Orzeczenia sądów
Opublikowano: OSA 2011/2/64-69

Wyrok
Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z dnia 22 września 2009 r.
III AUa 1415/09

UZASADNIENIE

Sentencja

Sąd Apelacyjny w Katowicach, po rozpoznaniu w dniu 22 września 2009 r., sprawy z odwołania Antoniego S., przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w S., o prawo do emerytury, na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S., od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 2 lutego 2009 r., sygn. akt XI U 3222/08:

1.

zmienia zaskarżony wyrok w zakresie ustalenia prawa do emerytury od dnia 8 maja 2008 r. do dnia 30 listopada 2008 r. i oddala w tej części odwołanie;

2.

odnośnie prawa do emerytury od dnia 1 grudnia 2008 r., uchyla zaskarżony wyrok i umarza postępowanie.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia 19 sierpnia 2008 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. odmówił ubezpieczonemu Antoniemu S. prawa do emerytury w oparciu o art. 29 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, wskazując, że ubezpieczony w okresie ostatnich 24 miesięcy przed zgłoszeniem wniosku o emeryturę nie pozostawał w stosunku pracy przez okres co najmniej 6 miesięcy. Nadto podniesiono, że nie rozpatrywano okresu pracy ubezpieczonego w gospodarstwie rolnym, gdyż nie wpłynie to na ocenę uprawnień do emerytury.

W odwołaniu od decyzji, ubezpieczony wnosząc o jej zmianę i przyznanie prawa do świadczenia podniósł, że w okresie od dnia 19 października 2005 r. do dnia 4 listopada 2007 r. sprawował mandat posła na Sejm RP V Kadencji, który to stosunek prawny jest uznawany za stosunek pracy zgodnie z art. 27 i art. 28 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora.

W odpowiedzi na odwołanie, organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania z przyczyn wskazanych w zaskarżonej decyzji. Nadto podkreślił, iż ubezpieczony udowodnił 27 lat, 5 miesięcy i 14 dni okresów składkowych oraz 6 lat, 7 miesięcy i 1 dzień okresów nieskładkowych, przy czym ostatnim okresem ubezpieczenia nie było ubezpieczenie pracownicze.

Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach, wyrokiem z dnia 2 lutego 2009 r., sygn. akt XI U 3222/08, zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał ubezpieczonemu emeryturę, poczynając od dnia 8 maja 2008 r.

Podstawę rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego stanowiły, dokonane na podstawie akt emerytalnych, następujące ustalenia faktyczne.

Ubezpieczony, urodzony w dniu 1 czerwca 1946 r. udowodnił 28 lat i 14 dni okresów składkowych, 7 lat, 6 miesięcy i 24 dni okresów nieskładkowych oraz okres ubezpieczenia rolniczego w wymiarze 5 lat, 9 miesięcy oraz 6 dni; łącznie 41 lat, 4 miesiące oraz 14 dni okresów składkowych, nieskładkowych i uzupełniających. Ostatnim okresem ubezpieczenia ubezpieczonego był okres sprawowania mandatu posła na Sejm RP V Kadencji od dnia 19 października 2005 r. do dnia 4 listopada 2007 r. W dniu 7 marca 2008 r. ubezpieczony złożył wniosek o przyznanie uprawnień emerytalnych.

Badając spełnienie przez ubezpieczonego warunków nabycia prawa do emerytury na podstawie art. 29 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2004 r. nr 39, poz. 353), a w szczególności czy okres sprawowania mandatu posła na Sejm RP jest okresem zatrudnienia pracowniczego, sąd pierwszej instancji stwierdził, że ubezpieczony jest uprawniony do emerytury albowiem ukończył wiek 60 lat oraz udowodnił 35-letni okres ubezpieczenia.

Odnośnie uznania okresu sprawowania mandatu posła na Sejm RP jako okresu zatrudnienia pracowniczego, Sąd doszedł do przekonania, iż w świetle regulacji ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora, należy przyjąć, iż stosunek prawny, na podstawie którego ubezpieczony wykonywał mandat posła na Sejm RP, odpowiada stosunkowi pracy w rozumieniu art. 29 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Sąd Okręgowy wskazał, że istotną regulacją jest norma art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz.U. z 2003 r. nr 221, poz. 2199), która stanowi, iż okres pobierania uposażenia przez posła i senatora jest traktowany jak okres zatrudnienia. Okres ten zalicza się również do stażu pracy, od którego zależą wszelkie uprawnienia pracownicze, w tym także uprawnienia szczególne, uzależnione od zatrudnienia w określonym zawodzie, branży lub zakładzie pracy. Stosownie natomiast do treści art. 27 ww. ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, uposażenie oraz dodatki posła i senatora są traktowane jako wynagrodzenie ze stosunku pracy.

Skoro okres sprawowania mandatu posła jest traktowany jako okres zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze, w szczególności uprawnienia specjalne, a wypłacane posłom uposażenie jest uznawane jako wynagrodzenie ze stosunku pracy, zasadne jest, zdaniem Sądu, przyjęcie, że stosunek prawny łączący posła z Sejmem RP ma charakter stosunku pracowniczego. Sąd Okręgowy, podzielając stanowisko organu rentowego, że przepis art. 29 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, będąc przepisem szczególnym, nie podlega interpretacji rozszerzającej, wskazał, że skoro poseł na Sejm RP jest pracownikiem w świetle regulacji ustawy Kodeks pracy, to tym samym ma zastosowanie wobec niego regulacja przepisu art. 29 ustawy o emeryturach i rentach z FUS bez konieczności stosowania interpretacji rozszerzającej.

