III OSK 417/21, Przytoczenie w skardze kasacyjnej przyczyn wadliwości prawnej - Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3240581

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2021 r. III OSK 417/21 Przytoczenie w skardze kasacyjnej przyczyn wadliwości prawnej

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska.

Sędziowie NSA: Małgorzata Borowiec (spr.), Małgorzata Pocztarek.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 30 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 1043/17 w sprawie ze skargi K.D. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia (...) maja 2017 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1043/17, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K.D. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia (...) maja 2017 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania, oddalił skargę.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Z akt sprawy wynika, że Minister Sprawiedliwości postanowieniem z dnia (...) maja 2017 r. nr (...), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144, art. 127 § 3, art. 157 § 1 oraz art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.), po rozpoznaniu wniosku K.D. z dnia 4 kwietnia 2016 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Sprawiedliwości z dnia (...) marca 2016 r. nr (...), odmawiającym wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia (...) listopada 2012 r. nr (...), utrzymanej w mocy decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia (...) grudnia 2012 r. nr (...), wydanej w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia (...) sierpnia 2010 r. nr (...) w sprawie przydziału K.D. lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...) - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu postanowienia podał, że sprawa o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia (...) listopada 2012 r. nr (...), utrzymanej w mocy decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia (...) grudnia 2012 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia (...) sierpnia 2010 r. nr (...) w sprawie przydziału (...) K.D. lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...), w całości, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa - korzysta z powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), która stanowi negatywną przesłankę procesową i oznacza niedopuszczalność prowadzenia kolejnego postępowania administracyjnego w tej samej sprawie. Powyższe decyzje były już bowiem przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Warszawie wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 412/13 oddalił skargę K.D. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia (...) grudnia 2012 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przydziału lokalu mieszkalnego, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2015 r. sygn. akt I OSK 1890/13 oddalił skargę kasacyjną K.D. od wyżej wymienionego wyroku Sądu pierwszej instancji.

Organ wyjaśnił, że dla stwierdzenia powagi rzeczy osądzonej istotne znaczenie ma ustalenie tożsamości sprawy pod względem podmiotowym i przedmiotowym. W niniejszej sprawie występują oba elementy tożsamości. Od strony podmiotowej, sprawa była rozpatrywana przez organ - Ministra Sprawiedliwości, gdzie stroną był K.D. Natomiast od strony przedmiotowej, sprawa dotyczyła w istocie oceny przydziału K.D. lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...), w ramach postępowania o stwierdzenie nieważności. W przedstawionym wyżej postępowaniu sądowoadministracyjnym kontroli zostało poddane właśnie to postępowanie nieważnościowe. Sądy administracyjne prawomocnie potwierdziły trafność i prawidłowość decyzji wydanych przez organ (Ministra Sprawiedliwości). W niniejszym postępowaniu K.D. domaga się zatem stwierdzenia nieważności decyzji, która została już prawomocnie zweryfikowana przez sąd administracyjny w obu instancjach jako prawidłowa.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości, ww. okoliczności wskazują na tożsamość przedmiotową i podmiotową obecnie zgłaszanego żądania z tym, które było uprzednio przedmiotem rozpoznania w postępowaniu administracyjnym o stwierdzenie nieważności decyzji, a następnie poddane kontroli sądowoadministracyjnej.

Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi K.D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 7 k.p.a., poprzez przeprowadzenie postępowania przez Ministra Sprawiedliwości bez zachowania ustawowego obowiązku podejmowania z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, uwzględniającego interes społeczny i słuszny interes obywateli;

2) art. 8 k.p.a., poprzez przeprowadzenie postępowania przez Ministra Sprawiedliwości bez zachowania ustawowego obowiązku prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej;

3) art. 9 k.p.a., poprzez przeprowadzenie postępowania przez Ministra Sprawiedliwości bez zachowania ustawowego obowiązku, zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego;

4) art. 10 k.p.a., poprzez przeprowadzenie postępowania przez Ministra Sprawiedliwości bez zachowania ustawowego obowiązku, zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem rozstrzygnięcia umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia z dnia 17 marca 2017 r. z powodu wskazanych naruszeń, które miały istotny wpływ na wynik postępowania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu wyroku w pełni podzielił ustalenia i argumentację organu, które legły u podstaw zaskarżonego postanowienia, ocenił je jako prawidłowe, wyczerpujące i przyjął za własne.

