Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2688971

Wyrok
Sądu Apelacyjnego w Poznaniu
z dnia 6 marca 2018 r.
III AUa 2487/16

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SA Małgorzata Aleksandrowicz.

Sędziowie: SA Katarzyna Schönhof-Wilkans, del. SO Roman Walewski (spr.).

Sentencja

Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2018 r. w Poznaniu sprawy U. Ł. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P.

Przy udziale zainteresowanego Przedsiębiorstwa (...) Sp. z o.o. z siedzibą w P. o podleganie ubezpieczeniom społecznym na skutek apelacji U. Ł. od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 18 lutego 2016 r. sygn. akt VIII U 2269/15

1. oddala apelację;

2. przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Poznaniu radcy prawnemu A. J. kwotę 120 zł podwyższoną o kwotę podatku od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej odwołującej z urzędu w postępowaniu apelacyjnym.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia 19 maja 2015 r. nr (...), znak (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 1, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1 i art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1442), stwierdził, że U. Ł. jako pracownik u płatnika składek (...) nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu w okresie od dnia 1 września 2013 r.

Uzasadniając tę decyzję organ rentowy wskazał, że U. Ł. została zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych jako pracownik (...) od dnia 9 stycznia 2012 do dnia 31 sierpnia 2013 roku. Ponadto w imiennych dokumentach rozliczeniowych zaewidencjonowano składki na obowiązkowe ubezpieczenie chorobowe za ubezpieczoną. Płatnik składek przedłożył kserokopie umów o pracę na czas określony za okresy od 9 stycznia 2012 r. do 30 czerwca 2012 r. od 1 lipca 2012 r. do 31 maja 2013 r., od 1 czerwca 2013 r. do 31 lipca 2013 r. i od 1 sierpnia 2013 do 31 sierpnia 2013 r.

U. Ł. odwołała się od powyższej decyzji w formie i w terminie przewidzianym prawem. Uzasadniając swoje stanowisko odwołująca wskazała, że 13 marca 2014 roku urodziła dziecko. W firmie (...) była zatrudniona od 9 stycznia 2012 roku do 31 sierpnia 2013 roku, a od 27 sierpnia 2013 roku przebywała na zwolnieniu lekarskim, które kontynuowała od 28 października 2013 do 20 grudnia 2013, od 26 stycznia 2014 roku do 27 stycznia 2014 roku i od 11 marca 2014 roku do 19 marca 2014 roku przebywała w Szpitalu (...) w P., gdzie 13 marca 2014 roku odbył się poród. W ocenie odwołującej pozwany w decyzji z dnia 9 kwietnia 2014 roku niesłusznie wskazał, że ubezpieczenie chorobowe ustało z innych przyczyn niż ogłoszenie upadłości lub likwidacji pracodawcy lub naruszenia przepisów prawa stwierdzonych orzeczeniem sądu.

W piśmie procesowym z dnia 1 września 2015 roku zainteresowana (...) sp. z o.o. z siedzibą w P., działając przez fachowego pełnomocnika, wniosła o oddalenie odwołania. W uzasadnieniu zainteresowana wskazała, że zatrudnienie na podstawie umowy o pracę na czas określony ustało 31.08.2013 r., a po tej dacie odwołująca nie pozostawała z zainteresowaną w stosunku zatrudnienia.

Sąd Okręgowy VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. wyrokiem z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sygn. akt VIII U 2269/15 oddalił odwołanie oraz zasądził od odwołującej na rzecz pozwanego kwotę 60 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny.

Odwołująca U. Ł. urodziła się (...).

Na podstawie umowy z dnia 9 stycznia 2012 roku zawartej z (...) sp. z o.o. z siedzibą w P. została zatrudniona jako pracownik biurowo- administracyjny w wymiarze ¾ etatu za wynagrodzeniem 1.500 zł brutto z prawem do premii uznaniowej. Umowa została zawarta na czas określony od 9 stycznia 2012 roku do 30 czerwca 2012 roku.

Dnia 29 czerwca 2012 roku strony zawarły umowę na czas nieokreślony ze skutkiem od 1 lipca 2012 roku. Warunki pracy, stanowisko oraz wynagrodzenie odwołującej pozostały bez zmian.

Umową z dnia 1 czerwca 2013 roku strony zawarły umowę na czas określony od 1 czerwca 2013 roku do 31 lipca 2013 roku. Pozostałe warunki pracy i płacy pozostały bez zmian.

Umową z dnia 1 sierpnia 2013 roku strony zawarły umowę na czas określony od 1 sierpnia 2013 roku do 31 sierpnia 2013 roku. Pozostałe warunki pracy i płacy pozostały bez zmian.

Odwołująca otrzymała od zainteresowanej świadectwo pracy z datą 1 września 2013 roku.

Odwołująca wystąpiła o wypłatę : zasiłku macierzyńskiego za okres od 13.04.2014 roku do 30.07.2014 r., dodatkowego urlopu macierzyńskiego w wymiarze 6 tygodni za okres od 31.07.2014 r. do 10.09.2014 r. oraz zasiłku rodzicielskiego za okres od 11.09.2014 r. do 11.03.2015 r. Dnia 13 marca 2014 roku odwołująca urodziła dziecko. Od 1.09.2013 r. odwołująca nie podlega ubezpieczeniu chorobowemu.

