III KZ 71/08 - Postanowienie Sądu Najwyższego

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 424891

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 sierpnia 2008 r. III KZ 71/08

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Sędzia SN: Jarosław Matras.

Sentencja

Sąd Najwyższy w sprawie Artura Z. skazanego za przestępstwo z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron w dniu 6 sierpnia 2008 r. zażalenia skazanego na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 19 maja 2008 r. o odmowie przyjęcia zażalenia na postanowienie z dnia 3 kwietnia 2008 r. w przedmiocie odmowy wyznaczenia obrońcy z urzędu oraz o uznaniu za bezskuteczne zażalenia skazanego na zarządzenie z dnia 5 lutego 2008 r. o odmowy przyjęcia kasacji, na podstawie art. 437 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 530 § 3 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k. postanowił:

1)

uchylić zaskarżone zarządzenie o uznaniu za bezskuteczne zażalenie skazanego na zarządzenie z dnia 5 lutego 2008 r. o odmowie przyjęcia kasacji;

2)

utrzymać w mocy zarządzenie o odmowie przyjęcia zażalenia skazanego na postanowienie o odmowie wyznaczenia obrońcy z urzędu w celu sporządzenia zażalenia na zarządzenie o odmowie przyjęcia kasacji.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 19.05.2008 r. Sąd Okręgowy w oparciu o przepisy art. 30 § 1 k.p.k., art. 429 § 1 k.p.k. oraz art. 120 § 2 k.p.k.:

-

odmówił przyjęcia zażalenia skazanego na postanowienie z dnia 3 kwietnia 2008 r. o odmowie wyznaczenia obrońcy z urzędu;

-

uznał za bezskuteczne zażalenie skazanego na zarządzenie z dnia 5 lutego 2008 r. w przedmiocie odmowy przyjęcia kasacji.

W zażaleniu na to postanowienie skazany wskazał, że nie ma on możliwości finansowych, aby ustanowić adwokata, aby ten sporządził kasację, a wszystkie jego dotychczasowe wnioski w tym przedmiocie Sąd oddalił.

Uzasadnienie prawne

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest częściowo zasadne. Przed przedstawieniem argumentacji dotyczącej częściowej trafności wniesionego zażalenia trzeba poczynić dwie uwagi. Pierwsza z nich dotyczy treści wniesionego zażalenia. Otóż skazany w swym środku odwoławczym wskazał, że skarży postanowienie wydane w dniu 19.05.2008 r. o "odmowie przyjęcia zażalenia skazanego w przedmiocie odmowy wyznaczenia obrońcy z urzędu celem sporządzenia kasacji wyroku", chociaż wydane w tym dniu postanowienie, składające się z dwóch punktów, nie dotyczyło tej kwestii. Postanowieniem z dnia 3.04.2008 r. nie uwzględniono bowiem m.in. wniosku skazanego o ustanowienie mu obrońcy z urzędu celem sporządzenia zażalenia na zarządzenie o odmowie przyjęcia kasacji, a nie w celu sporządzenia kasacji. W tej sytuacji należy stwierdzić, iż zakresem zaskarżenia objęto całość rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym orzeczeniu. Druga uwaga musi dotyczyć formy wydanego orzeczenia. Otóż treścią tego postanowienia było: odmowa przyjęcia zażalenia na postanowienie o odmowie wyznaczenia obrońcy z urzędu, a także uznanie za bezskuteczne zażalenia na zarządzenie o odmowie przyjęcia kasacji. W pierwszej kwestii, co do której orzeczono w postanowieniu, w uzasadnieniu wskazano na ustawową niedopuszczalność zażalenia na decyzje co do odmowy wyznaczenia obrońcy z urzędu, zaś w uzasadnieniu dotyczącym pozostawienia bez rozpoznania zażalenia na zarządzenie o odmowie przyjęcia podkreślono z kolei, iż skazany nie uzupełnił braków formalnych (chodziło o tzw. przymus "adwokacki" - dop. SN) zażalenia złożonego na zarządzenie o odmowie przyjęcia kasacji.

