Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1811073

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu
z dnia 20 maja 2015 r.
II SAB/Po 88/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Kwiecińska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi T. K. na bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia odmówić T. K. przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 3 listopada 2014 r., sygn. akt II SAB/Po 88/14, referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.

W uzasadnieniu powyższego postanowienia podniesiono, że skarżący T. K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w całości poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego i adwokata. Uzasadniając powyższy wniosek skarżący wskazał na brak zatrudnienia, całkowity brak dochodów, brak oszczędności, brak majątku. Od kwietnia 2009 r. pozostaje on na utrzymaniu rodziny, zamieszkuje przy rodzinie, od tego samego roku korzysta ze środków do życia otrzymanych od rodziny. Skarżący zarejestrowany jest w Powiatowym Urzędzie Pracy, jednak organ odmówił mu nadania statusu osoby bezrobotnej, nie ma dostępu do ofert pracy i do pomocy społecznej.

Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i rodzinnej, w szczególności nie podał stanu rodziny, dochodów osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, ani wysokości kosztów swojego utrzymania, zwrócono się do skarżącego, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.), o uzupełnianie wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych aktualnych oświadczeń i dokumentów źródłowych.

W odpowiedzi skarżący podał, że nie posiada żadnych źródeł dochodów, pozostaje na utrzymaniu rodziny, od której nie otrzymuje dochodów. Odnosząc się do źródeł dochodów rodziny wyjaśnił, że należy zwrócić się do członków jego rodziny z takim pytaniem. Podkreślono, że przepis art. 255 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie stanowi podstawy do żądania od wnioskodawcy podania źródeł dochodów członków jego rodziny, a jedynie źródeł stanu majątkowego samego wnioskodawcy. Skarżący podał, że z uwagi na brak dochodów nie składał zeznań podatkowych, nie ma także oszczędności, więc nie posiada rachunku bankowego. Oświadczył, że nie spłacił w pełni kredytu na łączną kwotę około (...) tys. zł, obecnie spłaca ratalnie grzywnę sądową w wysokości około (...) tys. zł, na co środki otrzymuje od rodziny pożyczając (...) zł miesięcznie. Skarżący oświadczył, że u rodziny zadłużony jest na kwotę około (...) tys. zł, co spłaci gdy uzyska jakiekolwiek zatrudnienie umożliwiające uzyskanie dochodu.

Następnie skarżący oświadczył, że nie posiada żadnej nieruchomości, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie posiada samochodów, nie jest także w stanie podać wysokości kosztów swojego koniecznego utrzymania ponoszonych przez rodzinę, która zapewnia mu wszystkie potrzebne dobra.

Mając na względzie powyższe ustalenia faktyczne referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wskazał, że ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. Równocześnie, stosownie do treści art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązkiem wnioskodawcy jest przedłożenie dokumentów źródłowych, obrazujących sytuację majątkową osób, z którymi współtworzy gospodarstwo domowe. Ponieważ skarżący zaniechał udzielania informacji w tym zakresie wskazując, konieczne stało się wydanie postanowienia o odmowie przyznania mu prawa pomocy.

Powyższe postanowienie referendarz sądowego z dnia 3 listopada 2014 r. zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 grudnia 2014 r., gdzie wyjaśniono, że analiza wniosku skarżącego wskazywała, że przedstawił on tylko te informacje, które mogą świadczyć o jego złej sytuacji materialnej, pomijając nałożony na niego obowiązek przedłożenia dokumentów źródłowych. Sąd przyjął również, że w świetle składanych przez skarżącego wyjaśnień uznać należało, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z członkami rodziny, co uzasadniało przedstawienie przez niego dokumentów obrazujących ich sytuację finansową.

Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 123/15, oddalił zażalenie T. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 grudnia 2014 r.

Wnioskiem z dnia (...) marca 2015 r. T. K. po raz drugi wniósł na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (k. 80 akt sądowych).

Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2015 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił przyznania T. K. prawa pomocy, wskazując, że składając ponowne żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, skarżący nie usunął wątpliwości, jakie budziło już wcześniej złożone oświadczenie majątkowe. W aktualnie przedłożonym formularzu o prawo pomocy zawarł te same lakoniczne informacje co poprzednio - powołał się na brak prowadzenia własnego gospodarstwa domowego, brak osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, brak dochodów. W rubryce dotyczącej majątku powołał się na brak nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz innych wartościowych ruchomości, brak oszczędności. Referendarz uznał, że w tych okolicznościach faktycznych przyjąć należało, że skarżący ponad wszelką wątpliwość ma świadomość braków składanych oświadczeń majątkowych. Kolejne oświadczenie majątkowe skarżącego o podobnej treści, kolejny raz niewyczerpujące reguły dokładnego oświadczenia o stanie rodziny, majątku i dochodach, niezawierające nadto jakichkolwiek informacji o aktualnej, czy pogarszającej się sytuacji finansowej, majątkowej lub osobistej skarżącego, pozwala przyjąć, że nadal uchyla się on od przedstawienia swoich rzeczywistych zdolności płatniczych. Wobec powyższego, bez wezwania skarżącego do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy, stwierdzić należy, że nie przedstawił wystarczających okoliczności faktycznych w celu ustalenia stanu majątkowego i możliwości poniesienia kosztów niniejszego postępowania sądowego chociażby w części.

W terminowo wniesionym sprzeciwie z dnia 25 kwietnia 2015 r. skarżący zakwestionował ustalenia wskazane w postanowieniu referendarza sądowego z dnia 9 kwietnia 2015 r., stwierdzając, że wyjawił swoją rzeczywistą sytuację finansową i rodzinną i nie posiada on żadnego majątku.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowienie, przeciwko któremu wniesiono sprzeciw, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd, na posiedzeniu niejawnym. Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie jest związany ustaleniami dokonanymi przez referendarza sądowego.

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Analiza powyższych przepisów wskazuje, że Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia, czy wnioskodawca spełnia warunki przyznania mu wnioskowanego prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przepisach regulujących instytucję przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt II FZ 940/12, Baza NSA). Oznacza to, że powinien on poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności.

Rozpoznając przedmiotową sprawę wskazać należy w pierwszej kolejności, że kwestia zwolnienia skarżącego z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych była już przedmiotem rozważań Sądu. Ostatecznie, postanowieniem z dnia 19 lutego 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przedstawione przez skarżącego okoliczności nie dawały podstaw do zastosowania nadzwyczajnej instytucji zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący, składając kolejny wniosek w dniu (...) marca 2015 r. nie przedstawił przy tym żadnych nowych okoliczności, poza okolicznościami przedstawionymi już w pierwotnym wniosku, które wskazywałby na zmianę okoliczności faktycznych. W szczególności należy zwrócić uwagę, że składając ponowne żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, wnioskodawca nie usunął wątpliwości, jakie budziło już wcześniej złożone oświadczenie majątkowe. W aktualnie przedłożonym formularzu o prawo pomocy zawarto te same informacje co poprzednio. Oznacza to, że skarżący, mając świadomość stwierdzonych braków w złożonym oświadczeniu majątkowym, nie uzupełnił go o niezbędne informacje.

Kolejne oświadczenie majątkowe skarżącego o podobnej treści, które nie wyczerpuje reguły dokładnego oświadczenia o stanie rodziny, majątku i dochodach, i nie zawiera jakichkolwiek informacji o aktualnej, czy pogarszającej się sytuacji finansowej, majątkowej lub osobistej skarżącego, pozwala przyjąć, że skarżący nadal uchyla się od przedstawienia swoich rzeczywistych zdolności płatniczych. Wobec powyższego, bez wezwania skarżącego do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy, stwierdzić należało, że nie przedstawił wystarczających okoliczności faktycznych w celu ustalenia stanu majątkowego i możliwości poniesienia kosztów niniejszego postępowania sądowego chociażby w części.

Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że skarżący nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, że nie jest w stanie ponieść nawet częściowo kosztów postępowania, dlatego na podstawie art. 245 § 1 i § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.