Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1211795

Postanowienie
Sądu Najwyższego
z dnia 10 czerwca 1999 r.
III CKN 247/99

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SN Z. Kwaśniewski.

Sędziowie SN: G. Bieniek (spraw.), T. Domińczyk.

Sentencja

Sąd Najwyższy Izba Cywilna po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 czerwca 1999 r. sprawy z powództwa Piotra D. przeciwko M. Spółka z o.o. w Warszawie o wydanie i nakazanie wykonania czynności na skutek kasacji powoda od postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 28 października 1998 r., postanawia:

oddalić kasację oraz odstąpić od obciążenia powoda kosztami postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie faktyczne

Powód Piotr D. domagał się nakazania powyższej spółce z o.o. M. wykonania określonych czynności oraz wydania określonej dokumentacji, powołując się na umowę z dnia 1 lutego 1995 r. Pozwana podniosła zarzut zapisu na sąd polubowny i wniosła o odrzucenie pozwu. Postanowieniem z dnia 26 maja 1998 r. Sąd Wojewódzki odmówił odrzucenia pozwu. Rozpoznając zażalenie pozwanej na to postanowienie Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 28 października 1998 r. zmienił to orzeczenie i pozew odrzucił. Sąd ten uznał, iż treść § 4 art. 5 umowy strona dawała powodowi prawo wyboru poddania sporu zaistniałego między stronami pod rozstrzygnięcie sądu polubownego lub powszechnego, po spełnieniu określonych warunków. Ten warunek, to subiektywna ocena powoda, czy w razie zaistniałego sporu istnieje obiektywna możliwość osiągnięcia przez strony porozumienia. Treść pisma strony pozwanej z dnia 21 XI 1995 r. skierowanego do powoda a zawierającego oświadczenie odstąpienia od umowy, dawało - zdaniem Sądu Apelacyjnego - powodowi podstawy do uznania obiektywnej niemożności porozumienia. Pismo to powód otrzymał 28.XI.1995 r., zaś oświadczenie powoda o wyborze drogi sądowej doręczono pozwanej 14.XII.1995 r. W tym stanie rzeczy powód uchybił terminowi 14 dni do dokonania wyboru drogi rozstrzygnięcia sporu, co skutkuje aktualność zapisu na sąd polubowny.

Postanowienie to powód zaskarżył kasacją. Jako podstawy kasacyjne wskazał naruszenie prawa materialnego tj. art. 65 § 2 przez niewłaściwą wykładnię § 4 umowy drugiej strony i art. 60 k.c. przez przyjęcie, iż wystąpienie okoliczności umożliwiających podjęcie decyzji jest równoznaczne z wyrażeniem woli. Nadto zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 88 i art. 89 k.p.c., art. 133 § 3 k.p.c. i art. 98 k.p.c. Wskazując na powyższe wniosek o zmianę postanowienia przez odrzucenie lub oddalenie zażalenia względnie jego uchylenie i przekazanie sprawy sądowi II instancji do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie prawne

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Zgodnie z ustalonym w tym względzie orzecznictwem Sądu Najwyższego wykładnia ustalonego oświadczenia woli stron dotyczy kwestii prawnych i w związku z tym podlega kontroli kasacyjnej w ramach art. 3931 pkt 1 k.p.c. (por. przykładowo wyrok SN z dnia 21 kwietnia 1997 r. II CKN 108/97, nie publikowany). Jeśli zatem powód zarzuca naruszenie art. 65 § 2 k.c. poprzez niezastosowanie wyrażonej tam reguły do wykładni § 4 ust. 5 umowy stron, to zarzut ten podlega kontroli kasacyjnej w ramach naruszenia prawa materialnego. Powyższe nie oznacza wszakże, iż zarzut ten jest uzasadniony. W istocie powód utrzymuje, że treść § 4 i 5 umowy oznacza, iż skoro strony nie ustaliły w umowie żadnych faktów lub okoliczności pozwalających na ustalenie momentu powstania "niemożliwości porozumienia", to wyłącznie do powoda należała ocena, czy i kiedy powstała sytuacja (zdarzenie), która uzasadnia wniosek, iż osiągnięcie porozumienia nie jest możliwe. W rzeczy samej pogląd taki znajduje oparcie w treści § 4 ust. 5 umowy. Stwierdzono tam bowiem, iż "Piotr D. będzie uprawniony do poddania sporu pod rozstrzygnięcie sądu polubownego lub sądu powszechnego; decyzję w tej sprawie będzie zobowiązany przedstawić spółce M. w terminie 14 dni od daty ustalenia niemożliwości osiągnięcia porozumienia; w razie nie podjęcia decyzji w tym terminie sprawa podlega rozpoznaniu sądu polubownego". Uprawnienie powoda do podjęcia decyzji w sprawie wyboru drogi rozstrzygnięcia sporu w terminie 14 dni "od daty ustalenia niemożliwości osiągnięcia porozumienia" musi być wszakże ocenione w kontekście zaistniałych okoliczności. Jeśli powód w dniu 28.XI.1995 r. otrzymuje od pozwanej spółki pismo z dnia 21.XI.1995 r., iż spółka traktuje jego działania jako odstąpienie od umowy przez powoda i z jego winy oraz iż zaprzestaje wykonywania umowy, ze skutkiem z art. 494 k.c., to trafnie Sąd Apelacyjny uznał, iż zaistniało zdarzenie, które w sposób oczywisty należy zakwalifikować jako stan "niemożności osiągnięcia porozumienia". Jest rzeczą znamienną, że powód tak też ocenił treść tego pisma, wszakże - jak twierdzi się w kasacji - uczynił to dopiero 8 XII 1995 r. Takie twierdzenie jest oczywiście dowolne, bo przecież w ten sposób można uzasadniać każdą, dowolnie wybraną datę. Takie zaś rozumowanie nie znajduje oparcia w § 4 ust. 5 umowy. Uprawnienie do dokonania oceny i wyboru drogi rozstrzygnięcia sporu, nie oznacza dowolności w tym zakresie. Z tego też względu, termin 14 dni z § 4 ust. 5 (a nie § 4 ust. 2 jak to pomyłkowo podał Sąd Apelacyjny), należy liczyć od 28.XI.1995 r. Jeżeli zaś, co jest bezsporne, pozwana została o tym poinformowana 14.XII.1995 r., to powód uchybił temu terminowi, co oznacza skuteczność zapisu na sąd polubowny. W kontekście omyłkowego powołania prawa sąd II instancji § 4 ust. 2 zamiast § 4 ust. 5 zd. 2, bezprzedmiotowy jest zarzut naruszenia art. 60 k.c.

Odnośnie naruszenia przepisów postępowania podnieść należy co następuje:

po pierwsze, oznaczenie pełnomocnika nastąpiło prawidłowo w zażaleniu (k. 74) i ten fakt jest decydujący, a nie nadruk na papierze firmowym; po drugie nie wykazano jaki wpływ na wynik sprawy miało niedoręczenie powodowi pisma precyzującego zażalenie pozwanej; po trzecie, rozstrzygnięcie o kosztach usuwa się spod kontroli kasacyjnej.

Z tych względów kasację należało oddalić, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw (art. 39312 k.p.c.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądu Najwyższego.