Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3028703

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach
z dnia 3 lipca 2020 r.
II SO/Ke 2/20

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Asesor WSA Agnieszka Banach.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A.K. o wymierzenie Zespołowi Szkół Leśnych w Zagnańsku grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. za nieprzekazanie skargi na bezczynność organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy postanawia:

1. wymierzyć Zespołowi Szkół Leśnych w Zagnańsku grzywnę w wysokości 200 (dwieście) złotych,

2. zasądzić od Zespołu Szkół Leśnych w Zagnańsku na rzecz A.K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

A.K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosek o wymierzenie Zespołowi Szkół Leśnych w Zagnańsku grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w kwocie 5000 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w dniu 28 stycznia 2020 r. złożył wniosek o dostęp do informacji publicznej na podstawie art. 2 ust. 1 i art. ust. 1 u.d.i.p. i do daty wniesienia wniosku nie otrzymał odpowiedzi. W dniu 10 marca 2020 r. wysłał do ww. organu skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach w związku z bezczynnością wobec wniosku z dnia 28 stycznia 2020 r. Skargę tę organ otrzymał w dniu 11 marca 2020 r. i do dnia złożenia wniosku organ nie przekazał tej skargi do Sądu wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, mimo upływu terminu określonego w art. 54 § 2 p.p.s.a., co uniemożliwia rozpoznanie sprawy przez Sąd.

W odpowiedzi na wniosek Zespół Szkół Leśnych w Zagnańsku wskazał, że w dniu 10 marca 2020 r. wpłynęła skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skarga A.K. na bezczynność tej Szkoły w zakresie udostępnienia informacji publicznej. W związku z ogłoszeniem od dnia 13 marca 2020 r. na podstawie § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia (Dz. U. z 2020 r. poz. 435) stanu zagrożenia epidemicznego, a następnie od dnia 20 marca 2020 r., na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r., stanu epidemii Rząd Rzeczypospolitej Polskiej czasowo ograniczył z dniem 12 marca 2020 r. funkcjonowanie jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. W związku z powyższym nauczyciele rozpoczęli organizację zdalnego nauczania, a pracownicy administracji szkoły w Zagnańsku rozpoczęli wykonywanie zdalnej pracy, wykonując niezbędne czynności do przeorganizowania funkcjonowania całej placówki. Szkoła prowadzi również internat na 200 miejsc, gdzie trzeba było zabezpieczyć mienie uczniowskie i budynki szkolne na czas nieobecności uczniów.

Ponadto organ podniósł, że do Zespołu Szkół Leśnych w Zagnańsku nie wpłynął wniosek A.K. z dnia 28 stycznia 2020 r. o udzielenie informacji publicznej, z którym wnioskodawca wiąże żądanie zawarte w skardze do WSA oraz we wniosku o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi do WSA w Kielcach. Organ powołał się przy tym na treść art. 15zzs ust. 1 pkt 1 i pkt 6 ustawy z dnia 2 marca 2020 r., która weszła w życie w dniu 8 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. p. 374), zmienionej w art. 1 pkt 14 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. p. 568), który stwierdza, że bieg terminów sądowoadministracyjnych - jak np. wnoszenia odpowiedzi na skargi i przekazywanie przez organ skarg do WSA a także terminów objętych k.p.a. wyznaczających załatwienie spraw indywidualnych obywateli przez organy - nie rozpoczyna się, a terminy rozpoczęte ulegną zawieszeniu na okres, o którym mowa w ust. 1, czyli na czas stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Stan zagrożenia epidemicznego został wprowadzony w oparciu o § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego od dnia 14 marca 2020 r., zaś następnie od dnia 20 marca 2020 r. ogłoszono na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stan epidemii. W konsekwencji w ww. okresie bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie rozpoczyna się, a rozpoczęte terminy ulegają zawieszeniu. Skarga do WSA w Kielcach złożona przez A.K. - wywołująca obowiązek złożenia odpowiedzi na nią oraz przekazania jej do WSA w Kielcach przez Zespół Szkół Leśnych w Zagnańsku - wpłynęła do organu w dniu 10 marca 2020 r., to bieg terminu procesowego z art. 54 § 2 p.p.s.a. uległ zawieszeniu od dnia 14 marca 2020 r. i trwał do dnia 24 maja 2020 r. Zatem przekazanie skargi A.K. do WSA w Kielcach w dniu 1 czerwca 2020 r. nie nastąpiło z przekroczeniem 30-dniowego terminu.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Wniosek zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), dalej jako "p.p.s.a.", skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Stosownie do art. 54 § 2 p.p.s.a., organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.

