II SAB/Po 104/19, Postępowanie sądu w razie załatwienia sprawy przez organ przed wydaniem wyroku. - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2780621

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 stycznia 2020 r. II SAB/Po 104/19 Postępowanie sądu w razie załatwienia sprawy przez organ przed wydaniem wyroku.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Drzazga.

Sędziowie WSA: Danuta Rzyminiak-Owczarczak, Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi małoletniego M. D. działającego przez przedstawiciela ustawowego M. M. na bezczynność Wojewody w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy

I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku małoletniego M. D. działającego przez przedstawiciela ustawowego M. M. z dnia (...) lipca 2018 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy,

II. stwierdza, że Wojewoda dopuścił się bezczynności,

III. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa,

IV. w pozostałej części skargę oddala,

V. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę (...) zł ((...) złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.

Uzasadnienie faktyczne

Skarżący małoletni obywatel (...) M. D., działający przez przedstawiciela ustawowego M. M., wniósł skargę na bezczynność Wojewody w przedmiocie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium (...), złożonego (...) lipca 2018 r. Zarzucono naruszenie przez Wojewodę przepisów prawa procesowego - art. 6, art. 8, art. 12 § 1, art. 35 § 1 i 2, art. 36 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) poprzez uporczywe uchylanie się przez organ od obowiązku załatwienia sprawy w terminach określonych przepisami, działanie opieszałe, pozostawianie w bezczynności po uzupełnieniu braków formalnych wniosku, uchyleniu się od obowiązku informowania strony o niedochowaniu terminu załatwienia sprawy. Ponadto, powołując art. 37 § 5 k.p.a., zarzucono niedochowanie 7-dniowego terminu załatwienia ponaglenia przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców.

Strona skarżąca wniosła o: 1) wydanie decyzji przez skarżony organ bez zbędnej zwłoki,

2) uwzględnienie skargi w całości i zobowiązanie organu do wydania zgodnej z prawem decyzji,

3) stwierdzenie dopuszczenia się przez organ bezczynności,

4) stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

5) orzeczenie na podstawie art. 149 § 1b p.p.s.a. o istnieniu obowiązku organu do wydania skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium (...),

6) przyznanie na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 7 p.p.s.a. od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, stosownie do art. 154 § 6 p.p.s.a.,

7) zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w dniu (...).07.2018 r. został złożony wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium (...) do Wojewody w (...). W sprawie przedmiotowego wniosku właściwy organ administracji publicznej nie wydał decyzji do dnia wniesienia skargi. Zgodnie z ostatnią informacją na stronie internetowej (...) Urzędu Wojewódzkiego, wniosek ten ma status niezawierającego braków formalnych. W dniu (...).02.2019 r. przedstawicielka ustawowa małoletniego M. D. zwróciła się z pismem o przyspieszenie załatwienia sprawy, na które również nie otrzymała jakiejkolwiek odpowiedzi ze strony organu. W dniu (...).07.2019 r. do organu wyższego stopnia wpłynęło ponaglenie w przedmiotowej sprawie, którego organ ten nie rozpatrzył do dnia złożeni skargi. Organ administracji publicznej załatwiający sprawę w pierwszej instancji wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku dopiero po blisko roku, licząc od dnia złożenia wniosku, tj. w dniu (...).07.2019 r. Dokumentacja złożona do przedmiotowego wniosku jest kompletna i nie zawiera braków formalnych. Wojewoda pismem z dnia (...).07.2019 r. wyjaśnił, iż opóźnienie w załatwieniu sprawy jest uzasadnione brakami kadrowymi i częstą rotacją pracowników. Zdaniem skarżącego podana argumentacja nie znajduje odzwierciedlenia w przepisach prawa. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie "Wzrost liczby spraw przypadających na jednego pracownika - nie może być samodzielną podstawą uwalniającą od zarzutu przewlekłości postępowania" (wyr. NSA z 6 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 3086/15). "Z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia nie tylko wtedy, gdy organ nie podejmuje żadnych czynności, ale również wówczas, gdy podejmuje nieefektywne działania, które nie zmierzają do zebrania niezbędnego materiału dowodowego, nie wyjaśniają istotnych okoliczności i nie prowadzą do zakończenia postępowania. Ponadto wtedy, gdy między poszczególnymi czynnościami organu występują nieusprawiedliwione okresy przerw, które w sumie prowadzą do znaczącego i nieakceptowalnego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania postępowania" (wyrok WSA w (...) z (...) stycznia 2019 r., III SAB/Gd (...)).

Zaistniała sytuacja utrudnia funkcjonowanie małoletniego i jego matki jako przedstawicielki ustawowej, gdyż uniemożliwia odbywanie i planowanie podróży ze względu na brak wizy oraz sprawia, że ich sytuacja życiowa jest w dalszym ciągu nieustabilizowana pomimo znacznego upływu czasu od dnia złożenia wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy. Matka skarżącego pragnie uporządkować zgodnie z prawem sytuację jej małoletniego dziecka i zalegalizować jego pobyt w (...) Dlatego podejmuje właściwe i zgodne z prawem działania w tym kierunku. Przedstawiona argumentacja Wojewody, co do braku możliwości załatwienia sprawy w terminie, nie znajduje uzasadnienia w jakichkolwiek obowiązujących przepisach prawa. Opisany sposób działania organu nie budzi zaufania do władzy publicznej gdyż stoi w sprzeczności z przepisami prawa i jest związany z lekceważącym stosunkiem wobec jego norm.