Już sama redakcja orzeczenia w zakresie objętym przedmiotem rozstrzygnięcia wskazuje, że w istocie w sprawie zostało wydane zarządzenie upoważnionego sędziego, a nie postanowienie sądu. Odmowa przyjęcia środka odwoławczego to przecież formuła rozstrzygnięcia wydawanego przez prezesa sądu I instancji lub prezesa sądu, do którego wniesiono kasację (albo upoważnionego sędziego - art. 429 § 1 k.p.k., art. 530 § 2 k.p.k.), a nie sądu, który - w przypadku istnienia tych samych przeszkód do rozpoznania środka odwoławczego - pozostawia, postanowieniem, wniesiony środek zaskarżenia bez rozpoznania (art. 430 § 1 k.p.k., art. 531 § 1 k.p.k.); powołanie w podstawie prawnej przepisu art. 429 § 1 k.p.k. fakt ten potwierdza. Podobnie rzecz się ma, jeśli chodzi o uznanie zażalenia za bezskuteczne. Zarządzeniem z dnia 22.02.2008 r. skazany został wezwany do uzupełnienia braków formalnych zażalenia na zarządzenie o odmowie przyjęcia kasacji poprzez sporządzenie i podpisanie tego zażalenia przez adwokata, w terminie 7 dni pod rygorem uznania zażalenia za bezskuteczne. Oczywiste jest, że obecne rozstrzygnięcie o uznaniu zażalenia za bezskuteczne było konsekwencją niezastosowania się skazanego do zarządzenia, które swe umocowanie prawne miało w normie art. 120 § 1 i 2 k.p.k. Rzecz w tym, że w takiej sytuacji stwierdzenie niedopełnienia warunku formalnego pisma procesowego, jakim było zażalenie, pomijając trafność wydanego zarządzenia w oparciu o przepis art. 120 § 1 i 2 k.p.k. - o czym będzie mowa w dalszej części uzasadnienia - wymagało wydania zarządzenia o odmowie przyjęcia takiego zażalenia w oparciu o normę art. 429 § 1 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k., a nie zarządzenia o bezskuteczności zażalenia (nieusunięcie braków formalnych pisma procesowego, które stanowi środek zaskarżenia, skutkuje odmową przyjęcia takiego środka, a nie uznaniem go za bezskuteczny - por. art. 429 § 2 k.p.k., art. 530 § 2 k.p.k.). Tak więc również w tej kwestii wydanie postanowienia było nieuprawnione, a wskazanie w podstawie prawnej na przepis art. 120 § 2 k.p.k. dowodzi, iż w istocie rozstrzygnięcie to winno mieć formę zarządzenia prezesa sądu, przewodniczącego wydziału lub upoważnionego sędziego.

Nie budzi wątpliwości, że również do czynności organów postępowania odnosi się treść normy art. 118 § 1 k.p.k. (wyrok SN z 14.11.2002 r., V KK 216/02, Lex nr 56859; wyrok SN z 02.03.2001 r., V KKN 3/01, OSNKW 2001, z. 7-8, poz. 63; postanowienie SN z 19.08.1983 r., IV KZ 99/83, OSNKW 1984, z. 3-4, poz. 34), co skutkuje koniecznością stwierdzenia, że sąd odwoławczy nie może być związany wadliwą formą wydanego orzeczenia (Kodeks postępowania karnego, komentarz, t. II, red. Z. Gostynski, 1998, s. 422-423). Ustalenie rzeczywistej i prawidłowej formy wydanego w I instancji rozstrzygnięcia jest zatem obowiązkiem sądu odwoławczego. Podkreślić też należy w tym miejscu, że nie bez znaczenia, w aspekcie okoliczności ujętej w treści art. 40 § 1 pkt 6 k.p.k., jest to, iż zarządzenie dotyczące zażalenia na postanowienie o odmowie wyznaczenia skazanemu obrońcy z urzędu wydał ten sam sędzia, który był w składzie sądu wydającego postanowienie o odmowie wyznaczenia obrońcy z urzędu, albowiem zarządzenie to dotyczyło kwestii dopuszczalności zaskarżenia tego postanowienia (por. np. postanowienie SN z 20.07.206 r., V KZ 29/06, Lex nr 191175).

Po tych koniecznych uwagach dotyczących formy wydanego rozstrzygnięcia stwierdzić należy, że zażalenie skazanego jest zasadne w części dotyczącej odmowy przyjęcia jego własnoręcznie sporządzonego zażalenia na zarządzenie o odmowie przyjęcia kasacji. Otóż przewodniczący wydziału odwoławczego Sądu Okręgowego, wydając w dniu 22.02.2008 r. zarządzenie o wezwaniu do uzupełnienia braku formalnego zażalenia na zarządzenie o odmowie przyjęcia kasacji, polegającego na niesporządzeniu i niepodpisaniu zażalenia przez adwokata, nie dostrzegł, iż od dnia 16 lutego 2007 r. tzw. przymus adwokacki nie obejmuje zażaleń wniesionych na zarządzenia o odmowie przyjęcia kasacji (art. 530 § 3 k.p.k. zmieniony przez art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12.01.2007 r., Dz. U. Nr 20, poz. 116). Zażalenie skazanego złożone w dniu 18.02.2008 r. nie zawierało zatem żadnych braków formalnych, a w konsekwencji nieuprawnione było wydanie zarządzenia w dniu 22 lutego 2008 r. oraz stwierdzenie "bezskuteczności" wniesionego zażalenia. Z tego powodu zarządzenie upoważnionego sędziego w tym zakresie podlegało uchyleniu, a wobec faktu, iż zażalenie nie zawiera braków formalnych i może być mu nadany dalszy bieg procesowy, zbędnym było formułowanie orzeczenia następczego.

Natomiast nie zasługuje na uwzględnienie zażalenie skazanego na zarządzenie o odmowie przyjęcia zażalenia na postanowienie z dnia 3 kwietnia 2008 r. Prawidłowo bowiem upoważniony sędzia ustalił, że postanowienia wydane w postępowaniu kasacyjnym w przedmiocie ustanowienia obrońcy z urzędu nie podlegają zaskarżeniu, choć zasadność tych decyzji może być poddana kontroli w sposób pośredni (por. art. 528 § 2 k.p.k.). Podkreślić jednak należy, że postanowienie odmawiające przyznania skazanemu obrońcy z urzędu, dla sporządzenia i podpisania zażalenia na zarządzenie o odmowie przyjęcia kasacji, nie blokuje skazanemu drogi do poddania kontroli tego zarządzenia przez Sąd Najwyższy.

Z tych wszystkich powodów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądu Najwyższego.