Określając przedmiot kontroli wskazał, że istota sprawy sprowadzała się do oceny tego, czy istniała możliwość wszczęcia przez organ postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, zgodnie z żądaniem strony.

Podał, że podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi art. 61a § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W doktrynie (por. Z.R. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 211-212) przyjmuje się, że "inne uzasadnione przyczyny" to przypadki pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania, tj.:

a) wniesienie żądania przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych;

b) wniesienie żądania w sprawie, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej - można tu wyróżnić następujące przypadki:

- sprawa należy do zakresu działania organów administracji, ale podlega załatwieniu w innej formie niż decyzja, np. w formie czynności materialno-technicznej, aktu stanu cywilnego lub zaświadczenia,

- sprawa ma charakter administracyjny, ale dane uprawnienie lub obowiązek wynika wprost z ustawy (lub wydanego na jej podstawie aktu normatywnego) i nie wymaga konkretyzacji (rozstrzygnięcia) w formie decyzji,

- sprawa ma charakter administracyjny, ale nie jest objęta w ogóle regulacją administracyjnoprawną (np. korzystanie z wód niewykraczające poza korzystanie powszechne w granicach określonych przepisami prawa wodnego; wypłaty na fundusze społeczne oparte na zasadzie dobrowolności),

- sprawa nie ma charakteru administracyjnego, lecz cywilnoprawny i załatwiana jest w formie umowy albo jednostronnej czynności cywilnoprawnej;

c) wniesienie żądania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją;

d) wniesienie żądania w sprawie, w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji;

e) wniesienie żądania po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw (przedawnienie "materialnoprawne").

W judykaturze zwraca się natomiast uwagę, że do innych uzasadnionych przyczyn odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego należy żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 10 października 2012 r., sygn. akt II OSK 1087/11).

W ocenie Sądu pierwszej instancji, taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie, bowiem bezsporna jest okoliczność, że decyzje Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2012 r. i z dnia 19 grudnia 2012 r. były już przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 412/13 oddalił skargę K.D. na ww. decyzje, a skarga kasacyjna od tego wyroku została przez Naczelny Sąd Administracyjny oddalona wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2015 r. sygn. akt I OSK 1890/13.

Stosownie do treści art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych, także inne osoby. Każde orzeczenie sądu ma indywidualną skuteczność, która zależy od tego, w jaki sposób rozstrzyga ono o losach zaskarżonego aktu administracyjnego. Wyrok oddalający skargę na decyzję administracyjną oznacza, że zaskarżona decyzja zostaje mocą tego orzeczenia utrzymana w mocy, jako zgodna z prawem. Sąd oddala skargę, jeżeli decyzja nie naruszała prawa w zakresie określonym art. 145 p.p.s.a. Istotną treścią wyroku oddalającego skargę na decyzję administracyjną jest ustalenie, że decyzja nie była prawnie wadliwa z punktu widzenia kryteriów zgodności z prawem, określonych w art. 145 p.p.s.a. (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" pod red. Tadeusza Wosia, wyd. Lexis Nexis, Warszawa 2005, s. 513 i n.). Decyzja administracyjna, na skutek wyroku oddalającego skargę, staje się prawomocna i po takim wyroku nie może być już zmieniona lub uchylona w trybach nadzwyczajnych, przewidzianych dla decyzji prawnie wadliwych, bowiem została już, mocą orzeczenia sądowego, uznana za niewadliwą. Stąd też prawomocność decyzji utrzymanej w mocy przez sąd administracyjny zamyka organom administracji, mającym legitymację do uruchomienia nadzwyczajnego postępowania wewnątrzadministracyjnego, możliwość stwierdzenia nieważności tej decyzji. Zauważyć bowiem należy, iż sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi i ma obowiązek badania, niezależnie od treści skargi, czy zachodzą okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. Powyższe stanowisko jest w orzecznictwie ugruntowane (por. wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 468/07, uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09). Oznacza to, że jeżeli dany akt był już przedmiotem kontroli Sądu pod względem zgodności z prawem i skargę oddalono, to - co do zasady - zamyka to drogę ponownego postępowania administracyjnego, w tym również w zakresie stwierdzenia nieważności co do przedmiotu tego rozstrzygnięcia sądowego, gdyż sąd administracyjny, badając rozstrzygnięcie organu w postępowaniu zwykłym, sprawdza z urzędu, czy zaskarżone orzeczenie nie jest dotknięte wadą nieważności.

