Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1211686

Wyrok
Sądu Najwyższego
z dnia 9 lipca 1999 r.
III CKN 302/98

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SN L. Walentynowicz.

Sędziowie SN: M. Grzelka (spraw.), M. Sychowicz.

Sentencja

Sąd Najwyższy Izba Cywilna po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 1999 r. na rozprawie sprawy z powództwa Józefa S. przeciwko Andrzejowi K. i Mieczysławowi P. o zapłatę na skutek kasacji powoda Józefa S. od wyroku Sądu Wojewódzkiego z dnia 22 grudnia 1997 r., oddala kasację.

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem z dnia 22 grudnia 1997 r. Sąd Wojewódzki uwzględnił apelację pozwanych i zmienił wyrok Sądu Rejonowego z dnia 14 maja 1997 r. w ten sposób, że uchylił nakaz zapłaty z dnia 19 lutego 1997 r. wydany przez Sąd Rejonowy i oddalił powództwo powoda Józefa S. domagającego się od pozwanych Andrzeja K. i Mieczysława P. zapłaty kwoty 13.154,73 złotych tytułem zaległego czynszu dzierżawnego. Sąd Wojewódzki nie podzielił stanowiska Sądu I instancji co do tego, że pozwani nie mogli skutecznie powołać się na zarzut potrącenia; opierając się na materiale zebranym w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, a nadto na zeznaniach powoda i pozwanego Mieczysława P. przesłuchanych w postępowaniu apelacyjnym, Sąd Wojewódzki ustalił, że pisemne porozumienie stron z dnia 15 listopada 1996 r. odnosiło się nie jedynie do kwestii ewentualnego przejęcia przez powoda po ustaniu stosunku dzierżawy towarów należących do pozwanych - jak to przyjął Sąd I instancji - ale, przede wszystkim, obejmowało uznanie ze strony powoda roszczenia pozwanych o zwrot nakładów w kwocie 250 mln starych złotych. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, w tej sytuacji, skoro nieruchomość będąca przedmiotem dzierżawy została zwrócona w dniu 24 maja 1997 r., to bez względu na niemożność zrealizowania przez strony wzajemnych zobowiązań w związku z planowanym przekazaniem towarów pozwani mogli skorzystać odnośnie do kwoty 25.000,- złotych z prawa potrącenia przewidzianego w art. 498 § 1 k.c.

W kasacji powód zarzucił temu wyrokowi naruszenie art. 65 § 1 k.c. przez niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że porozumienie stron z dnia 15 listopada 1996 r. jest oświadczeniem woli powoda uznającym roszczenie pozwanych co do nakładów, mimo że - zdaniem skarżącego - jest to jedynie zobowiązanie się stron do określonych zachowań w przyszłości, które to zachowania bezspornie nie miały miejsca, w związku z czym po stronie pozwanych nie powstała jakakolwiek wierzytelność, oraz naruszenie art. 498 § 1 k.c. przez przyjęcie zarzutu potrącenia kwoty 25.000,- złotych, mimo że kwota ta nie była i nie jest wierzytelnością nadającą się do potrącenia, ponieważ z treści pisma z dnia 15 XI 1996 r. nie wynika - zdaniem skarżącego - zobowiązanie powoda do zapłaty kwoty 25.000,- złotych. Powód w kasacji wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie apelacji pozwanych oraz zasądzenie kosztów procesu za wszystkie instancje.

Uzasadnienie prawne

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W rozpoznawanej sprawie sporna była kwestia, czy pozwani mogli skutecznie przedstawić do potrącenia kwotę 25.000,- złotych z tytułu nakładów poczynionych na nieruchomości powoda. Pozwani powołali się na zarzut potrącenia i twierdzili, że przysługuje im wierzytelność do powoda w kwocie 25.000,- złotych z ww. tytułu i jako dowód wskazali pisemne porozumienie z dnia 15 listopada 1996 r., treścią którego było oświadczenie powoda o zapłacie na rzecz pozwanych kwoty 250 mln starych złotych. Powód zaprzeczał aby winien był pozwanym kwotę 25.000,- złotych i twierdził, że pismo z dnia 15 listopada 1996 r. nie dotyczyło nakładów lecz obejmowało porozumienie stron co do przejęcia towarów w razie zwrotu przez pozwanych nieruchomości w dniu 30 listopada 1996 r. i pod warunkiem otrzymania przez powoda kredytu.

