Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1814184

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
z dnia 11 czerwca 2015 r.
II SAB/Sz 12/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Arkadiusz Windak.

Sędziowie WSA: Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Maria Mysiak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi F. I. na bezczynność Wójta Gminy Ś. w przedmiocie wypłaty odszkodowania za grunt wydzielony pod drogę publiczną oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...). r., (...) Wójt Gminy po rozpatrzeniu wniosku F. I., na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071), art. 94 ust. 1 pkt 2, art. 96 ust. 4, art. 97 ust. 1, art. 99 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.), zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej w obrębie ewidencyjnym Ś., gmina Ś., oznaczonej jako działka nr (...).

Wnioskiem z dnia 30 sierpnia 2013 r. F. I., z uwagi na toczące się postępowanie administracyjne dotyczące ustalenia opłaty adiacenckiej, zwrócił się do organu o wypłatę należnego odszkodowania za działkę (...) o powierzchni (...) m2, położonej w obrębie (...) Ś. powstałej w wyniku podziału działki nr (...) wydzielonej pod poszerzenie drogi gminnej. Jednocześnie wniósł o kompensację odszkodowania w rozliczeniu opłaty adiacenckiej.

W odpowiedzi na powyższe organ poinformował wnioskodawcę, że art. 98a ust. 4 u.g.n. umożliwia rozliczenie opłaty adiacenckiej, jeżeli osoba zobowiązana do jej zapłaty przeniesie prawa do działki gruntu wydzielonej w wyniku podziału. Jednak może to nastąpić tylko i wyłącznie po wyrażeniu zgody przez radę gminy na przejęcie tej działki. Zatem organ jest obowiązany do uzyskania zgody w formie uchwały na przejęcie działki do zasobu komunalnego, a ponieważ w uchwale budżetowej na rok (...) wydatek inwestycyjny związany z nabyciem działki nr (...) nie był przewidziany, to organ nie może przedstawić projektu uchwały dotyczącego przejęcia nieruchomości, jeżeli nie ma zabezpieczonych środków finansowych.

Z uwagi na nierozstrzygnięcie przez organ kwestii wypłaty należnego odszkodowania za grunty przejęte pod drogę publiczną, powstałe w wyniku podziału nieruchomości stanowiącej działkę nr (...), F. I. złożył zażalenie na bezczynność organu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Dodatkowo w piśmie z dnia (...) r. skarżący wywiódł, że z wydanej w dniu (...) r. decyzji o warunkach zabudowy na budowę piętnastu domów jednorodzinnych w osadzie C. obr. Ś. wynika, że działka nr (...), która ma być poszerzona o przydrożny pas działki nr (...) stanowi drogę publiczną gminną, w związku z czym procedura, o której mowa w piśmie Wójta z dnia (...) r., tj. podjęcie uchwały Rady Gminy wyrażającej zgodę na przejęcie tej działki do zasobów mienia komunalnego - nie jest wymagana.

Postanowieniem z dnia (...) r., (...), wydanym w oparciu o przepis art. 37 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało zażalenie F. I. za niezasadne.

W ocenie Kolegium organ nie dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia (...) r., ponieważ pismem z dnia (...) r. udzielił wyczerpującej odpowiedzi. Skarżący nie może natomiast w sposób wiążący żądać od organu wydania decyzji administracyjnej w sprawie, w której przepisy nie przewidują jej załatwienia w formie decyzji w rozumieniu art. 104 k.p.a. Przejęcie na mienie komunalne drogi stanowiącej własność innej osoby jak również wypłata dotychczasowemu właścicielowi odszkodowania z tego tytułu, nie są ograniczone żadnymi terminami, co powoduje, że nie mają tu zastosowania terminy o których mowa w art. 35, art. 36 i art. 37 k.p.a. Kolegium zaznaczyło, że niniejsza sprawa ma charakter cywilny, ponieważ zasady nabywania działek gruntów wydzielonych pod drogi, określone w art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami odnoszą się wyłącznie do dróg publicznych w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r., natomiast z informacji organu wynika, że działka nr (...) stanowi drogę wewnętrzną, jest działką gruntową, utwardzoną i nie spełnia parametrów i wymogów drogi publicznej, w związku z czym nie nadano jej kategorii publicznej drogi gminnej.

Następnie, w dniu 9 października 2014 r., na podstawie art. 52 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżący wezwał Wójta Gminy Ś. do usunięcia naruszenia prawa polegającego na nierozpoznaniu jego wniosku z dnia (...) r. w sprawie wypłaty odszkodowania za grunt wydzielony pod drogę publiczną.

Pismem z dnia (...) r. F. I., reprezentowany przez pełnomocnika radcę prawnego M. J., złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Wójta Gminy Ś., w której wniósł o zobowiązanie organu do rozpoznania jego wniosku z dnia 30 sierpnia 2013 r. o wypłatę odszkodowania, a w konsekwencji do wydania w określonym terminie decyzji ustalającej odszkodowanie, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.

Skarżący opisał dotychczasowy przebieg postępowania w niniejszej sprawie i wywiódł, że obowiązkiem organów administracji publicznej jest załatwianie spraw bez zbędnej zwłoki, tymczasem organ I instancji dopuścił się rażącego naruszenia w tym zakresie, bowiem do chwili złożenia skargi nie wydał stosownej decyzji administracyjnej oraz nie wypłacił odszkodowania stosownie do art. 98 ust. 1, 2 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W ocenie skarżącego, zgodnie z treścią art. 98 ust. 3 powołanej ustawy, skoro w niniejszej sprawie nie doszło do negocjacji w celu uzgodnienia odszkodowania, to organ obowiązany był do ustalenia odszkodowania w drodze decyzji administracyjnej.