Reasumując - sąd pierwszej instancji stwierdził, że ubezpieczony udowodnił wymagany prawem wiek, okres ubezpieczenia oraz wymóg podlegania ubezpieczeniu pracowniczemu przez okres 6 miesięcy w ostatnich 24 miesiącach przed złożeniem wniosku o przyznanie uprawnień emerytalnych, to zasadnym jest przyznanie ubezpieczonemu prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym.

Apelację od wyroku złożył organ rentowy zaskarżając wyrok w całości, zarzucił naruszenie art. 29 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że ubezpieczony jest uprawniony do emerytury.

Skarżący nie zgodził się z oceną Sądu Okręgowego, że ubezpieczony z tytułu pobierania uposażenia i dodatków do uposażenia jako poseł traktowany jest jak pracownik, a okres sprawowania przez niego mandatu posła jest okresem ubezpieczenia pracowniczego.

Wskazując na powyższą podstawę apelacji, organ rentowy wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania.

Przyjmując ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego jako własne,

Uzasadnienie prawne

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja zasługuje na uwzględnienie.

Ubezpieczony zasadności swego roszczenia upatruje w przepisie art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, w brzmieniu nadanym przez art. 1 ustawy z dnia 28 marca 2008 r. (Dz.U. nr 67, poz. 411) zmieniającej ustawę o emeryturach i rentach z FUS z dniem 8 maja 2008 r., w świetle którego ubezpieczony, będący mężczyzną urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., który nie osiągnął wieku emerytalnego określonego w art. 27 pkt 1 tj. 65 lat, może przejść na emeryturę po osiągnięciu wieku 60 lat, jeżeli ma co najmniej 35-letni okres składkowy i nieskładkowy albo jeżeli ma co najmniej 25-letni okres składkowy i nieskładkowy oraz został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy. Wedle ust. 2 tego przepisu emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje ubezpieczonym, którzy:

1)

ostatnio, przed zgłoszeniem wniosku o emeryturę, byli pracownikami oraz

2)

w okresie ostatnich 24 miesięcy podlegania ubezpieczeniu społecznemu lub ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym pozostawali w stosunku pracy co najmniej przez 6 miesięcy, chyba że w dniu zgłoszenia wniosku o emeryturę są uprawnieni do renty z tytułu niezdolności do pracy.

Spełnienia warunków, o których mowa w ust. 2, nie wymaga się od ubezpieczonych, którzy przez cały wymagany okres, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 i pkt 2, podlegali ubezpieczeniu społecznemu lub ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu pozostawania w stosunku pracy (ust. 3).

Poza sporem jest, że 60-letni wnioskodawca udokumentował łącznie 41 lat, 4 miesiące i 14 dni okresów składkowych i nieskładkowych oraz okresów uzupełniających. Niekwestionowanym jest także, iż ubezpieczony nie legitymuje się okresem co najmniej 35 lat podlegania ubezpieczeniu społecznemu lub emerytalnemu i rentowym z tytułu pozostawania w stosunku pracy.

Spór sprowadzał się do ustalenia czy wnioskodawca spełnia przesłanki określone w art. 29 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu Okręgowego, że w świetle uregulowania art. 27 i art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o mandacie posła i senatora (tekst jednolity: Dz.U. z 2003 r. nr 221, poz. 2199), okres sprawowania przez ubezpieczonego mandatu posła od dnia 19 października 2005 r. do dnia 4 listopada 2007 r. odpowiada stosunkowi pracy w rozumieniu art. 29 ustawy emerytalnej. Jak słusznie stwierdził sąd pierwszej instancji, traktowanie okresu pobierania przez posła (lub senatora) uposażenia jak okresu zatrudnienia uzasadnia uznanie, że okres sprawowania mandatu posła ma charakter stosunku pracowniczego i podlega zaliczeniu do okresów zatrudnienia przy ustalaniu uprawnień emerytalnych. Organ rentowy zaliczył ten okres do okresów zatrudnienia.

Natomiast nieprawidłowym jest - co trafnie zarzuca apelujący - uznanie sądu pierwszej instancji okresu sprawowania przez ubezpieczonego mandatu posła za okres podlegania ubezpieczeniu pracowniczemu. Ostatnim tytułem podlegania wnioskodawcy ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym było ubezpieczenie z tytułu sprawowania mandatu posła od dnia 19 października 2005 r. do dnia 4 listopada 2007 r. na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74), co niewątpliwie potwierdziła Kancelaria Sejmu w zaświadczeniu z dnia 6 listopada 2007 r. Nabycie prawa do emerytury w oparciu o art. 29 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS ustawodawca zacieśnił wyłącznie do osób, dla których przed zgłoszeniem wniosku o emeryturę ostatnim tytułem ubezpieczenia było ubezpieczenie pracownicze z tytułu pozostawania w stosunku pracy (art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy systemowej) przez okres co najmniej 6 miesięcy. Brak spełnienia przesłanek wskazanych w ust. 2 art. 29 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, czyniło niemożliwym ustalenie prawa do emerytury od dnia 8 maja 2008 r. Bezspornie warunek ten ubezpieczony spełnił dopiero w dniu 1 grudnia 2008 r., wykazując podleganie ubezpieczeniom z tytułu stosunku pracy w okresie od dnia 1 czerwca 2008 r. do dnia 31 grudnia 2008 r., co skutkowało przyznaniem prawa do emerytury decyzją z dnia 10 sierpnia 2009 r.

Uwzględniając powyższe, Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w zakresie ustalenia prawa do emerytury za okres od dnia 8 maja 2008 r. do dnia 30 listopada 2008 r., oddalając odwołanie w tej części po myśli art. 386 § 1 k.p.c., a z mocy art. 386 § 3 k.p.c. uchylił zaskarżony wyrok odnośnie prawa do emerytury od dnia 1 grudnia 2008 r. i umorzył postępowanie.