Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2944973

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 19 listopada 2019 r.
II SAB/Wa 647/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa.

Sędziowie WSA: Janusz Walawski, Asesor Karolina Kisielewicz (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 listopada 2019 r. sprawy ze skargi I. L. na bezczynność Ministra Energii w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia (...) lipca 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej

1. zobowiązuje Ministra Energii do rozpatrzenia wniosku I. L. z dnia (...) lipca 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy,

2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała z rażącym naruszeniem prawa,

3. zasądza od Ministra Energii na rzez I. L. kwotę 580 zł (słownie: pięćset osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

W dniu (...) lipca 2019 r. I.L. wystąpiła do Ministra Energii o podanie informacji, w trybie dostępu do informacji publicznej czy Ministerstwo posiada informacje wskazujące na fakt, że spółka (...) Sp. z o.o. z siedzibą w (...) prowadzi działalność polegającą na imporcie węgla z Federacji Rosyjskiej lub w jakikolwiek inny sposób jest związana z tym procesem, np. świadcząc usługi transportowe, logistyczne, usługi agencji celnej"? (pkt 1 wniosku). Skarżąca dodała, że jeżeli odpowiedź na to pytanie jest twierdząca, to wnosi o przekazanie informacji o wielkości importu w okresie styczeń 2016 r. - maj 2019 r. prowadzonego przez tę spółkę lub w którym uczestniczyła jako pośrednik, wspólnik lub inny kontrahent na którymkolwiek etapie w Federacji Rosyjskiej lub w Polsce (pkt 2 wniosku). I. L. zwróciła się ponadto o udostępnienie informacji, czy udziałowiec (...) S.A. jest w jakikolwiek sposób powiązany rodzinnie z Ministrem Energii. Wniosek skarżącej wpłynął do organu w dniu 10 lipca 2019 r.

Minister Energii w piśmie z 23 lipca 2019 r., nadanym w urzędzie pocztowym w dniu następnym, poinformował skarżącą, że wykonuje prawa z akcji wobec 42 spółek z udziałem Skarbu Państwa na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2017 r. w sprawie wykazu spółek, w których prawa z akcji Skarbu Państwa wykonują inni niż Prezes Rady Ministrów członkowie Rady Ministrów, pełnomocnicy Rządu lub państwowe osoby prawne (Dz. U. z 2017 r. poz. 10). Minister Energii poza nadzorem właścicielskim wykonywanym wobec tych podmiotów, pozostaje bez wpływu na działanie innych przedsiębiorstw, funkcjonujących w obrocie gospodarczym.

I.L. w dniu 28 sierpnia 2019 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Energii w rozpoznaniu jej wniosku z (...) lipca 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej. Skarżąca zarzuciła Ministrowi Energii naruszenie art. 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 5 w związku z art. 10 ust. 1, art. 13 ust. 1, art. 16 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1429). I.L. podniosła, że Minister Energii jest organem władzy publicznej (art. 4 ust. 1 powołanej ustawy), odpowiedzialnym za sprawy energii, surowców energetycznych i paliw (art. 7a ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej. Dz. U. z 2019 r. poz. 945), sprawującym nadzór właścicielski nad państwowymi spółkami wydobycia węgla i spółkami energetycznymi. Informacje objęte jej wnioskiem z (...) lipca 2019 r. dotyczą materii związanej bezpośrednio z funkcjonowaniem szeroko rozumianego obszaru energii (energetyki) w Polsce oraz szeroko pojętym gospodarowaniem mieniem publicznym (przedsiębiorstw energetycznych z większościowym udziałem skarbu Państwa np. elektrownie, kopalnie), na których wyniki finansowe i kondycję w tym zakresie ma wpływ ewentualny import tego paliwa stałego z zagranicy. Pytania mają ponadto bezpośredni związek z realizacją ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (Dz. U. z 2019 r. poz. 660), co do której przepisy wykonawcze wydaje Minister Energii.

Zdaniem skarżącej pismo z dnia 23 lipca 2019 r. podpisane przez Zastępcę Dyrektora Biura Komunikacji Społecznej w Ministerstwie Energii, zawiera informacje "bez jakiegokolwiek związku i konkretnego odniesienia się do pytań objętych wnioskiem". Minister Energii nie poinformował jej także, że informacje o udostępnienie których zwróciła się we wniosku z (...) lipca 2019 r., nie są informacjami publicznymi. W związku z tym Minister pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku z (...) lipca 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej.

