183b § 1 pkt 1 k.p. i art. 183b § 2 pkt 1 k.p. a także art. 386 § 1 i 4 k.p.c., art. 6 k.c., art. 232 k.p.c., art. 233 k.p.c., art. 316 k.p.c., art. 224 k.p.c., art. 227 k.p.c., art. 229-232 k.p.c., art. 233 § 1 w związku z art. 328 § 2 k.p.c., art. 378 § 1 k.p.c., art. 379 pkt 5 k.p.c. oraz art. 382 k.p.c. i art. 391 k.p.c. Jako okoliczności uzasadniające przyjęcie skargi do rozpoznania skarżąca wskazała, że w sprawie: "1. istnieje zagadnienie prawne i potrzeba wykładni przepisów prawa dotyczących nierównego traktowania w zatrudnieniu i relacji art. 45 § 2 k.p.c. do art. 183a § 1, 2, 3, 4, § 5 pkt 2, 183b § 1 pkt 1 § 2 pkt 1 k.p., tj. nie uwzględnił roszczenia o przywrócenie do pracy lecz zasądził odszkodowanie, w związku z tym zachodzi potrzeba wykładni relacji tych przepisów dla ujednolicenia linii orzeczniczej przez nakreślenie wzajemnej relacji wskazanych przepisów tj. czy sąd może zasądzić odszkodowanie kierując się wyłącznie faktem braku możliwości zatrudnienia nauczyciela mianowanego w pełnym wymiarze czasu pracy w sytuacji gdy przy rozwiązaniu stosunku pracy przez pozwanego, mimo, że inny nauczyciel biologii pracuje w wymiarze przekraczającym 18/18 etatu; 2. istnieje potrzeba wykładni przepisów prawa dotyczących nierównego traktowania w zatrudnieniu i relacji art. 10 ust. 6 Karty Nauczyciela, w związku z art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela do art. 183a § 1, 2, 3, 4, § 5 pkt 2, 183b § 1 pkt 1 § 2 pkt 1 k.p., przez wyjaśnienie czy pozwany podejmując decyzje o zwolnieniach nie jest zobowiązany w świetle podanych przepisów o równym traktowaniu co do trwałości stosunku pracy proponować nauczycielom danego przedmiotu najpierw ograniczenie etatu w celu równego zapewnienia dostępu do pracy, oraz czy nauczyciel mianowany już zwolniony z powodu braku dla niego pełnego etatu nie powinien mieć pierwszeństwa w zatrudnieniu na podstawie art. 10 ust. 6 Karty Nauczyciela, w związku z art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela oraz ww. przepisów dotyczących równego traktowania w zatrudnieniu; 3. sąd oczywiście naruszył art. 45 § 1 i 2 k.p. w związku z art. 183a § 1, 2, 3, 4, § 5 pkt 2, 183b § 1 pkt 1 § 2 pkt 1 k.p., oraz art. 10 dyrektywy Rady 2000/78/WE z 27 listopada 2000 r. ustanawiającej ogóle warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy; 4. sąd w sposób oczywisty naruszył art. 386 § 1 i 4 k.p.c."

