II SAB/Wa 620/20 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3168544

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2021 r. II SAB/Wa 620/20

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Kube (spr.).

Sędziowie WSA: Ewa Kwiecińska, Ewa Radziszewska-Krupa.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 lutego 2021 r. sprawy ze skargi Z. K. na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania skargi z dnia (...) maja 2019 r. na przetwarzanie danych osobowych

1. stwierdza, że Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu skargi Z. K. z dnia (...) maja 2019 r. na przetwarzanie danych osobowych,

2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa,

3. oddala skargę w pozostałym zakresie.

Uzasadnienie faktyczne

Z. K. (dalej: "skarżąca"), pismem z dnia 16 września 2020 r., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej: "organ", "Prezes Urzędu") w sprawie rozpatrzenia skargi z dnia (...) maja 2019 r. na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jej danych osobowych oraz syna O. H. przez Dyrektora Szkoły Podstawowej im. (...) w (...) oraz Wójta Gminy (...), polegające na nieuprawnionym udostępnieniu ww. danych.

Skarżąca wniosła o:

1. zobowiązanie Prezesa Urzędu do wydania decyzji w sprawie ze skargi z dnia (...) maja 2019 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy;

2. stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

3. orzeczenie sumy pieniężnej w wysokości połowy dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

Skarżąca uzasadniając skargę podała, że pismem z dnia (...) marca 2020 r. na podstawie art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. złożyła do Prezesa Urzędu ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie (bezczynność) oraz prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Do dnia dzisiejszego nie została poinformowana jak załatwiono jej ponaglenie. W toku całego postępowania - od maja 2019 r.- jedynie w czerwcu 2020 r. i w lipcu 2020 r. została poinformowana, że w jej sprawie są podejmowane czynności.

Skarżąca wskazała, że sprawa z jej skargi, doręczonej Prezesowi Urzędu w maju 2019 r., do dnia dzisiejszego nie została załatwiona oraz nie wyznaczono skutecznie nowego terminu do jej załatwienia.

Podkreśliła, że Prezes Urzędu w zasadzie bez żadnego powodu nie rozpoznał jej sprawy przez okres roku i 3 miesięcy, a o podejmowanych czynnościach została poinformowana dopiero po roku od dnia wniesienia skargi.

Skarżąca, uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej i wymierzenie grzywny stwierdziła, że jest to dodatkowy środek o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Stwierdziła, że organ w jej sprawie celowo unika rozpatrzenia sprawy, na co wskazuje brak podejmowania jakichkolwiek czynności przez okres ponad roku i braku odpowiedzi na jej ponaglenie. Zachodzi zatem uzasadniona obawa, że bez dodatkowej sankcji, w postaci sumy pieniężnej na jej rzecz, organ nadal nie będzie respektował obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ponadto wskazała, że przez okres niezałatwienia sprawy w terminie ponosi koszty wysyłki pism do organu skarżonego w związku z jego zwłoką (m.in. ponaglenie i niniejsza skarga), czego by uniknęła, gdyby sprawę załatwiono w ustawowym terminie. Nadto tak długie załatwienie sprawy powoduje u niej stres, co wiąże się z krzywdą wymagającą odpowiedniej rekompensaty. Stąd wniosek o orzeczenie na jej rzecz sumy pieniężnej uważa za uzasadniony.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu wniósł o jej oddalenie, przedstawiając przebieg postępowania w przedmiotowej sprawie.

Podał, że (...) maja 2019 r.r. do Urzędu Ochrony Danych Osobowych wpłynęła skarga Z. K. na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jej danych osobowych oraz jej małoletniego dziecka O. H. przez Szkołę Podstawową im. (...) w (...) oraz Wójta Gminy (...).

Pismami z (...) czerwca 2019 r. oraz (...) sierpnia 2019 r., Prezes Urzędu wezwał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych. Skarżąca uzupełniła braki pismem, które wpłynęło do organu (...) września 2019 r.

Następnie (...) marca 2020 r. do Prezesa Urzędu wpłynęło ponaglenie, a w dniu (...) kwietnia 2020 r. Prezes Urzędu wydał postanowienie o wyłączeniu z akt postępowania administracyjnego (...) skargi K. K. na przetwarzanie jej danych osobowych przez Szkołę Podstawową im. (...) w (...) oraz Wójta Gminy (...).

