Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1619299

Postanowienie
Sądu Najwyższego
z dnia 11 października 2013 r.
III PK 27/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SN Maciej Pacuda.

Sentencja

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Piotra S. przeciwko "T." Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w K. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 11 października 2013 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia 15 listopada 2012 r., (...), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie faktyczne

Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. wyrokiem z dnia 15 listopada 2012 r. zmienił zaskarżony apelacją powoda Piotra S. wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia 4 kwietnia 2012 r. w ten sposób, że zasądził od pozwanej "T." Spółki z o.o. w K. na rzecz powoda kwotę 50.680 zł z ustawowymi odsetkami.

Strona pozwana wniosła do Sądu Najwyższego skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego, zaskarżając go w całości. Jako podstawy skargi kasacyjnej wskazano naruszenie prawa materialnego, to jest: § 9 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz. U. z 2002 r. Nr 236, poz. 1991) w związku z art. 775 § 2 k.p. i § 3 k.p.; art. 8 ust. 8 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz.Urz.UE.L 2006.102.1 z późn. zm.) w związku z art. 10 § 1 k.p. Skarżąca sformułowała również zarzut naruszenia prawa procesowego, to jest art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 382 k.p.c. i w związku z art. 391 k.p.c.

W ocenie skarżącej, w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności prawne uzasadniające przyjęcie przez Sąd Najwyższy skargi kasacyjnej do rozpoznania, albowiem skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Skarżąca zakwestionowała przy tym stosowanie w przedmiotowej sprawie poprzez analogię przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, w sytuacji gdy w okresie objętym przedmiotem sporu (tekst jedn.: latach 2007-2009) obowiązywała ustawa o czasie pracy kierowców w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 43, poz. 246), zgodnie z którą pracy zawodowego kierowcy transportu drogowego zagranicznego nie można było uznać za wykonywanie pracy w ramach podróży służbowej. Ponadto, zdaniem skarżącej, na gruncie ustawy o czasie pracy kierowców sprzed nowelizacji dopuszczalne było wyłączenie uprawnienia powoda jako pracownika sfery pozabudżetowej do ryczałtu za nocleg, poprzez zawarcie - zgodnie z dyspozycją art. 775 § 3 k.p. - odpowiedniego zapisu w obowiązującym w zakładzie pracy skarżącej regulaminie wynagradzania. Skoro bowiem skarżący pracodawca ustalił w art. 17a znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy regulaminie wynagradzania - z którym powód się zapoznał poprzez podpisanie stosownego oświadczenia - iż nie wypłaca ryczałtu za nocleg z tytułu podróży służbowych, to należy przyjąć, że postanowienia takie znajdą zastosowanie w pierwszej kolejności, jako uzgodnione pomiędzy stronami stosunku pracy i zaakceptowane regulacje wewnątrzzakładowe. W opinii skarżącej, o oczywistej zasadności skargi świadczy również to, że pomimo ustalonego w przedmiotowej sprawie i niekwestionowanego stanu faktycznego, Sąd drugiej instancji, bez należytego uzasadnienia przyjął, iż skarżąca nie zapewniła powodowi noclegu. Tymczasem przepisy prawa nie określały i nie określają pojęcia "zapewnienie bezpłatnego noclegu", a zatem za bezzasadne uznać należy stanowisko, że musi w każdym przypadku chodzić o warunki hotelowe. Za zapewnienie noclegu - mając na uwadze wszystkie okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy - należy więc uznać również zapewnienie innych warunków noclegowych, nie wyłączając stworzenia samej możliwości korzystania przez pracownika z infrastruktury sanitarnej.

Za rażące uchybienie skarżąca uznała także powołanie się przez Sąd drugiej instancji wyłącznie na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 kwietnia 2011 r. II PK 234/2010 (OSNP 2012/9-10 poz. 119), co skutkowało tym, że Sąd praktycznie nie badał okoliczności świadczących na jej korzyść.

Uzasadnienie prawne

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Wypada również dodać, iż zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c., określającym wymogi formalne skargi kasacyjnej, skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek o przyjęcie do rozpoznania i jego uzasadnienie. Należy zatem stwierdzić, że wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym wcześniej art. 3989 § 1 k.p.c., a jego uzasadnienie (sporządzone odrębnie od uzasadnienia podstaw kasacyjnych) winno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Skarga kasacyjna nie jest bowiem (kolejnym) środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej charakterze element interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia.

