Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1454574

Postanowienie
Sądu Apelacyjnego w Poznaniu
z dnia 3 kwietnia 2014 r.
III AUz 138/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SA Wiesława Stachowiak.

Sentencja

Sąd Apelacyjny w Poznaniu - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z odwołania (...) Sp. z o.o. w Z. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. przy udziale zainteresowanych: A. B., R. K., D. K., B. K., M. K., K. K., I. W. o podstawę wymiaru składek na skutek zażalenia odwołującej (...) Sp. z o.o. w Z. na postanowienie Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z dnia 19 lutego 2014 r. sygn. akt IV U 3327/11 w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia;

oddalić zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

Sąd Okręgowy w Zielonej Górze, Wydział Ubezpieczeń Społecznych, w sprawie IV U 3327/11, postanowieniem z 19 lutego 2014 r. roku oddalił wniosek odwołującej (...) Sp. z o.o. o zwolnienie od kosztów sądowych.

W ocenie sądu pierwszej instancji odwołująca jako osoba prawna nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na uiszczenie opłaty.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła odwołująca (...) Sp. z o.o. wnosząc o jego zmianę, poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sądowi pierwszej instancji do rozpoznania.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, iż w dniu 17 grudnia 2013 r. Zgromadzenie Wspólników podjęło uchwałę o rozwiązaniu spółki i postawieniu jej w stan likwidacji. Decyzja o rozwiązaniu spółki wynika ze złej sytuacji majątkowej spółki. Skarżąca podnosiła, że nie posiada żadnych środków na prowadzenie działalności, toczą się wobec niej liczne postępowania egzekucyjne Ponadto sad pierwszej instancji winien wezwać odwołującą do złożenia stosownych wg sądu dokumentów w celu wykazania okoliczności wskazanych we wniosku o zwolnienie od kosztów sadowych.

Uzasadnienie prawne

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 103 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, sąd może przyznać zwolnienie od kosztów sądowych osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej niebędącej osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli wykazała, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie.

"Brak dostatecznych środków na uiszczenie kosztów" (art. 103 ustawy) to pojęcie nieostre, ale praktyka sądowa, szczególnie w sprawach gospodarczych, wypracowała pewne kryteria i wymagania przydatne przy rozstrzyganiu wniosków o zwolnienie od kosztów. Kondycję finansową osób prawnych uzewnętrzniają informacje statystyczne, zaświadczenia urzędów skarbowych, sprawozdania finansowe, raporty kasowe, wyciągi bankowe itd. (por. Antoni Górski, Lech Walentynowicz - Komentarz do art. 103 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Lex Omega).

Warunkiem zwolnienia osoby prawnej od kosztów sądowych jest z jednej strony wykazanie, że na stronie ciąży obowiązek uiszczenia konkretnych opłat sądowych, a z drugiej, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie.

Zawarte w art. 103 ustawy z 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych sformułowanie - jeżeli wykazała, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie - należy rozumieć jako obowiązek wykazania trwałej niemożności uzyskania środków na uiszczenie kosztów sądowych.

W procedurze planowania wydatków związanych z działalnością gospodarczą podmioty prowadzące tę działalność, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinny uwzględniać także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady, o której wspomniano wyżej, jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych - preferencyjnie traktując inne zobowiązania - nie może prawnie skutecznie podnieść zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami (tak w postanowieniu Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 28 stycznia 2009 r., w sprawie I Acz. 3/09).

Zwolnienie upadłego przedsiębiorstwa od kosztów sądowych uzależnione jest od wykazania, że jego efektywne aktywa (gotówka, towary itp.) nie wystarczą na pokrycie kosztów (orzeczenie SN z 14 czerwca 1966 r., w sprawie I CZ. 53/66, PUG 1967, Nr 2, poz. 65).

Koszty dochodzenia przed sądem roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej stanowią dla strony ją prowadzącej koszty tej działalności, które musi ona uwzględniać w racjonalnym planowaniu wydatków. Nie ma przy tym uzasadnionych podstaw, by co do zasady uznać preferencję dla innych wydatków, w tym związanych z pokryciem bieżących kosztów jej funkcjonowania jako przedsiębiorstwa w stosunku do należnych od niej kosztów sądowych (tak postanowienie Sądu Najwyższego z 18 lutego 2005 r., w sprawie V CZ 8/05).

Istotny jest też rozmiar opłaty (opłat) w porównaniu do zasobów i obrotów wnioskodawcy (por. Antoni Górski, Lech Walentynowicz - Komentarz do art. 103 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Lex Omega).

W analizowanej sprawie stwierdzić należało, iż opłata od apelacji jest niewygórowana, zaś obecne zasoby i obroty odwołującej nieznane.

Wskazać należało także, iż skarżąca nie wykazała aktualnej sytuacji finansowej spółki.

Dołączona do zażalenia uchwała Zgromadzenia Wspólników o rozwiązaniu spółki i postawieniu jej w stan likwidacji, sama w sobie nie obrazuje sytuacji finansowej tej spółki. Sądowi Apelacyjnemu nie są znane motywy, którymi kierowało się Zgromadzenie Wspólników przy podjęciu tej uchwały. Odnośnie zajęć komorniczych stwierdzić należy, że sam fakt tych zajęć również nie daje pełnego obrazu jaki jest majątek spółki. Z tych dokumentów wynika jedynie to, że przeciwko spółce są wystawione tytuły wykonawcze, których realizacji domagają się wierzyciele spółki. Sądowi nie zostało przedstawione postanowienie o umorzeniu postępowań egzekucyjnych w związku z bezskutecznością egzekucji, podyktowaną brakiem środków majątkowych dłużnika.

Zaznaczyć przy tym należało, że odwołanie od decyzji ZUS zostało w niniejszej sprawie wniesione przez spółkę we wrześniu 2011 r. Zatem odwołujący musiał również liczyć się z kosztami postępowań sądowych.

W tym stanie rzeczy prawidłowo Sąd I instancji uznał, iż odwołująca jako osoba prawna nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na uiszczenie opłaty.

Z uwagi na powyższe Sąd Apelacyjny uznając zażalenie za bezzasadne, na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. oddalił zażalenie.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów powszechnych.