W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skoro decyzja, której stwierdzenia nieważności domaga się K.D. w rozpoznawanej sprawie, została już poddana kontroli sądowej pod względem zgodności z prawem i sąd administracyjny nie dopatrzył się jej wadliwości, to tym samym potwierdził, że nie zawierała ona także wad kwalifikowanych, wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., skutkujących stwierdzeniem jej nieważności. Minister Sprawiedliwości zatem zasadnie przyjął, że ponowna kontrola przedmiotowej decyzji w postępowaniu nadzwyczajnym jest niedopuszczalna i prawidłowo na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności. W związku z tym podnoszone przez skarżącego zarzuty nie mogły zostać uwzględnione, podobnie jak żądanie zastosowania przez Sąd art. 135 p.p.s.a.

Zamierzonego skutku nie mogły odnieść także zarzuty K.D. dotyczące naruszenia przez organ zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 7-10 k.p.a. Postępowanie w tym zakresie było przeprowadzone w sposób prawidłowy, zebrany materiał dowodowy nie nasuwa wątpliwości, a skarżący nie był w bezprawny sposób pozbawiony możliwości obrony swoich praw. Specyfika postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w fazie wstępnej powoduje, że strona nie jest szeroko informowana o czynnościach organu oraz nie są z nią prowadzone czynności z postępowania dowodowego, ponieważ zadaniem organu jest przede wszystkim kontrola akt administracyjnych w zakresie zbadania braku przeszkód procesowych niepozwalających na wszczęcie postępowania.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej w skrócie "p.p.s.a."), orzekł, jak w sentencji wyroku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł K.D., reprezentowany przez radcę prawnego i zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, polegające na:

1) niezastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi w sytuacji, w której zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 7-10 k.p.a.; wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uwzględnienie wskazanych błędów skutkowałoby uwzględnieniem skargi;

2) niewłaściwym zastosowaniu art. 151 p.p.s.a., poprzez niezasadne oddalenie skargi w sytuacji, w której zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 7-10 k.p.a.; uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uwzględnienie wskazanych błędów skutkowałoby uwzględnieniem skargi.

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów, przy czym sprowadza się ona wyłącznie do kwestionowania prawidłowości decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2012 r. nr DWOiP-I-136-2/12, utrzymanej w mocy decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 grudnia 2012 r. nr DWOiP-I-136-12/12 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia (...) sierpnia 2010 r. nr (...) w sprawie przydziału (...) K.D. lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...), które to decyzje, jak już wyżej podano, pod względem zgodności z prawem zostały skontrolowane przez sądy administracyjne obu instancji.

