Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1509050

Wyrok
Sądu Apelacyjnego w Poznaniu
z dnia 13 lutego 2014 r.
III AUa 1296/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SA Dorota Goss-Kokot (spr.).

Sędziowie SA: Marta Sawińska, Jolanta Cierpiał.

Sentencja

Sąd Apelacyjny w Poznaniu, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2014 r. w Poznaniu sprawy z wniosku E. P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. o emeryturę na skutek apelacji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 5 czerwca 2013 r. sygn. akt VII U 1184/13 oddala apelację.

Uzasadnienie faktyczne

Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. Inspektorat we W. decyzją z 13 marca 2013 r., znak (...) odmówił E. P. uchylenia decyzji z 11 października 2011 r. w części, w jakiej decyzja ta zawiesza prawo do emerytury od 1 października 2011 r. do 21 listopada 2012 r. E. P. wniosła odwołanie od decyzji, zarzucając naruszenie art. 145a § 1 k.p.a. i art. 151 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP.

Odwołująca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji poprzez uchylenie decyzji, mocą której zawieszono jej prawo do emerytury za okres od 1 października 2011 r. do 21 listopada 2012 r., lub o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. wyrokiem z 5 czerwca 2013 r. w sprawie VII U. 1184/13 zmienił zaskarżoną decyzję w całości stwierdzając, że odwołująca E. P. ma prawo do wypłaty emerytury zawieszonej w okresie od 1 października 2011 r. do 21 listopada 2012 r.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Organ rentowy decyzją z 26 maja 2009 r. przyznał E. P. prawo do emerytury od 1 maja 2009 r.

Organ rentowy decyzją z 5 grudnia 2011 r. zawiesił odwołującej od 1 października 2011 r. prawo do emerytury z powodu kontynuowania zatrudnienia.

5 grudnia 2012 r. odwołująca złożyła wniosek o wypłatę świadczenia za okres od 1 października 2011 r. 13 marca 2013 r. ZUS wydał zaskarżoną decyzję.

Apelację od całości wyroku wniósł organ rentowy, zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 103a ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zw. z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 13 listopada 2012 r., w sprawie K. 2/12, z uwagi na zmianę zaskarżonej decyzji z i stwierdzenie, ze nie zachodzi podstawa do wstrzymania wypłaty emerytury E. P. od 1 października 2011 r.

Wskazując na powyższe, organ rentowy wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i stwierdzenie, że prawo do emerytury E. P. ulega zawieszeniu i wstrzymaniu od 1 października 2011 r.

Uzasadnienie prawne

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie.

Organ rentowy zawarł w apelacji wywody dotyczące wpływu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego na stosunki prawne ukształtowane pod rządami przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją, zaznaczając, iż problematyka ta należy do najtrudniejszych i budzących największe spory. Apelujący wskazał, że zarówno w orzecznictwie jak i piśmiennictwie w tym zakresie prezentowane są przeciwstawne tezy, od poglądu uznającego konsekwentnie nieważność przepisu uznanego za niezgodny z Konstytucją, poprzez stanowisko umiarkowane, dopuszczające w ograniczonym stopniu retroaktywność, do tezy o konsekwentnie prospektywnym działaniu orzeczenia z niewielkimi wyjątkami.

Zdaniem ZUS, kwestia powyższa nie jest rozstrzygnięta w sposób decydujący przez regulacje konstytucyjne, zwłaszcza art. 190; są one niejasne, nieprecyzyjne, a przede wszystkim stwarzają możliwość rozbieżnych interpretacji w odniesieniu do skutków orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w ujęciu czasowym.

W ocenie Sądu Apelacyjnego, skarżący w uzasadnieniu swojego stanowiska całkowicie pominął, iż postępowanie przed Zakładem zainicjowane wnioskiem odwołującej, stanowiło postępowanie o wznowienie, uregulowane w rozdziale 12 kodeksu postępowania administracyjnego.

Zgodnie z treścią art. 145a § 1 k.p.a., można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja.

W sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (§ 2).

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego został ogłoszony 22 listopada 2012 r. Odwołująca złożyła wniosek o wypłatę zawieszonego świadczenia emerytalnego 5 grudnia 2012 r., a zatem z zachowaniem terminu określonego w powołanym przepisie.