Jako przyczynę uzasadniającą przyjęcie jego skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca wskazuje wyłącznie oczywistą zasadność skargi (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). Należy zatem przypomnieć, że skarga jest oczywiście uzasadniona, jeżeli zaskarżone tą skargą orzeczenie zapadło wskutek oczywistego naruszenia prawa, zaś oczywiste naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna, bez potrzeby dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2001 r. I PKN 15/2001 OSNAPiUS 2002/20 poz. 494 oraz z dnia 17 października 2001 r. I PKN 157/2001 OSNP 2003/18 poz. 437), jest możliwe do przyjęcia tylko wówczas, gdy jest ono z góry widoczne dla każdego prawnika, bez potrzeby głębszej analizy prawniczej, gdy jest zupełnie pewne i nie może ulegać żadnej wątpliwości, gdy podniesione zarzuty naruszenia wskazanych przepisów są zasadne prima facie, bez dokonywania głębszej analizy tekstu tych przepisów i bez doszukiwania się ich znaczenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2008 r. I UK 11/2008 LexPolonica nr 2133264), gdy orzeczenie jest niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami prawa (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 1963 r. II CZ 3/63 OSPiKA 1963/11 poz. 286). Powołanie się przez autora skargi kasacyjnej na przesłankę zawartą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. zobowiązuje go zatem do przedstawienia wywodu prawnego zmierzającego do wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, co daje podstawy do uznania skargi za oczywiście uzasadnioną, tj. podlegającą uwzględnieniu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 11 grudnia 2009 r. II PK 223/2009 LexPolonica nr 2547534, oraz z dnia 3 lutego 2010 r. II PK 304/2009 LexPolonica nr 3870698). Innymi słowy, jeżeli skarżący powołuje się na oczywistą zasadność skargi, to powinien zawrzeć w niej wywód prawny, z którego ta oczywista zasadność będzie wynikała. Ma to być przy tym zasadność łatwo dostrzegalna już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2010 r. V CSK 459/2009).

Zdaniem Sądu Najwyższego, oceniana skarga nie jest oczywiście uzasadniona w zaprezentowanym wyżej rozumieniu. Rozstrzygnięcie przyjęte przez Sąd Okręgowy, jak również argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, znajdują odzwierciedlenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego i to nie tylko, jak utrzymuje skarżący, w jednostkowym wyroku z dnia 1 kwietnia 2011 r. II PK 234/2010 (OSNP 2012/9-10 poz. 119), ale również w wyroku z dnia 19 marca 2008 r. I PK 230/2007 (OSNP 2009/13-14 poz. 176) oraz w najnowszym z dnia 10 września 2013 r. I PK 71/2013 (LexPolonica nr 8233219).

We wskazanych orzeczeniach zgodnie przyjmuje się zaś, że umożliwienie kierowcy spania w kabinie samochodu nie stanowi zapewnienia pracownikowi bezpłatnego noclegu w rozumieniu § 9 ust. 4 rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju. Takie właśnie stanowisko w oparciu o wskazane orzecznictwo przyjął z kolei Sąd Okręgowy za podstawę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku.

Wbrew przedstawionemu w skardze kasacyjnej zapatrywaniu, w powołanych wyrokach uznano również, że chociaż do dnia 3 kwietnia 2010 r. - czyli do nowelizacji ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców - podróż kierowcy transportu międzynarodowego nie była podróżą służbową w rozumieniu art. 77-5 § 1 k.p., to jednak zwiększone koszty utrzymania kierowcy w czasie wykonywania zadań poza miejscem zamieszkania powinny być rekompensowane, choćby przez analogiczne stosowanie rozporządzeń o podróżach służbowych. Tym samym, w fakcie zastosowania przez Sąd drugiej instancji w przedmiotowej sprawie poprzez analogię przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju co do okresu objętego sporem (przypadającego na lata 2007-2009), wskazującym na respektowanie wyżej przedstawionych poglądów, z całą pewnością nie można dopatrzyć się oczywistego naruszenia prawa w takim znaczeniu, aby uzasadniało ono przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Wbrew stanowisku skarżącej, Sąd drugiej instancji ustalił i ocenił również konkretne warunki odbywania noclegu przez powoda w kabinie samochodu oraz wskazał jego niedostatki, które sprzeciwiały się uznaniu go za bezpłatny nocleg zapewniany przez pracodawcę, mając na uwadze, że cywilizowany "standard" nocnego odpoczynku pracownika w kabinie samochodu bywa spełniony tylko wtedy, gdy zapewnia regenerację sił fizycznych i psychicznych adekwatnych do wykonywania zawodu kierowcy.

Podsumowując, należy zatem stwierdzić, że oparcie przez skarżącą wniosku o przyjęcie do rozpoznania jej skargi kasacyjnej wyłącznie na przesłance oczywistej zasadności tej skargi nie może być argumentem przemawiającym za uwzględnieniem owego wniosku. Jedynie na marginesie powyższych rozważań Sąd Najwyższy zauważa więc, że kwestie będące przedmiotem rozstrzygnięcia, dotyczące zapewnienia kierowcy bezpłatnego noclegu, mogłyby ewentualnie zostać uznane za przedmiot istotnego zagadnienia prawnego, bądź wskazywać na potrzebę wykładni przepisów budzących rozbieżności w orzecznictwie sądów, jednakże tylko wówczas, gdyby wniosek taki został w skardze prawidłowo sformułowany i odpowiednio uzasadniony, poprzez przedstawienie rozbieżności w orzecznictwie sądów i argumentów prawnych, które wykazałyby możliwość różnorodnej oceny zawartego w nim problemu. Skarżąca tego wszakże nie czyni.

Kierując się przedstawionymi motywami, Sąd Najwyższy uznał, iż skarżąca nie wykazała potrzeby rozpoznania jej skargi kasacyjnej. Dlatego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądu Najwyższego.