Wnoszący skargę kasacyjną Władysław K. zarzucił w niej naruszenie: art. 20 ust. 1 pkt 2 i art. 22 ust. 2 Karty Nauczyciela, art. 61 k.c. w związku z art. 30 § 3 i 4 k.p., art. 45 § 1 k.p. w związku z art. 20 ust. 1 pkt 2, art. 22 ust. 2 Karty Nauczyciela, art. 183a § 1-4 k.p., art. 183a § 5 pkt 2 k.p., art. 183b § 1 pkt 1 k.p., art. 183b § 2 pkt 1-2 k.p., art. 10 dyrektywy Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy, art. 30, art. 32, art. 45 ust. 1 i art. 65 ust. 1 Konstytucji, art. 20 ust. 1 pkt 2 i art. 22 ust. 2 Karty Nauczyciela w związku z art. 183a § 1-4 k.p., art. 183a § 5 pkt 2 k.p., art. 183b § 1 pkt 1 k.p. i art. 183b § 2 pkt 1 k.p. a także art. 233 § 1 k.p.c. Jako okoliczności uzasadniające przyjęcie skargi do rozpoznania skarżący wskazał, że w sprawie: "1. istnieje zagadnienie prawne i potrzeba wykładni przepisów prawa art. 20 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 w związku z art. 22 ust. 2 Karty Nauczyciela dla jednolitości stosowania prawa a dotyczących wypowiedzenia stosunku pracy nauczycielowi mianowanemu tj. wyjaśnienie: czy rozwiązanie stosunku pracy przez wypowiedzenie w trybie art. 20 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 Karty Nauczyciela w związku z art. 30 § 3-4 k.p., art. 61 k.c. może być złożone nauczycielowi pod warunkiem, czy wyrażenie zgody przez nauczyciela na propozycję zawartą w piśmie zawierającym wypowiedzenie może skutkować jego bezprzedmiotowością jeżeli pozwany nie złożył oświadczenia woli o cofnięciu dokonanego wypowiedzenia a powód nie wyrażał zgody na cofnięcie, czy pracodawca na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 1 i 22 ust. 2 w związku z art. 10 ust. 6 Karty Nauczyciela nie ma obowiązku przed złożeniem oświadczenia woli o rozwiązaniu stosunku racy za wypowiedzeniem zaproponować nauczycielowi mianowanemu ograniczenie zatrudnienia jeżeli zachodzą warunki organizacyjne do zatrudnienia nauczyciela w wymiarze co najmniej etatu, oraz czy przedmiotowa propozycja ograniczenia zatrudnienia należy do trybu rozwiązania stosunku pracy z nauczycielem mianowanym mającym znaczenie w świetle roszczeń z art. 45 k.p., czy dokonanym wypowiedzeniem zaproponowano nauczycielowi ograniczenie zatrudnienia; 2. istnieje potrzeba wykładni przepisów prawa dotyczących nierównego traktowania w zatrudnieniu i relacji art. 10 ust. 6 Karty Nauczyciela w związku z art. 20 ust. 1 pkt 2 i art. 22 ust. 2 Karty Nauczyciela do art. 183a § 1, 2, 3, 4, § 5 pkt 2, 18b § 1 pkt 1 § 2 pkt 1 k.p., przez wyjaśnienie czy pozwany podejmując decyzje o zwolnieniach w trybie art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela nie jest zobowiązany w świetle podanych przepisów o równym traktowaniu w zatrudnieniu proponować przed dokonaniem wypowiedzenia nauczycielom danego przedmiotu ograniczenie etatu w celu równego zapewnienia dostępu do pracy wszystkim nauczycielom z danego przedmiotu, 3. sąd w sposób oczywisty naruszył art. 386 § 1 i 4 k.p.c."

W odpowiedziach na skargi kasacyjne pozwane Liceum wniosło o odmowę przyjęcia ich do rozpoznania, względnie o ich oddalenie i zasądzenie od powodów na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego za wszystkie instancje w tym instancję kasacyjną według norm przepisanych.

Uzasadnienie prawne

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skargi kasacyjne nie zasługiwały na przyjęcie ich do rozpoznania.

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli:

1)

w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne,

2)

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów,

3)

zachodzi nieważność postępowania lub

4)

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Jednocześnie, zgodnie z art. 39813 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw; w granicach zaskarżenia bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (przed sądem drugiej instancji).

Rozpoznanie skargi kasacyjnej w granicach podstaw oznacza związanie Sądu Najwyższego zgłoszonymi przez skarżącego zarzutami naruszenia.

Wnioski o przyjęcie do rozpoznania skarg kasacyjnych zostały oparte na przesłankach występowania w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości a nadto oczywistej zasadności skargi (art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c.).

W związku z tym należy wskazać, że zagadnienie prawne, uzasadniające przyjęcie skargi do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, musi odpowiadać określonym wymaganiom, a mianowicie:

1)

być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń,

2)

być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu,

3)

pozostawać w związku z rozpoznawaną sprawą tak, aby udzielenie odpowiedzi na postawione pytanie ułatwiło sądowi odwoławczemu podjęcie decyzji jurysdykcyjnej co do istoty sprawy,

4)

dotyczyć zagadnienia budzącego rzeczywiście poważne wątpliwości, ze względu na użycie przez ustawodawcę przymiotnika kwalifikującego "istotne."

W sprawie nie występuje więc istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., jeżeli ocena sformułowanego przez skarżącego problemu jest jednoznaczna (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2007 r. I PK 220/2007 LexPolonica nr 8717907). Ponadto, nie można uznać, aby w sprawie występowało zagadnienie prawne, jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii prawnej prezentowanej przez skarżącego, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 12 grudnia 2008 r. II PK 220/2008 LexPolonica nr 2147156, oraz z dnia 16 stycznia 2003 r. I PK 230/2002 Prokuratura i Prawo - dodatek 2003/10 poz. 37).

