Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1622127

Postanowienie
Sądu Najwyższego
z dnia 16 grudnia 2014 r.
II UZ 53/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SN Jerzy Kuźniar.

Sędziowie SN: Beata Gudowska (sprawozdawca), Małgorzata Wrębiakowska-Marzec.

Sentencja

Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku A. R. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych przy udziale zainteresowanych: M. Z. i Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w E. o wznowienie postępowania, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 16 grudnia 2014 r., zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Apelacyjnego w (...) z dnia 27 lutego 2014 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 27 lutego 2014 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę A. R. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 17 października 2012 r. W skardze przytoczone zostały, jako jej podstawy, art. 401 pkt 2 i 403 § 2 k.p.c., z powołaniem się na odmienne rozstrzygnięcie w analogicznej sprawie zakończonej wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 23 lipca 2013 r., jako nowe okoliczności faktyczne i dowodowe, mające wpływ na wynik sprawy, z których nie mogła powołać w poprzednim postępowaniu, w którym - wskutek naruszenia przepisów prawa - była pozbawiona możliwości działania.

Sąd Apelacyjny uznał, że skarżąca nie wskazała przepisów, których naruszenie miałoby być skutkiem pozbawienia jej możliwości działania. Nie może w tym wypadku chodzić o podnoszoną odmienność rozstrzygnięć w analogicznych sprawach, gdyż podstawą skargi o wznowienie postępowania wskazaną w art. 401 pkt 2 k.p.c. są tylko okoliczności zaistniałe w toku postępowania objętego skargą. Wydanie odmiennego wyroku w analogicznej sprawie po zakończeniu tego postępowania z istoty nie świadczy o pozbawieniu strony możliwości działania na skutek naruszenia przepisów prawa. Jednocześnie odmiennego wyroku wydanego w analogicznej sprawie nie można uznać za nowe okoliczności faktyczne i dowodowe, które maja wpływ na wynik sprawy, a z których nie mogła skorzystać ona w poprzednim postępowaniu. Odmienne orzeczenie w innej analogicznej sprawie nie może tym samym prowadzić do wzruszenia wcześniej zapadłego orzeczenia.

Jak stwierdził Sąd Apelacyjny, stosownie do art. 178 ust. 1 Konstytucji, sędziom gwarantowana jest niezawisłość, polegająca również na tym, że rozstrzygając sprawę mają obowiązek dokonania samodzielnych ustaleń, ich oceny oraz oceny prawnej, a związanie innym wyrokiem cywilnym dotyczy tylko mającego powagę rzeczy osądzonej między tymi samymi stronami i tylko, co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia (art. 366 k.p.c.). Oznacza to, że rozstrzygając sprawę tego samego podmiotu na skutek odwołania od innej decyzji sąd nie jest związany wcześniejszym wyrokiem sądu wydanym w sprawie podobnej lub nawet tożsamej rodzajowo.

W zażaleniu ubezpieczona, zaskarżając postanowienie Sądu Apelacyjnego w całości oraz wnosząc o jego uchylenie, ponowiła twierdzenia, co do istnienia podstaw wznowienia postępowania w ten sposób, że przytoczyła art. 401 pkt 2 k.p.c. i podniosła, iż wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możliwości działania, oraz art. 403 § 2 k.p.c., twierdząc o wykryciu okoliczności faktycznych i dowodowych, które mają wpływ na wynik sprawy, a z których nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Jako dowód wskazała wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 23 lipca 2013 r., III AUa 2139/12, w którym Sąd Apelacyjny powołał się na art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.). Zaprezentowała stanowisko, że sądy powszechne nie powinny rozpatrywać jej sprawy, lecz skierować ją według właściwości do Narodowego Funduszu Zdrowia. Jednocześnie podniosła, że zaskarżony wyrok został wydany z uwzględnieniem poglądu Sądu Najwyższego wyrażonego w uchwale z dnia 9 września 2009 r., II UZP 6/09, która nie może być traktowana jak precedens, zwłaszcza że "jest niemożliwa do wykonania". Według skarżącej, potwierdził to Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 października 2011 r., III UK 22/11, "gdzie starał się znaleźć obowiązujący przepis prawny, na podstawie którego pracodawca mógłby połączyć wynagrodzenie pracownika z umowy o pracę z wynagrodzeniem z umowy cywilnoprawnej zawartej przez pracownika z osobą trzecią i nie znalazł takiego przepisu". W krytyce uchwały, powołała się także na artykuł w "Rzeczpospolitej" z dnia 6 września 2013 r., w którym znalazła się wypowiedź, że "Sąd Najwyższy wypaczył w niej sens przepisu art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (...)".

