Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2677031

Postanowienie
Sądu Najwyższego
z dnia 29 maja 2019 r.
II UK 216/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SN Romualda Spyt.

Sentencja

Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku M.O. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z udziałem W.O. o ustalenie podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 29 maja 2019 r., skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego w (...) z dnia 1 lutego 2018 r., sygn. akt III AUa (...),

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

2. zasądza od M.O. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w O. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie faktyczne

Sąd Apelacyjny w (...) wyrokiem z dnia 1 lutego 2018 r., sygn. akt III AUa (...), oddalił apelację odwołującego się M.O. od wyroku Sądu Okręgowego w O. z 11 maja 2017 r., sygn. akt IV U (...), oddalającego odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w O. z dnia 22 grudnia 2015 r. stwierdzającej, że M.O. nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu oraz dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od 19 maja 2015 r. jako osoba współpracująca z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą - W.O.

Wyrok Sądu Apelacyjnego odwołujący się zaskarżył w całości. Zarzucono naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:

1) art. 8 ust. 11 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 300) przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w przedmiotowej sprawie czynności podejmowane przez ubezpieczonego miały wyłącznie charakter znikomej pomocy rodzinnej i w konsekwencji przyjęcie, że odwołujący się nie jest osobą współpracującą z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą, podczas gdy spełnia on ustawowe wymogi dla uznania go za osobę współpracującą w rozumieniu ww. przepisu;

2) art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 2180 z późn. zm.) przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że czynności podejmowane przez skarżącego nie przyniosły dochodu, gdyż po podjęciu współpracy ze skarżącym W.O. stale płaciła podatek dochodowy w wysokości 140 zł, podczas gdy wysokość podatku zryczałtowanego jest określana przez organ podatku raz w roku, którego wysokość jest niezmienna;

3) art.

83 k.c. w związku z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że zgłoszenie ubezpieczonego do ubezpieczeń społecznych z podstawą wymiaru składek w kwocie 3.600 zł było pozorne, fikcyjne oraz uznanie, że podjęcie współpracy przez skarżącego i jego żony było czynnością pozorną w celu dostosowania sytuacji życiowej małżonków.

Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na jej oczywistą zasadność, wskazując, że rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 8 ust. 11 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 30 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, art. 83 k.c. w związku z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - w efekcie jednolitego stanowiska judykatury i doktryny - nie powinny budzić wątpliwości. W ocenie skarżącego, Sąd Apelacyjny nie dokonał prawidłowej wykładni przepisu art. 8 ust. 11 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przyjmując, że skarżący nie jest osobą współpracującą z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą w rozumieniu tego przepisu.

Organ rentowy w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o odmowę przyjęcia jej do rozpoznania, a także o zasądzenie od skarżącego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Uzasadnienie prawne

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c., a jego uzasadnienie winno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy.

Skarżący jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazuje na jej oczywistą zasadność (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.).

Odnosząc się do przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., należy zauważyć, że w świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika ona zwykle z oczywistego, widocznego prima facie naruszenia przepisów prawa polegającego na sprzeczności wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem lub powszechnie przyjętymi regułami interpretacji. Nie chodzi zatem o takie naruszenie prawa, które może stanowić podstawę skargi w rozumieniu art. 3984 k.p.c., lecz o naruszenie kwalifikowane (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107; z dnia 25 lutego 2008 r., I UK 339/07; LEX nr 453109; z dnia 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS

2002 Nr 20, poz. 494; z dnia 17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNP 2003

Nr 18, poz. 437; z dnia 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004 Nr 6, poz. 100; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616). Jeżeli więc przesłanką wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania miałaby być okoliczność, że skarga jest oczywiście uzasadniona (art. 3984 § 1 w związku z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), skarżący powinien w uzasadnieniu wniosku zawrzeć wywód prawny wskazujący, w czym wyraża się ta "oczywistość" i przedstawić argumenty na poparcie tego twierdzenia, koncentrując się na wykazaniu kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274). Przy czym podkreślić należy, że w judykaturze podkreśla się, iż przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 Nr 13, poz. 230; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743; z dnia 11 kwietnia 2008 r., I UK 46/08, LEX nr 469185 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133).

Skarżący nie wykazał oczywistej zasadności skargi kasacyjnej w przedstawionym wyżej rozumieniu. Podkreślić należy, że cechami konstytutywnymi pojęcia "współpraca przy prowadzeniu działalności gospodarczej" w rozumieniu art. 8 ust. 11 ustawy systemowej są występujące łącznie:

1) istotny dla działalności gospodarczej ciężar gatunkowy działań współpracownika, które to działania nie mogą mieć charakteru wtórnego; muszą pozostawać w bezpośrednim związku z przedmiotem podjętej działalności oraz muszą charakteryzować się pewną systematycznością, stabilnością i zorganizowaniem;

2) znaczący czas i częstotliwość podejmowanych robót (wyrok Sądu Najwyższego z 6 stycznia 2009 r., II UK 134/08, OSNP 2010 nr 13-14, poz.

170). Ponadto, za współpracującego przy prowadzeniu działalności pozarolniczej można uznać tylko taką osobę, która na rzecz tej działalności wykonuje prace takiego rodzaju, rozmiaru i częstotliwości, że mają one wymiar ekonomiczny i organizacyjny na tyle istotny, iż mogą być postrzegane jako współpraca przy prowadzeniu tej działalności (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 kwietnia 2010 r., II UK 315/09, OSNP 2010 nr 13-14, poz. 170). Sąd Apelacyjny podkreślił, że pomoc wnioskodawcy - w zakresie usług fryzjerskich stanowiących podstawową działalność żony - miała charakter znikomy i doraźny (okazjonalny), nie miała zatem większego wpływu na tę działalność w wymiarze ekonomicznym, natomiast poszerzona działalność o usługi księgowe i transport drogowy była iluzoryczna, bowiem tego rodzaju usługi nie były wykonywane. Sąd drugiej instancji nie powiązał zatem oceny wpływu pomocy odwołującego się na dochód małżonków z tytułu prowadzonej działalności z płaconym przez żonę zryczałtowanym podatkiem dochodowym w wysokości 140 zł miesięcznie (argument ten powołał wyłącznie Sąd pierwszej instancji), ale z intensywnością i zakresem wykonywanych czynności. Podkreślenie sposobu rozliczania się z Urzędem Skarbowym stało się natomiast podstawą do konstatacji, że nie zachodziła potrzeba pomocy odwołującego się w tym zakresie, gdyż stała, zryczałtowana kwota podatku nie wymaga przeprowadzania skomplikowanych rozliczeń finansowych. Uwzględniając zatem całokształt ustaleń faktycznych, skarżący nie wykazał, aby w tej sprawie doszło do rażącego (kwalifikowanego) naruszenia przepisów prawa, a co za tym idzie, do oczywistej nieprawidłowości zaskarżonego wyroku.

Z tych powodów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., orzeczono jak w sentencji.

O kosztach wywołanych wniesieniem skargi kasacyjnej rozstrzygnięto na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., art. 99 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 w związku z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 265) oraz art. 108 § 1 k.p.c. - stosowanych w związku z art. 391 § 1 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądu Najwyższego.