Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 54499

Wyrok
Sądu Najwyższego
z dnia 26 kwietnia 2002 r.
III CKN 974/00

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: SSN Henryk Pietrzkowski (sprawozdawca).

Sędziowie SN: Jan Górowski, Iwona Koper.

Uzasadnienie faktyczne

Sąd Okręgowy w Z. wyrokiem z dnia 15 grudnia 1999 r. oddalił apelację powoda od wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia 2 lutego 1999 r., na podstawie którego oddalone zostało powództwo o zasądzenie od Skarbu Państwa - Wojewody L. kwoty 15.000 zł tytułem odszkodowania za szkodę wyrządzoną wskutek - jak twierdzi powód - wszczepienia mu żółtaczki podczas badań gastroskopem na Oddziale Chirurgii w Szpitalu w B., w którym leczył się w okresie od 9 do 26 maja 1994 r.

Według dokonanych w sprawie ustaleń powód przebywał w następujących okresach:

- od 28 czerwca do 26 października 1993 r. w Zakładzie Karnym w Z., gdzie nie był leczony,

- od 26 października 1993 r. do 26 kwietnia 1994 r. w Zakładzie Karnym w K., gdzie otrzymywał zastrzyki domięśniowe,

- w dniu 10 stycznia 1994 r. w Przychodni Rejonowej w K. lekarz usunął powodowi zęba,

- w dniu 30 stycznia 1994 r. w Karetce Pogotowia Ratunkowego w K. powód otrzymał zastrzyk domięśniowy,

- od 9 do 26 maja 1994 r. na Oddziale Chirurgicznym Szpitala Rejonowego w B., gdzie rozpoznano u powoda m.in. nieżyt błony śluzowej żołądka i przeprowadzano badania gastroskopem.

Od dnia 25 lipca 1994 r. powód był hospitalizowany na Oddziale Zakaźnym Z.O.Z. w B. w związku z rozpoznaniem wirusowego zapalenia wątroby typu HBV.

Sądy obu instancji w oparciu o opinie biegłego lekarza, który stwierdził, że okres wylegania żółtaczki wynosi od 28 do 180 dni, uznały, że skoro powód zachorował na żółtaczkę około 20 lipca 1994 r., rozważenia wymagał okres od połowy lutego 1994 r. do początku czerwca 1994 r. W okresie tym - jak wynika z ustaleń - powód od 9 do 26 maja 1994 r. leczony był w szpitalu w B., gdzie otrzymywał zastrzyki, miał pobieraną krew oraz przeprowadzone zostało badanie gastroskopem. Dając wiarę świadkom (personel szpitala) przesłuchanym przez Sąd I instancji, Sądy obu instancji ustaliły, że gastroskopy poddawane były po każdym badaniu pełnej sterylizacji, a ponadto w szpitalu od kilku lat nie ma strzykawek wielokrotnego użytku. Opierając się na opinii biegłego z zakresu chorób zakaźnych oba Sądy przyjęły, że zarażenie pacjenta wirusem podczas badań gastroskopem jest niezwykle mało prawdopodobne.

Sąd Apelacyjny mając na względzie te ustalenia uznał, że skoro w okresie możliwym do zakażenia powód - poza okresem leczenia w szpitalu - przebywał także w domu oraz w zakładzie karnym, a przede wszystkim nie wykazał zawinionego działania personelu szpitala, a także istnienia związku przyczynowego pomiędzy zachorowaniem na żółtaczkę a pobytem w szpitalu w B., to brak było podstaw do uwzględnienia powództwa.

W kasacji od powyższego wyroku, opartej na podstawie naruszenia art. 361 § 1 k.c. przez niewłaściwe jego zastosowanie wskutek bezzasadnego uznania, że brak jest związku przyczynowego pomiędzy zachorowaniem na żółtaczkę a pobytem powoda w szpitalu w B., a także na podstawie naruszenia art. 417 k.c. przez błędną jego wykładnię polegającą na nieuwzględnieniu tzw. winy bezimiennej obciążającej personel szpitala - powód wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz wyroku Sądu Rejonowego i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie prawne

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przy ocenie zarzutu naruszenia art. 417 k.c. nie można pominąć wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 grudnia 2001 r., Sk. 18/00, OTK 2001 nr 8, poz. 256. Trybunał Konstytucyjny wprawdzie stwierdził, że art. 417 k.c. jest zgodny z art. 77 ust. 1 Konstytucji, to jednak ową zgodność odniósł do określonego rozumienia art. 417 § 1 k.c. Przepis ten jest zgodny z art. 77 ust. 1 Konstytucji, o ile jest rozumiany w ten sposób, że Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie funkcjonariusza państwowego przy wykonywaniu powierzonej czynności. Oznacza to, że o ile uznaje się winę funkcjonariusza za przesłankę odpowiedzialności Skarbu Państwa z art. 417 k.c. za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu powierzonej czynności, to takie rozumienie przepisu art. 417 § 1 k.c. jest sprzeczne z art. 77 ust. 1 Konstytucji. Przesłanką odpowiedzialności Skarbu Państwa na podstawie art. 417 § 1 k.c. jest więc tylko bezprawność rozumiana jako działanie funkcjonariusza niezgodne z prawem, a nie wina funkcjonariusza państwowego. Za nieuzasadniony zatem uznać należało zarzut naruszenia art. 417 k.c. przez błędną jego wykładnię, polegającą na "nieuwzględnieniu tzw. winy bezimiennej obciążającej personel szpitala".

Z dokonanych w sprawie ustaleń, których skarżący nie podważył, co oznacza, że Sąd Najwyższy jest nimi związany, nie wynika, aby w Szpitalu Rejonowym w B. doszło do niezgodnego z prawem działania (zaniechania) funkcjonariuszy państwowych. Ustalenia te prowadzą wręcz do wniosku przeciwnego. Skoro przesłanka bezprawności działania (zaniechania) lekarzy i pozostałego personelu tego Szpitala nie została spełniona, rozważania dotyczące związku przyczynowego pomiędzy działaniem tych funkcjonariuszy a ujawnionym zachorowaniem powoda na żółtaczkę są bezprzedmiotowe. Postawiony w kasacji zarzut naruszenia art. 361 § 1 k.c. w świetle ustalonego stanu faktycznego, który - co warto jeszcze raz podkreślić - nie był w kasacji podważany zarzutami procesowymi (podstawa kasacyjna z art. 3931 pkt 2 k.p.c.), należało ocenić także jako bezzasadny.

Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy oddalił kasację, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, na podstawie art. 39312 k.p.c.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądu Najwyższego.