W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że Gmina jest zobowiązana do wydawania decyzji w sprawach administracyjnych, zaś złożony wniosek w przedmiocie wypłaty odszkodowania nie należy do trybu administracyjnego.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniesiona skarga nie jest zasadna, albowiem Sąd nie stwierdził, by w sprawie zachodził stan bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia 30 sierpnia 2013 r. w przedmiocie wypłaty odszkodowania.

Podstawowym warunkiem skutecznego formalnie złożenia skargi na bezczynność, podobnie jak skargi na działanie (akt, czynność), jest uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia przed organem właściwym w sprawie. Wskazuje na to przepis art. 52 § 1ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej:

"p.p.s.a.".

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący w dniu 3 lipca 2014 r. wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zażalenie na bezczynność Wójta Gminy w sprawie wypłaty odszkodowania za grunt wydzielony pod drogę, natomiast organ ten, postanowieniem z dnia 9 września 2014 r., uznał zażalenie to za niezasadne.

Zażalenie skarżącego wywołało ten skutek, że skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu w niniejszej sprawie, jako dopuszczalna i jako wniesiona z zachowaniem wymogu określonego w art. 52 § 1 p.p.s.a., podlega merytorycznej ocenie.

Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie zaś do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola legalności obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. Uwzględniając skargę na bezczynność sąd administracyjny zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa - art. 149 p.p.s.a. W tym zakresie stwierdzić należy, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym w prawie terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (por. Woś, H. Krysiak-Molczyk i M. Romańska, Komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wydawnictwo Prawnicze "Lexis Nexis", Warszawa 2005, str. 86).

Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. Innymi słowy, bezczynność organu administracyjnego można najogólniej określić jako taki stan rzeczy, w którym zawisła przed organem sprawa nie została załatwiona, mimo upływu przewidzianych w przepisach prawa terminów, a organ nie podejmuje w tym zakresie żadnych działań.

W rozpoznawanej sprawie F. I. domaga się od Wójta Gminy wypłaty odszkodowania za działkę nr (...) o pow. (...) ha, która w wyniku podziału nieruchomości należącej do skarżącego (dz. nr (...), obręb ewidencyjny Ś.) została przeznaczona na poszerzenie drogi gminnej-działki nr (...) (decyzja Wójta Gminy Ś. dnia (...) r. nr (...), która stała się ostateczna dnia (...) r.).

Wójt Gminy przedstawiając swoje stanowisko w sprawie wskazywał, że jako organ wykonawczy musi uzyskać akceptację rady gminy na nabycie mienia (działki nr (...)) do zasobu komunalnego a nadto, w budżecie gminy winny zostać zaplanowane środki na nabycie działki.

Zauważyć jednak należy, że w myśl art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518) działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych.

Skutkiem wydzielenia z nieruchomości, w postępowaniu wszczętym na wniosek jej właściciela, takiej części działki, która przeznaczona będzie pod drogę publiczną (również pod poszerzenie drogi), jest przejście własności tej wydzielonej części nieruchomości na własność osoby prawnej, na gruntach której - w myśl art. 2 ust. 1 i art. 2a ustawy o grogach publicznych - może być urządzona droga publiczna o określonym statusie. Dokonany w ten sposób podział prowadzi do powstania nowej nieruchomości, dla której musi być założona księga wieczysta lub która musi być wpisana do księgi wieczystej prowadzonej już dla nieruchomości powiększonej o wydzieloną drogę. Podstawą wpisu prawa jest w tym przypadku ostateczna decyzja zatwierdzająca podział (art. 98 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami)- tak w wyroku SN z dnia 6 grudnia 2013 r. sygn. akt I CSK 101/13- Lex nr 1439374.

Przepis art. 98 ust. 3 stanowi, że za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.

W rozpoznawanej sprawie skarżący co do zasady nie prowadził negocjacji z Wójtem Gminy w kwestii wysokości odszkodowania za przejętą przez gminę ex lege (co do tego Sąd nie ma wątpliwości) działkę nr (...), albowiem wolą skarżącego było skompensowanie należności za grunt przeznaczony na poszerzenie drogi z opłatą adiacencką z tytułu podziału nieruchomości. Strony co do wzajemnych rozliczeń nie doszły jednak do porozumienia.

Zauważyć należy, że w sytuacji, gdy nie dojdzie miedzy stronami do porozumienia w kwestii, o której mowa w art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. jeżeli na wniosek o wypłatę odszkodowania organ nie reaguje w rozsądnym czasie, bądź informuje o braku środków finansowych, które pozwalałyby mu podjąć negocjacje (uzgodnienia) w danym roku, to ziszcza się przesłanka nie dojścia do uzgodnienia, wskazana w ww. przepisie. Ustawodawca nie przyznał jednak wójtowi kompetencji do wydania decyzji w kwestii odszkodowania-tak jak tego domaga się skarżący-albowiem powołany wyżej przepis odsyła do przepisów regulujących zasady i tryb obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Organem właściwym w tej sprawie - zgodnie z art. 129 ustawy o gospodarce nieruchomościami - jest starosta i to do tego organu winien wystąpić skarżący z wnioskiem o wydanie decyzji.

Nie można zarzucić zatem bezczynności Wójtowi Gminy, że nie wydał decyzji w kwestii odszkodowania, albowiem organ ten nie posiada takich ustawowych kompetencji.

Reasumując, Sąd nie dopatrzył się okoliczności pozostawania przez organ w bezczynności w sprawie o odszkodowanie za nieruchomość przejętą wskutek podziału nieruchomości.

W tym stanie rzeczy skargę, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało oddalić.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.