I.L. wniosła o zobowiązanie Ministra Energii do rozpoznania jej wniosku o udostępnienie informacji publicznej, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w jego rozpoznaniu oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Minister Energii w odpowiedzi na skargę stwierdził, że rozpatrzył wniosek skarżącej w ustawowym, 14-dniowym terminie. Z tego powodu zarzut bezczynności nie jest uzasadniony.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Z bezczynnością w udostępnieniu informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy żądaniem wniosku jest objęta informacja mająca walor informacji publicznej, a podmiot zobowiązany do jej udostępnienia nie podjął w ustawowym 14-dniowym terminie stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udostępnienia informacji publicznej będącej w jego posiadaniu (art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej), nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 ustawy), nie powiadomił wnioskodawcy o niemożliwości udzielenia informacji publicznej w wyznaczonym terminie i o przyczynach opóźnienia i nowym terminie wydania informacji, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku w tej sprawie (art. 13 ust. 2 ustawy), nie poinformował o przeszkodach technicznych w udzieleniu informacji w żądanej formie (art. 14 ust. 2 ustawy), ewentualnie, że danej informacji nie posiada, lub że istnieje odrębny tryb dostępu do tej informacji (art. 1 ust. 2 ustawy), bądź też, że wnioskowana informacja nie posiada waloru informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 powołanej ustawy.

Jest poza sporem, że Minister Energii jako organ władzy publicznej do którego należą w szczególności sprawy:

1) polityki energetycznej państwa oraz udziału w kształtowaniu polityki energetycznej Unii Europejskiej,

2) rynków energii, surowców energetycznych i paliw, efektywności energetycznej, rozwoju i wykorzystania odnawialnych źródeł energii oraz energii jądrowej na potrzeby społeczno-gospodarcze;

3) bezpieczeństwa energetycznego kraju, w tym bezpieczeństwa dostaw energii, surowców energetycznych i paliw;

4) infrastruktury energetycznej, w tym funkcjonowania systemów energetycznych, z uwzględnieniem zasad racjonalnej gospodarki i potrzeb bezpieczeństwa energetycznego kraju;

5) inicjowania, koordynowania i nadzorowania współpracy międzynarodowej w dziedzinie energii, surowców energetycznych i paliw oraz udział w pracach organów Unii Europejskiej (art.

7a ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej) jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, o ile oczywiście jest w posiadaniu takich informacji (art. 4 ust. 3 ustawy).

W orzecznictwie i w doktrynie zwraca się uwagę, że informacją publiczną jest informacja o faktach i danych publicznych, a więc o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 ustawy). W myśl art. 3 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do niezwłocznego uzyskania informacji publicznej zawierającej aktualną wiedzę o sprawach publicznych. Dysponent informacji publicznej jest zobowiązany do jej udostępnienia tylko wówczas, gdy informacja fizycznie istnieje, nie została wcześniej udostępniona wnioskodawcy i nie funkcjonuje w obiegu publicznym. W sytuacji, gdy wnioskodawca domaga się udostępnienia informacji niebędących w posiadaniu adresata wniosku w dniu jego złożenia, wówczas powinien pisemnie poinformować o tym wnioskodawcę i nie spoczywa na nim obowiązek poszukiwania informacji na użytek takiego wniosku.

Podobnie rzecz się ma w sytuacji, gdy żądana informacja nie jest w ogóle informacją publiczną. W takiej sytuacji prawidłowa reakcja na wniosek powinna polegać na wystosowaniu do wnioskodawcy pisemnej informacji wskazującej na taką właśnie kwalifikację jego żądania. Dokonanie tej czynności usuwa stan bezczynności podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej w zakresie udostępnienia danych, o jakie wnosiła strona. W sytuacji natomiast, gdy organ nie realizuje tego obowiązku, to pozostaje w bezczynności.

Przenosząc te rozważania do stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, należy przypomnieć, że skarżąca pytała, "czy Minister posiada informacje" na temat importu węgla przez określoną Spółkę (jaka jest jego wielkość) oraz czy udziałowiec tej spółki jest w jakikolwiek sposób powiązany rodzinnie z Ministrem.

