Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1171582

Postanowienie
Sądu Najwyższego
z dnia 16 maja 2002 r.
II UKN 295/01

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Sędzia SN: Jerzy Kuźniar.

Sentencja

Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Benedykta W. przeciwko Wojskowemu Biuru Emerytalnemu o wypłatę świadczenia zbiegowego na posiedzeniu niejawnym w Izbie Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 16 maja 2002 r. na skutek kasacji organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 28 listopada 2000 r., odrzucił kasację.

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem z dnia 28 listopada 2000 r., Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanego organu rentowego - Wojskowego Biura Emerytalnego-od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 marca 1999 r. w sprawie z wniosku Benedykta W. przy udziale Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, stwierdzając za Sądem I instancji, że pozwany organ nie ma uprawnień do kwestionowania zasadności decyzji wydanej w ramach swoich kompetencji przez inny organ, w tym wypadku Zakład Ubezpieczeń Społecznych, którego decyzja została przekazana Wojskowemu Biuru Emerytalnemu do wykonania. W ocenie Sądu orzeczeniu pierwszoinstancyjnemu nie można zarzucić nierozpoznania istoty sprawy, wbrew zarzutowi apelującego.

Powyższy wyrok zaskarżył kasacją wojskowy organ rentowy i zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 30, 34 i 35 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych (tekst jednolity: Dz. U. z 1983 r. Nr 13, poz. 68 ze zm., wniósł o jego uchylenie i uchylenie wyroku wydanego przez Sąd I instancji.

W odpowiedzi na kasację wnioskodawca Benedykt W. wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zaskarżony kasacją wyrok został wydany w dniu 28 listopada 2000 r., a zatem do złożenia i, ewentualnie, rozpoznania kasacji mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania cywilnego w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 24 maja 2000 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz ustawy o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. Nr 48, poz. 554), która weszła w życie z dniem 1 lipca 2000 r.

Zgodnie z art. 393 § 1 k.p.c. w nowym brzmieniu, Sąd Najwyższy, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w § 2, może odmówić przyjęcia kasacji do rozpoznania, jeżeli w sprawie nie występuje istotne zagadnienie prawne, nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów albo gdy kasacja jest oczywiście bezzasadna, zaś stosownie do przepisu art. 3933 § 1, kasacja - obok oznaczenia zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem zakresu zaskarżenia, przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia oraz wniosku o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu uchylenia lub zmiany - powinna zawierać także przedstawienie okoliczności uzasadniających jej rozpoznanie.

Zważywszy, że wstępne badanie kasacji odbywa się przed jej rozpoznaniem, a więc przed podjęciem oceny, czy przytoczone w kasacji podstawy są usprawiedliwione (art. 39311-39313 k.p.c.), należy dojść do wniosku, iż Sąd Najwyższy powinien dysponować także tymi argumentami strony skarżącej, które - jej zdaniem - uzasadniają przyjęcie kasacji do rozpoznania. Bez tych argumentów, nawiązujących wprost do treści art. 393, kasacja byłaby środkiem odwoławczym niezupełnym, a selekcja wnoszonych kasacji, dokonywana przez Sąd Najwyższy w ramach badania wstępnego - nazbyt dowolna Należy jeszcze zwrócić uwagę, że, nowelizując art. 3933 k.p.c., ustawodawca nie tylko postawił kasacji nowe, dodatkowe wymaganie konstrukcyjne, ale także zmienił językową i logiczną strukturę tego przepisu. Dzieląc go na dwa paragrafy, wyraźnie rozgraniczył wymagania konstrukcyjne kasacji, których spełnienie sprawia, że podejmowana przez stronę czynność procesowa nosi cechy kasacji (jest kasacją), od wymagań stawianych kasacji jako pismu procesowemu. Taka metoda konstruowania środków prawnych jest zresztą charakterystyczna dla wszystkich, znanych kodeksowi postępowania cywilnego, środków odwoławczych (apelacji - art. 368, i zażalenia - art. 394 § 3). Została zastosowana także w odniesieniu do kasacji (art. 3933 w poprzednim brzmieniu), z tym że obecnie prawodawca doprowadził do jednoznacznego wyodrębnienia i określenia w § 1 tych wymagań kasacji, które doktryna określa mianem jej "cech istotnych (kreatywnych)" (uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 2000 r. II CKN 1385/00 - OSNC 2001 nr 3 poz. 51).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego, pochodzącym zarówno z okresu obowiązywania kodeksu postępowania cywilnego z 1930 r., jak i z okresu po dniu 1 lipca 1996 r., przekonywająco i jednoznacznie wyjaśniono, że braki kasacji w zakresie elementów konstrukcyjnych powodują, iż kasacja jest dotknięta tzw. brakiem istotnym, nienaprawialnym w trybie właściwym dla usuwania braków formalnych, i w związku z tym podlega odrzuceniu a limine (por. np. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 14 września 1936 r., C.II. 859/36, Zb. Urz. 1937, poz. 109, orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 1936 r., C.II. 1811/36, "Przegląd Prawa i Administracji im. E. Tilla" 1937, Nr 2, poz. 118, uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 kwietnia 1938 r., C.III. 319/37, Zb. Urz. 1938, poz. 303, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 października 1997 r., II CKN 404/97, OSNC 1998, Nr 4, poz. 59 albo postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2000 r., II CKN 711/00, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 151).

W związku z powyższym należy wyrazić pogląd, że brak kasacji w zakresie przedstawienia okoliczności uzasadniających jej rozpoznanie (art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c.) nie podlega naprawieniu w sposób właściwy dla usuwania braków formalnych pisma procesowego, co powoduje odrzucenie kasacji bez wzywania o uzupełnienie tego braku.

W niniejszej kasacji nie zostały przedstawione okoliczności, o jakich mowa w art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w kasacji skarżący przedstawił wywody i argumentację prawną stanowiące uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych (art. 3933 § 1 pkt 1 k.p.c.). Tymczasem, jak trafnie przyjęto w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r. V CKN 1780/00 (OSNC 2001 nr 3 poz. 52), odwołanie się przez skarżącego do uzasadnienia podstaw kasacyjnych, bez przedstawienia okoliczności wskazanych w art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c., nie stanowi spełnienia obowiązku określonego w art. 393 k.p.c.

W uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 2001 r. III CZ 36/01 (OSNC 2002 nr 2 poz. 22) sformułowano prawidłowy pogląd, że "stawiane kasacji wysokie wymagania profesjonalne (por. art. 3932 k.p.c.) są wystarczającym oparciem dla tezy, że okoliczności uzasadniające rozpoznanie kasacji powinny być, podobnie jak pozostałe elementy przewidziane w art. 3933 § 1 k.p.c., przedstawione w wydzielonej części kasacji, jako odrębny typograficznie element pisma procesowego, obok oznaczenia zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem zakresu zaskarżenia, przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, a także wniosku o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Kasacja powinna być zatem tak skonstruowana i zredagowana, aby zarówno przeciwnik procesowy, jak i Sąd Najwyższy, nie musiał poszukiwać w wywodzie kasacyjnym, a tym bardziej domyślać się, wszystkich jej elementów.

Z kolei w postanowieniu z dnia 10 maja 2001 r. II CZ 35/01 (OSNC 2002 nr 1 poz. 11 Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie kasacji ze względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne (art. 3933 § 1 pkt 3 i art. 393 § 1 pkt k.p.c.), polega na sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen.

W konkluzji należy stwierdzić, że niniejsza kasacja nie spełnia żadnego z tych wymagań odnoszącego się do obowiązku przedstawienia okoliczności uzasadniających rozpoznanie kasacji.

Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądu Najwyższego.