W myśl art. 55 § 1 zd. 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6.

Jak wynika z akt niniejszej sprawy, a także z akt sprawy toczonej przed tut. Sądem o sygnaturze II SAB/Ke 48/20 skarga A.K. (pismo datowane na 6 marca 2020 r.) wpłynęła do Zespołu Szkół Leśnych w Zagnańsku w dniu 10 marca 2020 r. Organ zaś skargę tę przekazał pocztą w dniu 1 czerwca 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach i w dniu 2 czerwca 2020 r. wpłynęła ona do tut. Sądu. Te okoliczności nie były w sprawie sporne.

Organ stoi na stanowisku, że z uwagi na treść art. 15zzs ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374, dalej jako "ustawa o COVID") termin do przekazania skargi na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej rozpoczął swój bieg od dnia 24 maja 2020 r. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w innych postępowaniach prowadzonych na podstawie ustaw - nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.

Jednakże w art. 15zzs ust. 2 ustawy o COVID wskazano, że wstrzymanie rozpoczęcia i zawieszenie biegu terminów, o których mowa w ust. 1, nie dotyczy terminów w rozpoznawanych przez sądy sprawach wskazanych w art. 14a ust. 4 i 5. Ostatni z powołanych przepisów wskazuje zaś sprawy uznane przez ustawodawcę za pilne, których nie dotyczy wstrzymanie rozpoczęcia i zawieszenie biegu terminów. Zgodnie z art. 14a ust. 5 ustawy o COVID sprawami pilnymi są sprawy, w przypadku których ustawa określa termin ich rozpatrzenia przez sąd.

Stosownie do art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.), z tym że:

1) przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi;

2) skargę rozpatruje się w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt wraz z odpowiedzią na skargę.

Z powyższego wynika, że sprawy z zakresu dostępu do informacji publicznej stanowią kategorię spraw pilnych, w stosunku do której wyłączona została regulacja z art. 15zzs ust. 1 ustawy o COVID.

Wobec powyższego w okolicznościach sprawy nie budzi wątpliwości, że organ uchybił 15-dniowemu terminowi do przekazania skargi A.K. do sądu administracyjnego, skoro skarga ta dotyczyła bezczynności organu w sprawie o udostępnienie informacji publicznej. Do przekazania skargi przez organ doszło po upływie terminu, o jakim mowa w art. 21 pkt 1 u.d.i.p.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wniosek o wymierzenie grzywny jest zasadny.

Wymierzenie grzywny może nastąpić w każdym przypadku niewypełnienia obowiązków, nawet jeżeli dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. nastąpiło jeszcze przed rozpoznaniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny. To, jakie przyczyny spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi, pozostaje bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, a może mieć jedynie wpływ na jej wysokość (por. postanowienie NSA z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OZ 232/13, Lex nr 1309900). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że grzywna, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter mieszany, tj. dyscyplinująco-restrykcyjno-prewencyjny. Omawiana sankcja finansowa służy przede wszystkim zapobieganiu naruszeniom prawa przez organ w przyszłości, stanowi bowiem istotną dolegliwość, szczególnie w przypadkach, gdy organ notorycznie nie wywiązuje się z obowiązków wynikających z art. 54 § 2 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 4 listopada 2010 r., sygn. akt I OZ 836/10; z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OZ 597/11 oraz z dnia 23 września 2011 r., sygn. akt II OZ 790/11 - dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Rolą grzywny jest także ukaranie organu za jego nieprawidłowe działania. W ten sposób organ ponosi odpowiedzialność za uniemożliwienie albo utrudnienie realizacji prawa do sądu.

