II SAB/Wa 676/19, Skarga na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej w kontekście trybu postępowania - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3054315

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2019 r. II SAB/Wa 676/19 Skarga na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej w kontekście trybu postępowania

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Maciejuk.

Sędziowie WSA: Danuta Kania, Andrzej Góraj (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi P. K. na bezczynność Wójta Gminy K. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia (...) sierpnia 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej

1. zobowiązuje Wójta Gminy K. do rozpoznania wniosku P. K. z dnia (...) sierpnia 2019 r., w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy;

2. stwierdza, że bezczynność Wójta Gminy K. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa;

3. oddala skargę w pozostałym zakresie;

4. zasądza od Wójta Gminy K. na rzecz P. K. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Postępowanie w sprawie niniejszej zostało zainicjowane wnioskiem P.K. z dnia (...) sierpnia 2019 r. skierowanym do Wójta Gminy (...), a zawierającym żądanie udostępnienia w formie dokumentu elektronicznego w formacie PDF, obowiązującego w dniu złożenia wniosku projektu stałej organizacji ruchu na drodze asfaltowej biegnącej po działce ewidencyjnej nr (...) w sołectwie (...).

W odpowiedzi na ww. wniosek jego adresat pismem z dnia (...) sierpnia 2019 r. poinformował wnioskodawcę, iż Gmina jest w posiadaniu żądanego projektu i że jest on dostępny do wglądu, w godzinach pracy urzędu.

Dodatkowo pismem z (...) września 2019 r. powiadomiono stronę, ze na podstawie art. 14 ust. 2 ww. ustawy o dostępie do informacji publicznej niemożność udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku wynika z faktu, iż tut. Urząd nie dysponuje wersją elektroniczną przedmiotowej dokumentacji oraz nie jest w posiadaniu urządzeń skanujących umożliwiających digitalizację dokumentacji (istotna część dokumentu ma formę graficzną na nośniku papierowym o niestandardowych wymiarach, nie kompatybilnych z urządzeniami stanowiącymi wyposażenie Urzędu Gminy (...)). Jednocześnie w ślad za przytoczoną odpowiedzią z dnia (...) sierpnia 2019 r. ponownie powiadomiono iż wnioskowany dokument jest dostępny w siedzibie Urzędu.

W reakcji na powyższą odpowiedź wnioskodawca pismem z (...) września 2019 r. zwrócił organowi uwagę na to, że oprócz odmowy przesłania skanu, należy podać przyczyny tej odmowy. Te przyczyny powinny być obiektywne, autentyczne, neutralne, niepodważalne, przekonywujące, rzeczowe, rzetelne, wiarygodne i przede wszystkim stanowić przeszkodę, której pomimo przemyślanych, racjonalny, przyzwoitych, rozsądnych, uzasadnionych i namacalnych kroków nie da się pokonać.

Dalej wnioskodawca wskazał organowi, iż w sytuacji gdy dokument np. mapy jest większy niż ekran skanera, to istnieje możliwość zeskanowania poszczególnych części mapy.

Wobec nie otrzymania żądanej od organu informacji, P.K. wywiódł do tut. Sądu skargę na bezczynność Wójta Gminy (...).

Zarzucił organowi naruszenie:

1) art. 61 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. jako podstawę do udostępniania informacji o działalności Wójta Gminy (...) w zakresie w jakim wykonuje on zadania określone w przepisach i ograniczenie przez Wójta Gminy (...) prawa do informacji o działalności Wójta Gminy (...),

2) art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1429, z późn. zm.) w zakresie, w którym organ jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku,

3) art. 14 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej w zakresie, w którym Wójt Gminy (...) jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem.