Uzasadnienie prawne

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Ze względu na zarzut, który mógłby dotyczyć nieważności postępowania z powodu niedopuszczalności drogi sądowej w części dotyczącej obowiązkowego podlegania ubezpieczeniom zdrowotnym (art. 379 pkt 1 k.p.c.), przede wszystkim należy wskazać, że stosownie do art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1442 z późn. zm.), do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Odpowiednie stosowanie tych przepisów oznacza odesłanie do wszystkich przepisów dotyczących tej materii (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2009 r., II UZP 3/09, OSNP 2010 nr 13-14, poz. 165 oraz uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 2008 r., II UZP 3/08, OSNP 2009 nr 11-12, poz. 148). Sprawy dotyczące wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne zostały wyłączone ze spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego, których rozpatrywanie na podstawie art. 109 ustawy, należy do kompetencji dyrektora oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia. Realizacja zadań dotyczących kontroli i poboru składek na ubezpieczenie zdrowotne należy do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (art. 83 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) i w tym zakresie decyzje tego Zakładu podlegają kontroli przez sąd pracy i ubezpieczeń społecznych (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 2009 r., I UZ 84/09, niepubl., i z dnia 18 września 2013 r., II UZ 48/13, niepubl.). Sprawa, w której wniesiono odwołanie od decyzji organu rentowego, dotyczącej wymierzenia i pobrania składek na ubezpieczenie społeczne, jest więc sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych w rozumieniu art. 476 § 2 pkt 1 k.p.c. (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 28 września 1994 r., II UZP 25/94, OSNAPiUS 1995 Nr 6, poz. 79).

Poza tym w uzasadnieniu zażalenia nie znalazły się żadne argumenty wskazujące na istnienie podstaw wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 23 lipca 2013 r. Sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający art. 401 pkt 2 i art. 403 § 2 k.p.c. nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, iż podnoszona podstawa nie zachodzi (art. 410 § 1 k.p.c.; por. także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 1968 r., I CZ 122/67, OSNCP 1968 nr 8-9, poz. 154, uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 28 października 1981 r., I CO 5/81, OSNCP 1982, nr 5-6, poz. 77 oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 1996 r., I CRN 101/95, OSNC 1996 Nr 10, poz. 138, z dnia 28 października 1999 r., II UKN 174/99, OSNAPiUS 2001 Nr 4, poz. 133, z dnia 12 października 2001 r., III AO 32/01, OSNAPiUS 2002 Nr 18, poz. 449, z dnia 7 lipca 2005 r., IV CO 6/05, Monitor Prawniczy 2006 nr 16, s. 880 oraz z dnia 9 maja 2008 r., II PZ 65/07, niepublikowane).

Podnoszone przez skarżącą okoliczności są oderwane od hipotez art. 401 § 1 pkt 2 oraz art. 403 § 2 k.p.c. Należy przy tym zaaprobować stanowisko Sądu Apelacyjnego wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, co do tego, że wydanie odmiennego wyroku w analogicznej sprawie z istoty nie może zostać uznane za świadczące o pozbawieniu strony możliwości działania na skutek naruszenia przepisów prawa, a jednocześnie takie odmienne orzeczenie, choć wydane w podobnej sprawie, nie stanowi nowej okoliczności faktycznej lub dowodu, mających wpływ na wynik tamtej sprawy, z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Trafnie Sąd Apelacyjny dostrzegł, że wydanie odmiennych rozstrzygnięć w analogicznych sprawach sugeruje, że mogło dojść do obrazy prawa w jednym z nich, co stanowi sytuację niepożądaną i podważającą zaufanie strony do wymiaru sprawiedliwości. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się jednak, że wadliwość orzeczenia wynikająca z obrazy prawa materialnego nie może być kwalifikowana, jako ustawowa podstawa wznowienia (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2007 r., V CZ 25/07, niepubl.).

W podstawie wznowienia unormowanej w art. 403 § 2 k.p.c. chodzi o wyrok, który uprawomocnił się przed wyrokiem objętym skargą. Podstawa ta odnosi się do sytuacji procesowych przewidzianych w art. 199 § 1 k.p.c. (art. 379 pkt 3 k.p.c.), które wyłączają wydanie kolejnego wyroku, co do tego samego przedmiotu sprawy (sporu) między tymi samymi stronami (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2010 r., I PZ 23/10, niepubl., z dnia 20 stycznia 2011 r., I UZ 164/19, niepubl., z dnia 11 lutego 2010 r., I PZ 20/09, niepubl., z dnia 15 grudnia 2009 r., II PZ 24/09, niepubl. oraz z dnia 10 listopada 2010 r., II UZ 29/10, niepubl.). W konsekwencji należy stwierdzić, że jakkolwiek skarżąca formalnie powołała ustawową podstawę wznowienia, to w rzeczywistości podstawa ta - także w świetle samego uzasadnienia skargi - nie występuje. Odrzucenie skargi przez Sąd Apelacyjny było w tej sytuacji uzasadnione (art. 410 § 1 k.p.c.), toteż Sąd Najwyższy zażalenie na jego postanowienie oddalił (art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądu Najwyższego.