Organ rentowy jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., zamieszczony w rozdziale 12 dotyczącym wznowienia postępowania, zgodnie z którym organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b.

Zaskarżona decyzja w sposób oczywisty narusza zatem uregulowanie z art. 145a § 1 k.p.a., bowiem w niniejszej sprawie w sposób niebudzący wątpliwości zaistniały przesłanki w tym przepisie określone.

Powyższy przepis koresponduje z uregulowaniem z art. 190 ust. 4 Konstytucji, zgodnie z którym, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.

Uznając argumentację organu rentowego za słuszną należałoby jednocześnie przyjąć, iż uregulowanie z art. 145a § 1 k.p.a. traci rację bytu i stanowi przepis martwy.

Istota cytowanych regulacji opiera się na założeniu, iż w sytuacji uznania przez Trybunał Konstytucyjny aktu normatywnego za niezgodny z Konstytucja, konieczny jest mechanizm wyeliminowania z porządku prawnego orzeczeń wydanych na podstawie takich aktów prawnych.

Takie rozwiązanie przyjęte przez ustawodawcę nie kłóci się z potrzebą zachowania stabilizacji porządku prawnego i pewności obrotu.

Wręcz przeciwnie, to od strony postępowania, w którym zapadło orzeczenie/decyzja oparte na akcie normatywnym uznanym następnie za niezgodny z Konstytucją, zależy to, czy w jej konkretnym przypadku orzeczenie zostanie wzruszone.

Powyższe zauważył również Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z 6 czerwca 2013 r., w sprawie III AUa. 407/13, wskazując w sprawie o zbliżonym stanowisku apelującego organu rentowego, iż jego akceptacja przekreśliłaby sens instytucji wznowienia postępowania, (którego celem jest przecież wydanie orzeczenia zgodnego z prawem) w sytuacji, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego zawiera wiążące stwierdzenie, iż akt normatywny pozostaje w sprzeczności z aktem prawnym wyższego rzędu.

Okoliczność, iż orzeczenie to zapadło w związku z postępowaniem o wznowienie uregulowanym w k.p.c. jest bez znaczenia, mamy tu bowiem do czynienia z analogią samej instytucji.

W nowym stanie prawnym, ukształtowanym w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, rozpatrzenie sprawy jest nie tylko dopuszczalne, ale możliwość taka jest ujęta, jako podmiotowe, konstytucyjne prawo jednostki.

Sąd Apelacyjny Lublinie powołał również orzeczenie Sądu Najwyższego z 24 stycznia 2006 r., w sprawie I PK 116/05, w którym wskazano, iż po wznowieniu postępowania na podstawie art. 4011 k.p.c., sąd stwierdzając, iż orzeczenie zostało wydane na podstawie obowiązującego aktu prawnego, ma jednocześnie przesłankę do innego rozstrzygnięcia sprawy, uznając, że choć akt ten obowiązywał, to jednak nie powinien był zostać w sprawie zastosowany.

Wyrokiem z 13 listopada 2012 r., w Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw w związku z art. 103a ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, dodanym przez art. 6 pkt 2 ustawy z 16 grudnia 2010 r. w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r. bez konieczności rozwiązywania stosunku pracy, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Zatem obowiązek rozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą, jako warunek realizacji nabytego prawa do emerytury, nie będzie miał zastosowania do osób, które nabyły to prawo w okresie od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r. W stosunku do tych osób przepis art. 28 cytowanej ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych w zakresie, w jakim przewiduje stosowanie art. 103a ustawy emeryturach i rentach z FUS utracił moc z chwilą ogłoszenia sentencji wyroku w Dzienniku Ustaw, czyli z dniem 22 listopada 2012 r.

Wnosząca odwołanie E. P. należy do kręgu osób objętych powołanym wyżej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, ponieważ prawo do emerytury nabyła z dniem 1 maja 2009 r. a więc w okresie, kiedy realizacja prawa do tego świadczenia nie wymagała rozwiązania stosunku pracy. Z tego względu jej odwołanie zasługiwało na uwzględnienie, o czym prawidłowo orzekł Sąd I instancji.

Mając na uwadze powyższe Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację organu rentowego, jako bezzasadną.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów powszechnych.