W niniejszej sprawie organ podnosił, że z uwagi na stan zagrożenia epidemicznego, a potem stan epidemii ogłoszony na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej i brzmienie art. 15zzs ust. 1 ustawy o COVID nie uchybił terminowi do przekazania skargi A.K. do Sądu. Jak już wyżej wyjaśniono, jest to błędne przekonanie organu w świetle przepisów prawa obowiązujących w okresie od złożenia skargi za pośrednictwem organu skierowanej do WSA w Kielcach do dnia jej przekazania do Sądu, które w żadnym razie nie znosi z organu odpowiedzialności za zlekceważenie obowiązków wynikających z ustawy o dostępie do informacji publicznej i ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Niemniej sformułowanie "sąd może orzec o wymierzeniu grzywny", użyte w art. 55 § 1 p.p.s.a. wskazuje, że wymierzenie grzywny nie jest obligatoryjne i kwestia ta pozostawiona została ostatecznie uznaniu sądu. Sąd wymierzając organowi grzywnę bierze pod uwagę okoliczności konkretnej sprawy. Zgodnie z art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywna może zostać wymierzona do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zauważyć przy tym należy, że ustawodawca nie przewidział jej dolnej granicy oraz nie określił dyrektyw jej wymierzania, pozostawiając decyzję w tej materii Sądowi.

W niniejszej sprawie Sąd uznał, że grzywna w kwocie 200 zł będzie adekwatna do stwierdzonego naruszenia prawa przez organ. Sąd wziął pod uwagę, że nieprzekazanie skargi przez organ do Sądu miało związek z wyjątkową sytuacją, jaka wystąpiła na skutek panującej na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej epidemii. Te szczególne okoliczności, w jakich znalazł się Zespół Szkół Leśnych w Zagnańsku, opisuje organ w odpowiedzi na wniosek (czasowe ograniczenie funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, rozpoczęcie przez nauczycieli organizacji zdalnego nauczania, a przez pracowników administracji szkoły w Zagnańsku wykonywania zdalnej pracy i niezbędnych czynności do przeorganizowania funkcjonowania całej placówki). Nie sposób równocześnie nie dostrzec, że niezwłocznie po uchyleniu przepisu art. 15zz ust. 1 ustawy o COVID, bo w dniu 1 czerwca 2020 r., skarga została przekazana do Sądu. Choć ten ostatni przepis nie uzasadniał przekazania skargi po dniu 24 maja 2020 r., to jednak przez okres jego obowiązywania (do dnia 23 maja 2020 r.) organ pozostawał w błędnym przekonaniu o zawieszeniu terminów procesowych i sądowych w sprawie. Wskazuje to na brak złej woli organu w załatwieniu sprawy i wywiązywaniu się ze swoich procesowych obowiązków, zwłaszcza, że wprowadzone uregulowania prawne związane z epidemią, ze względu na swoją obszerność i sposób redakcji, wymagały wnikliwej analizy prawnej. Wskazana wysokość grzywny pozwoli również, zdaniem Sądu, na zapobieżenie takim działaniom (zaniedbaniom) ze strony organu w przyszłości.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 64 § 3 i art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.

Sąd, stosując art. 200 i art. 205 § 1 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a., zasądził od Zespołu Szkół Leśnych w Zagnańsku na rzecz wnioskodawcy kwotę 100 zł tytułem zwrotu poniesionych kosztów postępowania (pkt II sentencji postanowienia). Na kwotę tę składa się wpis sądowy od wniosku w wysokości 100 zł.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.