W dniu (...) czerwca 2020 r. Prezes Urzędu wezwał Szkołę oraz Wójta do udzielenia pisemnych wyjaśnień oraz poinformował skarżącą o podjętych czynnościach. Wyjaśnienia Szkoły wpłynęły do organu (...) czerwca 2020 r., a wyjaśnienia Wójta (...) czerwca 2020 r.

W związku z koniecznością uzyskania dodatkowych wyjaśnień, Prezes Urzędu wezwał (...) lipca oraz (...) sierpnia 2020 r. Szkołę do ich udzielenia oraz poinformował skarżącą oraz Wójta o podjętych czynnościach. Wyjaśnienia Szkoły wpłynęły do organu (...) lipca oraz (...) sierpnia 2020 r.

Podkreślono, że (...) września 2020 r. Prezes Urzędu skierował do stron niniejszego postępowania pismo informujące o zgromadzeniu materiału wystarczającego do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie. W piśmie tym strony zostały pouczone o prawie wglądu do akt w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma.

Mając na uwadze powyższe Prezes Urzędu stwierdził, że w aktualnym stanie prawnym i faktycznym skarga na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania skargi w niniejszej sprawie jest bezzasadna.

Zgodnie z art. 78 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (Dz.Urz.UE. L 2016 nr 119), zwanego dalej RODO, organ nadzorczy zobligowany jest do poinformowania osoby, której dane dotyczą, w terminie trzech miesięcy o postępach lub efektach rozpatrzenia skargi.

W świetle powyższego przepisu uznać więc należy, iż organ podjął w przedmiotowej sprawie czynności niezwłocznie. Pierwsze czynności zostały podjęte przez organ w terminie dwóch miesięcy od wpływu skargi do urzędu, wówczas skarżąca otrzymała również informację o wszczęciu postępowania w sprawie.

W ocenie Prezesa Urzędu, postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone jest zatem zgodnie z dyspozycją art. 78 ust. 2 RODO. Przy czym podkreślono, że skarżąca została poinformowana o podjęciu czynności w jej sprawie przed upływem trzech miesięcy od daty otrzymania wniosku.

W okresie, w którym Prezes Urzędu prowadził postępowanie, obowiązywało rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. z 2020 r. poz. 433 i 441), w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, obowiązujące od dnia 14 marca 2020 r. i wprowadzające czasowe ograniczenia funkcjonowania instytucji lub zakładów pracy (§ 1 i § 8). Prezes Urzędu, z uwagi na konieczność zapewnienia bezpieczeństwa zarówno pracownikom, jak również interesantom, w tym okresie, ograniczył bezpośrednią obsługę interesantów. Wskazał, że zgodnie z wejściem w życie ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875), na podstawie art. 46 pkt 20 w zw. z art. 68 ww. ustawy, terminy postępowania administracyjnego uprzednio zawieszone rozpoczęły swój bieg.

W kontekście powyższego, skarga skarżącej na przewlekłość prowadzenia postępowania przez Prezesa Urzędu jest bezzasadna, bowiem czynności podejmowane przez organ miały na celu zbadanie wszystkich okoliczności mogących mieć wpływ na wydanie rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie zaś Prezes Urzędu podejmował je możliwie najszybciej.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W związku z powyższym Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Bezczynność organu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., ma miejsce wówczas, gdy organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.), dalej: "k.p.a.", lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.

Przypomnieć należy, iż od dnia 25 maja 2018 r. w polskim porządku prawnym obowiązuje ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych, jak również rozporządzenie 2016/679, które stosuje się bezpośrednio. Zgodnie z art. 7 ust. 1 u.o.d.o., w postępowaniach prowadzonych przez Prezesa UODO, stosuje się przepisy k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w u.o.d.o.

W myśl art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwić sprawy bez zbędnej zwłoki, przy czym - w myśl § 3 tego przepisu - załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.

Jednocześnie, zgodnie ze szczególnym przepisem art. 78 ust. 2 rozporządzenia 2016/679, termin rozpatrzenia skargi dotyczącej ochrony danych osobowych bądź poinformowania osoby, której dane dotyczą o postępach lub efektach rozpatrywania skargi - wynosi trzy miesiące.