Wobec powyższego wniósł o:

1) zobowiązanie Wójta Gminy (...) do rozpatrzenia wniosku z dnia (...) sierpnia 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie zgodnym z wnioskiem,

2) zasądzenie od Wójta Gminy (...) zwrotu kosztów postępowania,

3) stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

4) wymierzenie Wójtowi Gminy (...) grzywny w wysokości 458,50 zł.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że Wójt Gminy (...) udzielił innej informacji niż objęta wnioskiem. Uzasadnienie, że bezczynność Wójta Gminy (...) ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa argumentował tym, że odpowiedź Wójta Gminy (...) (stwierdzenie, że projekt jest dostępny do wglądu, w godzinach pracy urzędu) nie ma jakiegokolwiek oparcia w obowiązującym prawie i nie wynika z odmiennej interpretacji ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skarżący wyjaśnił, że aby mógł przybyć do Urzędu musi wziąć w pracy urlop, gdyż po uwzględnieniu czasu niezbędnego na dojazd do pracy, godziny jego pracy pokrywają się w 100% z godzinami pracy Urzędu Gminy (...). W związku z powyższym stanowisko Wójta Gminy (...) jakie zostało mu przekazane w dniu (...) sierpnia 2019 r. jest w mniemaniu strony jedynie umyślnym, świadomym i celowym działaniem zmierzającym do utrudnienia dostępu do informacji publicznej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wobec nie wezwania do usunięcia naruszenia prawa.

Stwierdził też, że co do zasady skarga jest niezasadna bowiem organ nie dopuścił się bezczynności. Skarżący nie zareagował na informację zawartą w piśmie z (...) sierpnia 2019 r. to jest nie zwrócił się do organu z żadnymi uwagami, które podniósł dopiero w skardze, w której wskazał, że przyjazd do Urzędu Gminy w (...) jest dla niego niezwykle utrudniony (wymaga skorzystania z urlopu w pracy) W związku z tym postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji prowadzone było dalej i do dziś nie zostało zakończone. (...) września 2019 r. do skarżącego zostało skierowane powiadomienie o przyczynach niemożności udostępnienia informacji w postaci zeskanowanego dokumentu w formacie PDF. Jednocześnie pouczono skarżącego o tym, że jeśli nie zajmie stanowiska co do sposobu i formy udzielenia mu informacji, to w trybie art. 14 ust. 2 zd. 2 w zw. z art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej podjęta zostanie decyzja o umorzeniu postępowania.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;

zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm., dalej p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a p.p.s.a., w tym aktów i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W piśmiennictwie i judykaturze przyjmuje się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy prowadził postępowanie jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (zob. T. Woś, H. Krysiak-Molczyk i M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 86).

Wyjaśnić również należy, że celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności skargi na bezczynność organu administracji nie ma znaczenia z jakich powodów określony akt czy czynność nie została dokonana przez organ. Przy czym Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy. W świetle powyższego dla stwierdzenia bezczynności organu konieczne jest ustalenie, że organ administracji był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmuje działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi.

Przenosząc powyższe na realia niniejszej sprawy w pierwszej kolejności należało podkreślić, że adresat wniosku, co do zasady jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Nie budziło też wątpliwości tut. Sadu, ze przedmiotem wniosku była informacja publiczna. Wniosek dotyczył bowiem materii, z którą styka się każdy człowiek - czy to jako pieszy czy jako uczestnik ruchu kołowego. Tematykę organizacji ruchu na drogach, choćby z uwagi na powszechny zakres jej oddziaływania, można więc traktować jako tzw. akademicki przykład informacji publicznej. Ta informacje jest bowiem immanentnym elementem życia publicznego, elementem rzutującym na życie każdego obywatela.

W tym miejscu należało dodać, ze powyższe okoliczności nie były sporne i nie były kwestionowane przez żadną ze stron postępowania.

Co zaś się tyczy problematyki sposobu reagowania na wniosek o udostępnienie informacji publicznej to przypomnieć należało, iż oznaczenie zakresu przedmiotowego wniosku jak i sposobu jego załatwienia, należy do wyłącznego uprawnienia wnioskodawcy. Pytany podmiot zwolni się więc z zarzutu bezczynności tylko wtedy, gdy zrealizuje żądanie w sposób oznaczony we wniosku. Oczywiście dotyczy to sytuacji gdy jest w posiadaniu żądanych danych i ma możliwości techniczne realizacji wniosku w formie w nim oznaczonej.