Decyzją z dnia 9 kwietnia 2014 roku organ rentowy odmówił odwołującej prawa do zasiłku macierzyńskiego, zasiłku macierzyńskiego za okres dodatkowego urlopu macierzyńskiego w wymiarze 6 tygodni i zasiłku rodzicielskiego.

Odwołująca zaskarżyła powyższą decyzję. Odwołanie zostało zarejestrowane pod sygnaturą VI U 1497/15 w Sądzie Rejonowym w Poznaniu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.

Na podstawie powyżej przedstawionego stanu faktycznego, Sąd I instancji wydał powyższy wyrok uznając odwołanie za nieuzasadnione.

W przedmiotowej sprawie, jak podkreślał Sąd I instancji, kwestia sporna sprowadzała się do ustalenia, czy U. Ł. nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 1 września 2013 roku jako pracownik (...) sp. z o.o. z siedzibą w P..

Zgodnie z przepisami art. 6 ust. 1, art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2015.121 j.t.) ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne, które są pracownikami od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku. Ponadto zgodnie z art. 11 ust. 1 w/w ustawy osoby te obowiązkowo podlegają ubezpieczeniu chorobowemu.

Definicja pojęcia "pracownik" została zawarta w art. 2 k.p., zgodnie z którym za pracownika uważa się osobę zatrudnioną na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. W myśl art. 22 ust. 1 k.p., przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Z kolei w myśl art. 11 k.p. nawiązanie stosunku pracy oraz ustalenie warunków pracy i płacy, bez względu na podstawę prawną tego stosunku, wymaga zgodnego oświadczenia woli pracodawcy i pracownika.

Użyty w art. 2 k.p. zwrot "zatrudniona" oznacza istnienie między pracownikiem a pracodawcą więzi prawnej, która jest warunkiem koniecznym, a zarazem wystarczającym, dla przyznania danej osobie statusu pracownika. Tą więzią jest pozostawanie w stosunku pracy, o którym mowa w przytoczonym przepisie. Stosunek pracy uzewnętrznia wolę umawiających się stron, z których jedna deklaruje wolę świadczenia pracy natomiast druga stworzenia stanowiska pracy i zapewnienia pracy za wynagrodzeniem. Samo zawarcie umowy u pracę nie stanowi przesłanki nawiązania pracowniczego stosunku ubezpieczenia społecznego. Taką przesłanką jest zatrudnienie rozumiane jako wykonywanie pracy w ramach stosunku pracy (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 września 2000 r., II UKN 692/99). Choć zatem - według art. 11 k.p. - dla nawiązania stosunku pracy niezbędnymi, a według art. 26 k.p. wystarczającymi są zgodne oświadczenia woli pracodawcy i pracownika, to dla objęcia ubezpieczeniem społecznym jest istotne to, czy strony zawierające umowę o pracę miały realny zamiar wzajemnego zobowiązania się przez pracownika do świadczenia pracy, a przez pracodawcę do dania mu pracy, oraz to,czy zamiar stron został w rzeczywistości zrealizowany. Innymi słowy, celem i zamiarem stron umowy o pracę winna być faktyczna realizacja treści stosunku pracy w granicach zakreślonych zawartą umową.

Mając na uwadze ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny oraz zgromadzony materiał dowodowy, zdaniem sądu i instancji należało przyjąć, że odwołującej i płatnika składek nie łączył po dniu 1.09.2013 r. stosunek pracy. Z dniem 31 sierpnia 2013 roku umowa o pracę na czas określony wygasła z upływem czasu na jaki została zawarta. Odwołująca w toku postępowania nie przedstawiła na okoliczność pozostawania w stosunku pracy żadnych dowodów. Odwołująca nie wykazała podnoszonych przez nią twierdzeń w jakimkolwiek stopniu.

Wobec ustania stosunku pracy z zainteresowanym, odwołująca U. Ł. nie podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 1 września 2013 roku. Decyzja organu rentowego odpowiada zatem prawu.

W związku z powyższym, na podstawie w/w przepisów oraz art. 47714 § 1 K.p.c. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie U. Ł. od decyzji organu rentowego z dnia 19 maja 2015 roku.