Z niespornych okoliczności faktycznych sprawy wynika, iż skarżąca skierowała wniosek do Prezesa Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych o ochronę danych osobowych w dniu (...) maja 2019 r., zaś organ dokonał pierwszej czynności - po uzupełnieniu przez skarżącą braków formalnych w dniu (...) września 2019 r., dopiero po ponagleniu, które wpłynęło do organu (...) marca 2020 r. - w dniu (...) kwietnia 2020 r., tj. wydał postanowienie z dnia (...) kwietnia 2020 r. nr (...), a zatem już po upływie terminu wynikającego z przepisu art. 78 ust. 2 rozporządzenia 2016/679.

Skarżąca wystąpiła ze skargą na bezczynność do sądu administracyjnego pismem z dnia 16 września 2020 r. i dopiero po tej dacie, tj. (...) września 2020 r. Prezes Urzędu skierował do stron postępowania pismo informujące o zgromadzeniu materiału wystarczającego do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie. W piśmie tym strony zostały pouczone o prawie wglądu do akt w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma. Zaś decyzję administracyjną w kwestii skargi złożonej przez Z. K. pismem z dnia (...) maja 2019 r. Prezes Urzędu wydał dopiero w dniu (...) listopada 2020 r.

W konsekwencji, należało stwierdzić, że Prezes Urzędu w przedmiotowej sprawie pozostawał w bezczynności, skoro podjął czynności zmierzające do jej załatwienia, z przekroczeniem terminów przewidzianych we wskazanych wyżej przepisach rozporządzenia 2016/679 oraz k.p.a. i po złożeniu skargi do sądu administracyjnego (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).

Załatwienie wniosku przez organ po wniesieniu skargi nie zwalnia Sądu z badania bezczynności i jej charakteru. Rozpoznanie skargi na bezczynność organu, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu. Stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, nawet jeżeli wniosek strony został załatwiony przez organ w toku postępowania sądowego (już po wniesieniu skargi), obliguje Sąd do oceny, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.), a także stwarza możliwość orzeczenia organowi grzywny lub przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.

Analiza okoliczności sprawy nie pozwala stwierdzić, aby bezczynność organu nosiła cechy rażącego, a więc oczywistego, ciężkiego naruszenia prawa. Prezes Urzędu bowiem po skierowaniu przez skarżącą, pismem z dnia 16 września 2020 r., skargi na bezczynność w przedmiocie załatwienia jej skargi z dnia (...) maja 2019 r. na nieprawidłowości w procesie przetwarzania danych osobowych, wydał w tej sprawie w dniu (...) listopada 2020 r. decyzję nr (...), na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., w związku z art. 7 ust. 1u stawy o ochronie danych osobowych w związku z art. 58 ust. 2 rozporządzenia 2016/679, którą w punkcie 1 umorzył postępowanie w zakresie udostępnienia danych osobowych Z. K. oraz jej małoletniego dziecka O. H. przez Dyrektora Szkoły Podstawowej im. (...) w (...) oraz Wójta Gminy (...), a w punkcie 2, w pozostałym zakresie odmówił uwzględnienia wniosku.

Taka sytuacja, również w kontekście złożonych w odpowiedzi na skargę wyjaśnień Prezesa Urzędu, zdaniem Sądu, nie wskazuje, aby organ dopuścił się kwalifikowanego lekceważenia obowiązków ustawowych. Stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszenia prawa, jako środek represji, winno być stosowane w sposób ostrożny i tylko w sytuacjach niebudzących wątpliwości. Przy czym Sąd wziął pod uwagę również fakt, że na okres załatwienia sprawy od marca 2020 r. nakładały się poważne trudności wywołane uwarunkowaniami związanymi z epidemią COVID-19.

Z tych względów Sąd nie stwierdził podstaw do wymierzenia organowi grzywny ani też nie przyznał skarżącej od organu sumy pieniężnej w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a. Użycie w ww. przepisie sformułowania "sąd (...) może (...) orzec o wymierzeniu organowi grzywny lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną" oznacza, że rozstrzygnięcie w tym przedmiocie ma charakter fakultatywny.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a., orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku. Sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie, w oparciu o art. 151 p.p.s.a., jak w punkcie 3 sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.