Treść odpowiedzi organu z dnia (...) września 2019 r. świadczy o tym, że organ nie zwolnił się skutecznie z zarzutu bezczynności. Nie każde bowiem zachowanie pytanego podmiotu, jest w stanie ekskulpować go. Może tego dokonać wyłącznie takie działanie, które znajduje odzwierciedlenie w przepisach prawa i w rzeczywistym stanie faktycznym. Jak zaś wynika z treści przywołanego pisma organu, niemożliwości uwzględnienia wniosku w oznaczonej przez stronę formie, upatruje organ nie w braku dysponowania urządzeniami technicznymi zdolnymi dokonać skanu dokumentu, a w tym, że część owych dokumentów ma format większy od rozmiaru skanera.

Przy czym znamiennym jest, że prezentując swoje stanowisko w piśmie z (...) września 2019 r. organ nie wyjaśnił tego, czy jest w stanie podzielić skan owych ponadnormatywnie dużych dokumentów na kilka oddzielnych skanów. Brak wyjaśnienia przez organ powyższej kwestii jest zaś o tyle istotny, ze w niniejszej sprawie, pomysł na taki właśnie sposób załatwienia sprawy (częściowe zeskanowanie mniejszych elementów dokumentów o dużym formacie) podsunął organowi wnioskodawca w piśmie z (...) września 2019 r. Obowiązkiem organu było więc odniesienie się także do powyższego. Brak wyjaśnienia odnośnie możliwości rozpoznania wniosku strony w sposób opisany przez wnioskodawcę w piśmie z (...) września 2019 r. uniemożliwia więc Sądowi stwierdzenie, ze pytany organ faktycznie nie dysponuje środkami technicznymi umożliwiającymi mu rozpoznanie wniosku strony w sposób i formie oznaczonej przez wnioskodawcę.

To w konsekwencji uniemożliwiało uwzględnienie wniosku organu o oddalenie niniejszej skargi.

W tym stanie sprawy, zgodnie więc z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uznając skargę na bezczynność organu za zasadną, Sąd zobowiązał ten organ do rozpatrzenia wniosku, rozstrzygając o kosztach w oparciu o normę art. 200 p.p.s.a.

Jednocześnie uwzględniając skargę na bezczynność Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Za uznaniem takim przemawia zdaniem Sądu przede wszystkim szybkość reakcji organu na wniosek. Brak zaś jest dowodów na to, aby sposób procedowania organu wynikał z jego złej woli i chęci utrudnienia obywatelowi dostępu do informacji publicznej.

Biorąc pod uwagę powyższe, rozpoznając skargę tut. Sąd nie mógł więc uwzględnić wniosku strony o wymierzenie organowi grzywny. Wniosek ten został więc oddalony w oparciu o normę art. 151 p.p.s.a.

Na marginesie należało także wyjaśnić organowi dodatkowe dwie kwestie.

Poinformowanie wnioskodawcy pismem z (...) września 2019 r. o możliwości umorzenia postępowania w razie braku zajęcia przez stronę stanowiska co do sposobu i formy udzielenia informacji, nie sprawiło, że organ wybronił się skutecznie od zarzutu bezczynności. Strona zajęła bowiem stanowisko w powyższym zakresie w piśmie z dnia (...) września 2019 r. Pomijając zaś już nawet materię trafności w/powołanego stanowiska organu wyrażonego w piśmie z (...) września 2019 r., to do dnia wydania wyroku w sprawie organ nie powiadomił Sądu o wydaniu postanowienia umarzającego postępowanie. Skoro więc organ w sposób formalny nie załatwił sprawy, a tylko zapowiadał taki sposób jej załatwienia, to w chwili obecnej nie może skutecznie wywodzić, iż nie pozostaje w bezczynności.

Nadto, w realiach faktycznych niniejszej sprawy nie zachodziła przesłanka uzasadniająca odrzucenie skargi. Zgodnie z ugruntowanym od lat orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach skarg na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej nie zachodzi konieczność uprzedniego występowania do organu, którego bezczynność strona chce zwalczać, z wnioskiem o usunięcie naruszenia prawa. Specyfiką postępowania w przedmiocie udostępniania informacji publicznej jest bowiem jego szybkość. Stawianie więc dodatkowych wymogów formalnych dla skutecznego wywiedzenia skargi na bezczynność w sprawach tego typu, przeczyłoby w sposób oczywisty powyższemu celowi - tj. zapewnieniu obywatelom szybkiego i nieskrępowanego dostępu do informacji publicznej.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.