Minister Energii w odpowiedzi na wniosek skarżącej podał, że wykonuje nadzór właścicielski wobec 42 spółek z udziałem Skarbu Państwa, na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2017 r. w sprawie wykazu spółek, w których prawa z akcji Skarbu Państwa wykonują inni niż Prezes Rady Ministrów członkowie Rady Ministrów, pełnomocnicy Rządu lub państwowe osoby prawne oraz że "nie ma (...) wpływu na działanie innych przedsiębiorstw, funkcjonujących w obrocie gospodarczym".

Sąd podziela stanowisko skarżącej wyrażone w skardze, że odpowiedź zawarta w piśmie Ministra z 23 lipca 2019 r. nie odnosiła się do jej wniosku. W powołanym piśmie organ powołał bowiem podstawę prawną wykonywania nadzoru właścicielskiego wobec 42 spółek wymienionych w wykazie - załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2017 r. w sprawie wykazu spółek, w których prawa z akcji Skarbu Państwa wykonują inni niż Prezes Rady Ministrów członkowie Rady Ministrów, pełnomocnicy Rządu lub państwowe osoby prawne oraz podał, że "nie ma wpływu" na działanie innych przedsiębiorstw funkcjonujących w obrocie gospodarczym. Skarżąca nie pytała jednak, kto i na jakiej podstawie sprawuje nadzór właścicielski nad spółkami z udziałem Skarbu Państwa oraz czy Minister "ma wpływ" na działanie spółek nie wymienionych we wspomnianym wykazie spółek.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się jednolicie, że z bezczynnością w udostępnieniu informacji publicznej mamy do czynienia również wówczas, gdy podmiot zobowiązany udziela wprawdzie informacji, lecz dokonuje przedstawienia informacji innej, niż ta, której oczekuje wnioskodawca lub też informacji wymijającej, a więc zachodzi sytuacja, gdy wnioskodawcy zostaje formalnie udzielona odpowiedź, ale nie dotyczy ona pytań zawartych we wniosku, a zatem odpowiedź w ogóle nie dotyczy wniosku lub zawiera informacje niezwiązane z treścią wniosku (por. wyroki NSA: z 30 września 2016 r. sygn. akt I OSK 2093/14; z 7 grudnia 2016 r. sygn. akt I OSK 642/15; z 2 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 1761/16; z 22 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK 473/17; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd w składzie orzekającym w całości podziela to stanowisko oraz uznając je za własne stwierdza, że znajduje ono odzwierciedlenie w stanie faktycznym kontrolowanej sprawy.

Minister nie poinformował także skarżącej, że danej informacji nie posiada, lub że istnieje odrębny tryb dostępu do tej informacji (skarżąca jest posłem na Sejm RP), bądź też, że wnioskowana informacja nie jest informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Z powyższego wynika, że do dnia wniesienia skargi Minister Energii nie załatwił (nie rozpatrzył) wniosku I.L. z (...) lipca 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej, wobec czego zarzut bezczynności Ministra jest uzasadniony. Trzeba powtórzyć, że bezczynność w sprawie dotyczącej udostępnienia informacji publicznej nie polega bowiem wyłącznie na całkowitym milczeniu podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej. Zachodzi także wtedy, gdy ten podmiot udziela informacji wymijającej, nie na temat, nie kończy postępowania w sposób odpowiadający prawu.

Z przepisu art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) wynika, że sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a tej ustawy).

Przedstawione okoliczności faktyczne i przepisy prawne uzasadniają zobowiązanie organu do załatwienia wniosku I. L. w terminie 14 dni (art. 149 § 1 pkt 1 ustawy).

Zdaniem Sądu stwierdzona bezczynność nie była rażąca. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest bowiem wystarczające samo przekroczenie przez organ terminu załatwienia sprawy. Zwłoka organu w rozpoznaniu odwołania musi być znaczna, pozbawiona racjonalnego uzasadnienia, podyktowana złą wolą organu, a także wywoływać dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne, czego w niniejszej sprawie stwierdzić nie można.

Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i art. 149 § 1a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w punktach pierwszym i drugim sentencji wyroku. Zawarte w punkcie trzecim sentencji wyroku rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów sądowych wydane zostało na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 powołanej ustawy w związku § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800). Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do przepisu art. 119 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.