Przewodnicząca Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej zarządzeniem z dnia 8 lipca 2021 r., na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, dalej w skrócie "uCOVID-19"), skierowała przedmiotową sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, z uwagi na to, że przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można jej przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W związku z tym zawiadomiono strony, że każda z nich ma prawo do pisemnego dodatkowego przedstawienia swojego stanowiska w sprawie w granicach zarzutów złożonej skargi kasacyjnej w terminie siedmiu dni.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 1-3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 z późn. zm.), w brzmieniu nadanym przez art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 1090). Zgodnie z ww. regulacją, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy (ust. 1). W okresie tym wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu (ust. 2). Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku (ust. 3).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozpoznanie sprawy było konieczne, gdyż postępowanie sądowe trwa już ponad 4 lata, zaś ograniczenia związane z epidemią COVID-19 są nadal utrzymywane. Przeprowadzanie w tych okolicznościach rozpraw zwiększyłoby zagrożenie dla osób biorących w nich udział. Jednocześnie ze względów technicznych nie można przeprowadzić wszystkich rozpraw na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W tej szczególnej sytuacji rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym było zatem rozsądnym kompromisem pomiędzy prawem stron do jawnego rozpoznania sprawy a prawem do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 Konstytucji RP) oraz zasadą proporcjonalności, z której wynika możliwość ograniczenia konstytucyjnych praw z uwagi na konieczność ochrony zdrowia. Co istotne, strony uprzedzono o takim trybie rozpoznania sprawy i umożliwiono im zajęcie ostatecznego stanowiska.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W tej sprawie skarga kasacyjna została oparta jedynie na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Przy czym istota podniesionych w niej zarzutów naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie i art. 151 p.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, zmierza do wykazania, że naruszenie tych przepisów było następstwem niedostrzeżenia przez Sąd pierwszej instancji naruszenia przez organ art. 7-10 k.p.a. W ocenie autora skargi kasacyjnej, zarówno Minister Sprawiedliwości, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w rozpoznawanej sprawie nie uwzględniły faktu, że decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2012 r. nr DWOiP-I-136-2/12 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przydziału K.D. lokalu mieszkalnego została wydana z naruszeniem zasad określonych w art. 7-10 k.p.a., a więc z rażącym naruszeniem prawa i powinna zostać unieważniona.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Powodem odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia (...) listopada 2012 r. nr (...), stwierdzającej nieważność decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia (...) sierpnia 2010 r. nr (...) w sprawie przydziału (...) K.D. lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...), było zaistnienie negatywnej przesłanki procesowej. Sprawa o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia (...) listopada 2012 r. nr (...), jak i utrzymującej ją w mocy decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia (...) grudnia 2012 r. nr (...), korzysta bowiem z powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), co oznacza, że prowadzenie kolejnego postępowania administracyjnego w tej samej sprawie jest niedopuszczalne.

Skarżący kasacyjnie nie zakwestionował tożsamości przedmiotowej i podmiotowej obecnie zgłoszonego żądania z tym, które uprzednio było przedmiotem rozpoznania w postępowaniu administracyjnym o stwierdzenie nieważności decyzji, a następnie poddane kontroli sądowoadministracyjnej sądów obu instancji. Prawomocnymi wyrokami zarówno Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 412/13, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2015 r. sygn. akt I OSK 1890/13, uznano, że kwestionowane przez K.D. decyzje, stwierdzające nieważność decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia (...) sierpnia 2010 r. nr (...), są zgodne z prawem.

W konsekwencji autor skargi kasacyjnej podważa jedynie prawidłowość kontroli dokonanej przez sądy administracyjne obu instancji w podanych wyżej sprawach i twierdzi, że decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia (...) listopada 2012 r. nr (...) została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Przy czym zarzut naruszenia art. 7-10 k.p.a., czyli zasad ogólnych Kodeksu postępowania administracyjnego, odnosi zarówno do tej decyzji, jak i postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji (art. 61a § 1 k.p.a.). Jednocześnie nie dostrzega, że rozpatrywanie przez organ żądania strony stwierdzenia nieważności decyzji po prawomocnym oddaleniu przez sąd administracyjny skargi tej strony na tę decyzję jest niedopuszczalne. Wydanie przez organ decyzji w takim przypadku oznaczałoby, że decyzja jest dotknięta wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., jak i wadą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., z powodu rażącego naruszenia art. 171 p.p.s.a. o powadze rzeczy prawomocnie osądzonej oraz art. 170 p.p.s.a. o powszechnym związaniu prawomocnym wyrokiem sądu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzuty naruszenia 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie i art. 151 p.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, będące następstwem niedostrzeżenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie naruszenia przez organ art. 7-10 k.p.a., są nietrafne. Zauważyć należy, iż w niniejszej sprawie zasadność wniosku K.D. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2012 r., utrzymanej w mocy decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 grudnia 2012 r., nie została przez organ rozpoznana merytorycznie, gdyż została zakończona na etapie badania kwestii formalnych dotyczących dopuszczalności wszczęcia postępowania w tej sprawie. Następstwem stwierdzenia wystąpienia negatywnej przesłanki procesowej było odmówienie wszczęcia postępowania. Z tego względu zarzuty dotyczące naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego nie zasługiwały na uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.