O kosztach postępowania Sąd I instancji rozstrzygnął w myśl zasady odpowiedzialności strony za wynik postępowania wyrażonej w art. 98 § 1 i § 3 k.p.c. oraz § 2, §3 i §11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U.2013.490 j.t.) zasądzając od odwołującej na rzecz pozwanego kwotę 60 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Wyrok ten w całości apelacją zaskarżyła odwołująca zarzucając sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zgromadzonego w sprawie materiału w wyniku ustalenia, że apelująca nie przedstawiła wszelkich dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, bowiem przedłożyła dokumentację medyczną, z której wynikało, że w sposób ciągły w okresie jeszcze zatrudnienia przebywała na zwolnieniu lekarskim i w przekonaniu apelującej podlegała tym samym ubezpieczeniu społecznemu jako osoba, która zachorowała w czasie zatrudnienia, a nadto w wyniku pominięcia przez Sąd tego, że jest osobą nieporadną i jej predyspozycje do samodzielnego procesu są w istotnym stopniu ograniczone, o czym przesądzała informacja, że została zaliczona orzeczeniem z 17 września 2013 r. (w aktach sprawy) do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności z uwagi na chorobę psychiczną. Tym samym Sąd Okręgowy w ocenie skarżącej nie był zwolniony z podejmowania inicjatyw dowodowych z powołaniem się na reguły procesu kontradyktoryjnego, a nadto nie był zwolniony od rozstrzygnięcia istoty sporu, który sprowadzał się do odpowiedzi na problem kwestionowany przez odwołującą, czy pomimo zwolnienia lekarskiego i poważnej choroby, która powstała w okresie zatrudnienia podlega nadal systemowi ubezpieczeń społecznych, czy też takich uprawnień z ubezpieczenia społecznego od momentu ustania stosunku pracy nie posiada, a także, czy choroba nie ma wpływu na kontynuowanie zatrudnienia.

Powołując się na zarzut nie wyjaśnienia istoty sporu wniosła U. Ł. wnosiła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania bądź też o jego zmianę poprzez uwzględnienie odwołania.

Pozwany organ rentowy wniósł o oddalenie apelacji.

Uzasadnienie prawne

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.

Apelacja odwołującej jako bezzasadna podlegała oddaleniu.

W ocenie Sądu Apelacyjnego, sąd I instancji przeprowadził wyczerpujące postępowanie dowodowe, a zebrany materiał poddał wszechstronnej ocenie z zachowaniem granic swobodnej oceny dowodów przewidzianej w art. 233 § 1 k.p.c. Na tej podstawie Sąd Okręgowy poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, które tutejszy Sąd w pełni podziela i przyjmuje za własne.

Podkreślenia wymaga, że spór w analizowanej sprawie sprowadzał się do rozstrzygnięcia, czy prawidłowo organ rentowy stwierdził, iż U. Ł. jako pracownik płatnika składek (...) nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od dnia 1 września 2013 r.

Na wstępie rozważań, należało powołać podstawy prawne niniejszego orzeczenia.

O obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu rozstrzygają przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz.U.2017.1778 j.t. ze zm.).

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 tej ustawy obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami.

W myśl art. 11 ust. 1 cyt. ustawy obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu podlegają osoby wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 1, 3 i 12.

Stosownie do brzmienia art. 12 ust. 1 cyt. ustawy obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.

Zgodnie z treścią art. 13 pkt 1 cyt. ustawy obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach (....) pracownicy - od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku.

Podkreślić należy, że rolą sądu w sprawie, zapoczątkowanej decyzją stwierdzającą niepodleganie przez skarżącego pracowniczemu tytułowi ubezpieczeń społecznych, było zbadanie materialnoprawnej podstawy tej decyzji i rozstrzygnięcie, czy w świetle przepisów prawa materialnego (art. 22 § 1 k.p.) skarżący był pracownikiem Spółki i w konsekwencji podlegał ubezpieczeniom społecznym jako pracownik na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 i art. 13 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2017 r., II UK 47/16).

W judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje się, że dla włączenia do pracowniczego ubezpieczenia społecznego i pozostawania w nim niezbędna jest przynależność do tej grupy podmiotów, które wykonują zatrudnienie w ramach stosunku pracy, a więc w warunkach faktycznego i rzeczywistego realizowania elementów charakterystycznych dla tego stosunku, a wynikających z art. 22 § 1 k.p. Stosownie do tego przepisu przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.

Należy podkreślić, że w niniejszej sprawie nie było sporu co do tego, że stosunek pracy odwołującej z (...) sp. z o.o. z siedzibą w P. ustał w dniu 31.08.2013 r. Strony łączyła bowiem do tego właśnie dnia umowa o pracę na czas określony.

Od dnia następnego po ustaniu stosunku pracy zgodnie z treścią art. 13 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych odwołująca nie podlegała już ubezpieczeniu społecznemu jako pracownik (...) sp. z o.o. z siedzibą w P.

Oceny tej nie zmienia fakt, że odwołująca po ustaniu stosunku pracy nadal była niezdolna do pracy, a okres tej niezdolności datował się jeszcze od istnienia zakończonego w dniu 31.08.2013 r. stosunku pracy. Ta okoliczność nie daje podstaw do twierdzenia, że po 31.08.2013 r. odwołująca nie straciła statusu pracownika zainteresowanego i że nadal istniał jej tytuł do podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom jako pracownika (...) sp. z o.o. z siedzibą w P..

Zatem zarzuty apelacji okazały się niezasadne, a wyrok Sądu I instancji jest prawidłowy.

Uwzględniając powyższe Sąd Apelacyjny na podstawie przepisu art. 385 k.p.c. oddalił apelację (pkt 1).

Orzeczenie o kosztach zawarte w punkcie 2 wyroku znajduje swoje uzasadnienie w treści art. 108 § 1 k.p.c. oraz § 16 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U.2016.1715 ze zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów powszechnych.