W celu rozstrzygnięcia powyższej kwestii, Sąd Wojewódzki badał treść oświadczenia woli powoda w porozumieniu z 15.XI.1996 r. pod kątem zamiaru stron i przyjął, że zamiarem stron było ryczałtowe rozliczenie nakładów poczynionych przez pozwanych na nieruchomość powoda, odnośnie do których to nakładów umowa dzierżawy przewidywała obowiązek wydzierżawiającego dania dzierżawcy odszkodowania z chwilą rozwiązania umowy.

Zdaniem Sądu Najwyższego, w zaskarżonym wyroku Sąd Wojewódzki zastosował w tym zakresie jedynie przepis art. 65 § 2 k.c., a nie także przepis art. 65 § 1 k.c., skoro powołanie w uzasadnieniu wyroku tego ostatniego przepisu nie zostało niczym umotywowane ani też okoliczności rozpoznawanej sprawy nie były tego rodzaju, żeby nakazywały rozważenie oświadczenia woli powoda w płaszczyźnie zasad współżycia społecznego czy stosownie do ustalonych zwyczajów.

Zarzut kasacji, że zaskarżony wyrok narusza prawo materialne - przepis art. 65 § 1 k.c. - nie mógł być więc uznany za zasadny już tylko z tego względu, że Sąd Wojewódzki w rzeczy samej przepisu art. 65 § 1 k.c. nie stosował, a więc nie mógł się dopuścić błędnej jego wykładni.

W każdym jednak razie ten zarzut kasacji nie podlegał uwzględnieniu dlatego, że skarżący nie przytoczył żadnych argumentów na rzecz tezy o błędnej wykładni art. 65 § 1 k.c., co mogłoby się wyrażać tylko zarzutami wskazującymi na mylne rozumienie przez Sąd II instancji treści wskazywanego przepisu. Przepis ten traktuje o obowiązku tłumaczenia oświadczenia woli zgodnie z zasadami współżycia społecznego i ustalonymi zwyczajami, w związku z czym zarzut kasacji co do błędnej wykładni musiałby dotyczyć błędnego rozumienia przez Sąd takich konstrukcji prawnych jak: oświadczenie woli, zasady współżycia społecznego, ustalone zwyczaje. W rozpoznawanej sprawie kasacja nie zawiera tego rodzaju zarzutów, przedstawia natomiast polemizujące ze stanowiskiem Sądu Wojewódzkiego własne wnioski skarżącego na tle oceny zebranego materiału dowodowego, co w świetle art. 3931 pkt 1 k.p.c. i art. 3933 k.p.c. nie mogło być uznane za skuteczne.

Bezzasadny był także zarzut kasacji tyczący naruszenia art. 498 § 1 k.c.

W ustalonym przez Sąd Wojewódzki stanie faktycznym sprawy, w świetle którego powód w dniu 15 listopada 1996 r. złożył oświadczenie, że tytułem wartości nakładów zapłaci pozwanym kwotę 25.000,- złotych, a następnie, w dniu 24 maja 1997 r. przejął protokolarnie od pozwanych nieruchomość stanowiącą przedmiot umowy dzierżawy między stronami, to - wbrew stanowisku skarżącego - w chwili orzekania przez Sąd Wojewódzki istniała po stronie pozwanych i była wymagalna wzajemna wierzytelność pozwanych do powoda o zapłatę kwoty 25.000,- złotych i wierzytelność ta mogła być skutecznie zgłoszona do potrącenia z należnością dochodzoną przez powoda, a objętą nakazem zapłaty. W związku z tym przepis art. 498 § 1 k.c. znajdował w niniejszej sprawie zastosowanie i zaskarżony wyrok przepisowi temu nie uchybia.

Należy przy tym zauważyć, że nie miała żadnego znaczenia okoliczność podniesiona w kasacji kilkakrotnie, a mianowicie, że nie doszło do przekazania powodowi towarów. Wzajemną wierzytelnością pozwanych nie została objęta w zaskarżonym wyroku należność za towary - jak to skarżący zdaje się rozumieć - lecz tylko należność z tytułu zwrotu wartości nakładów. Co do tych nakładów zaś, to zarówno w części dotyczącej obowiązku ich zwrotu przez powoda jak i co do ich wartości, ustalenia faktyczne zaskarżonego wyroku nie zostały w kasacji wzruszone.

Z przytoczonych względów kasacja jako nie mająca usprawiedliwionych podstaw została oddalona - art. 39312 k.p.c.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądu Najwyższego.