Odnosząc powyższe do skarg kasacyjnych wniesionych w niniejszej sprawie, nie sposób uznać, aby zagadnienia prawne sformułowane przez skarżących miały przymiot istotnych. W szczególności należy wskazać, iż Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 lipca 2011 r. I PK 28/2011 (OSNP 2012/15-16 poz. 196) wyjaśnił, że w razie wystąpienia zmian planu nauczania uniemożliwiających dalsze zatrudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć (art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela), dyrektor szkoły nie ma obowiązku zasięgnięcia informacji co do możliwości uzupełniającego zatrudnienia nauczyciela mianowanego, złożenie mu propozycji ograniczenia zatrudnienia ani nawet udzielania nauczycielowi informacji o możliwości ograniczenia zatrudnienia. Dyrektor szkoły powinien (ma obowiązek) natomiast poinformować (pouczyć) nauczyciela o możliwości złożenia wniosku o przeniesienie w stan nieczynny. Także w wyroku z dnia 8 grudnia 2005 r. I PK 94/2005 (OSNP 2006/21-22 poz. 320) Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że do trybu rozwiązania stosunku pracy na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela nie należy ani zasięgnięcie przez dyrektora szkoły informacji co do możliwości uzupełniającego zatrudnienia nauczyciela mianowanego, ani złożenie mu propozycji ograniczenia zatrudnienia (art. 22 ust. 1 tej ustawy).

Wnioski powodów o przyjęcie ich skarg kasacyjnych do rozpoznania opierają się także na art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., czyli istnieniu potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości. Zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem Sądu Najwyższego w związku z tym skarżący powinni określić, które przepisy wymagają wykładni, ale także wskazać, na czym polegają poważne wątpliwości związane ze stosowaniem tych przepisów wraz z podaniem doktrynalnego lub orzeczniczego źródła tych wątpliwości (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 r. III CKN 570/2001 OSNC 2002/12 poz. 151). Konieczne jest opisanie tych wątpliwości, wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, a także przedstawienie własnej propozycji interpretacyjnej (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 grudnia 2007 r. I PK 233/2007 OSNP 2009/3-4 poz. 43; z dnia 14 grudnia 2012 r. III SK 29/2012 LexPolonica nr 4939537).

Odnosząc powyższe wymogi do skarg kasacyjnych wniesionych w niniejszej sprawie, Sąd Najwyższy stwierdza, że wnioski o przyjęcie ich do rozpoznania nie spełniają tych wymagań.

W trzeciej kolejności skarżący podnieśli, że skargi kasacyjne są oczywiście uzasadnione. W tym zakresie należy wskazać, że przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej rozumie się sytuację, w której zaskarżone nią orzeczenie sądu drugiej instancji w sposób oczywisty narusza prawo. Oczywiste naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna natychmiast, bez potrzeby dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2001 r. I PKN 15/2001 OSNAPiUS 2002/20 poz. 494 oraz z dnia 17 października 2001 r. I PKN 157/2001 OSNP 2003/18 poz. 437); oczywiste naruszenie prawa przez zaskarżony wyrok jest możliwe do przyjęcia tylko wówczas, gdy jest ono z góry widoczne dla każdego prawnika, bez potrzeby głębszej analizy prawniczej, gdy jest zupełnie pewne i nie może ulegać żadnej wątpliwości; gdy podniesione zarzuty naruszenia wskazanych przepisów są zasadne prima facie, bez dokonywania głębszej analizy tekstu tych przepisów i analizy czynności sądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2008 r. I UK 11/2008 LexPolonica nr 2133264); gdy orzeczenie jest niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami prawa (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 1963 r. II CZ 3/63 OSPiKA 1963/11 poz. 286). W razie powołania się na przesłankę skargi kasacyjnej przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., skarżący powinni przytoczyć argumenty świadczące o tym, że skarga jest oczywiście uzasadniona. Pojęcie "oczywistości" mieści się w sferze obiektywnej i łączy się z powinnością wykazania, że podniesione zarzuty naruszenia prawa są w sposób oczywisty uzasadnione, bez dokonywania głębszej analizy prawniczej. Tymczasem w przedmiotowej sprawie powodowie w istocie jedynie polemizują z rozstrzygnięciem Sądu drugiej instancji, co nie spełnia wskazanych powyżej wymagań.

W sprawie nie zachodzi nieważność postępowania.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skarg kasacyjnych do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądu Najwyższego.