Zgodnie z treścią przepisu art. 35 § 1 i 2 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie zaś powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Złożona dokumentacja jest kompletna i nie zawiera braków formalnych, zatem przedmiotowy wniosek winien być załatwiony niezwłocznie. Organ administracji publicznej załatwiający sprawę w pierwszej instancji wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku dopiero po roku licząc od dnia złożenia wniosku, tj. w dniu (...).07.2019 r. Dokumentacja została uzupełniona w zakreślonym terminie 14 dni licząc od dnia otrzymania wezwania, a mimo tego organ w dalszym ciągu pozostaje w zwłoce choć w takiej sytuacji wydanie decyzji w przedmiotowym zakresie powinno nastąpić niezwłocznie.

Ponadto, choć organ poinformował stronę o niezałatwieniu sprawy w terminie, podając przyczyny zwłoki i wskazał nowy termin załatwienia sprawy, to nie wydał stosownego postanowienia w przedmiocie przedłużenia terminu załatwienia sprawy, a wyznaczony termin jest niezgodny z obowiązującymi przepisami postępowania administracyjnego przewidzianymi dla załatwienia rozpatrywanej sprawy, która w opisanej sytuacji powinna być załatwiona niezwłocznie.

Podnosząc zarzut naruszenia art. 37 § 5 k.p.a. skarżący zarzucił, że organ wyższego stopnia, jakim w tym przypadku jest Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, mimo ustawowego obowiązku do dnia dzisiejszego nie rozpatrzył złożonego ponaglenia.

W odpowiedzi Wojewoda wniósł o oddalenie skargi.

Organ wyjaśnił, że w dniu (...).07.2018 r. M. M. wystąpiła z wnioskiem o udzielenie małoletniemu synowi M. D. zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium (...) w celu zamieszkania z rodzicami: M. M. i I. D., obywatelami (...). Wniosek został złożony za pośrednictwem (...). Zgodnie z art. 105 ust. 1 i 4 oraz art. 106 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2018 r. poz. 2094 z późn. zm.) cudzoziemiec składa wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście oraz przedstawia ważny dokument podróży. Przy składaniu wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemcowi będącemu osobą małoletnią, która do dnia złożenia wniosku ukończyła 6 rok życia, jest wymagana jego obecność. Od cudzoziemca ubiegającego się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy pobiera się odciski linii papilarnych. Małoletni M. D. stawił się osobiście w siedzibie organu w dniu (...).09.2018 r. Wówczas przedstawił ważny dokument podróży oraz zostały pobrane odciski linii papilarnych.

W dniu (...).09.2018 r. organ wysłał do ustanowionego w postępowaniu pełnomocnika informację o wszczęciu postępowania w przedmiocie udzielenia małoletniemu M. D. zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium (...) wyznaczył termin zakończenia postępowania do (...).01.2019 r. oraz poinformował o przyczynach przedłużenia terminu rozpatrzenia sprawy. Wojewoda podał, że termin rozpatrzenia wniosku został przedłużony, ponieważ konieczne było sprawdzenie złożonych dokumentów i możliwości udzielenia zezwolenia. Ponadto przedłużenie terminu wynikało z dużej liczby prowadzonych jednocześnie postępowań w sprawach cudzoziemców oraz z niewystarczających zasobów kadrowych posiadanych przez tut. Wydział w stosunku do rosnącej liczby prowadzonych postępowań administracyjnych z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców. Co do zasady, sprawy są analizowane zgodnie z chronologią, czyli wg daty wpływu, zatem w pierwszej kolejności podejmowane są czynności dotyczące wniosków złożonych wcześniej.

Ze względu na deklarowany przez Wnioskodawcę cel pobytu na terytorium (...), tj. pobyt z rodzicami, wniosek był rozpatrywany w oparciu o przepisy rozdziału 8 ustawy o cudzoziemcach.

Zgodnie z art. 159 ust. 1 ww. ustawy, zezwolenia na pobyt czasowy w celu połączenia się z rodziną udziela się cudzoziemcowi, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1. przybywa na terytorium (...) lub przebywa na tym terytorium w celu połączenia się z rodziną i jest członkiem rodziny cudzoziemca zamieszkującego na terytorium (...) na podstawie zezwolenia na pobyt stały;

2. oraz posiada:

a) ubezpieczenie zdrowotne w rozumieniu ustawy z dnia (...) sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych lub potwierdzenie pokrycia przez ubezpieczyciela kosztów leczenia na terytorium (...),

b) źródło stabilnego i regularnego dochodu wystarczającego na pokrycie kosztów utrzymania siebie i członków rodziny pozostających na jego utrzymaniu;

3. ma zapewnione na terytorium (...) miejsce zamieszkania.

Zgodnie z art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy odmawia się cudzoziemcowi, gdy nie spełnia on wymogów udzielenia mu zezwolenia na pobyt czasowy ze względu na deklarowany cel pobytu lub okoliczności, które są podstawą ubiegania się o to zezwolenie, nie uzasadniają jego pobytu na terytorium (...) przez okres dłuższy niż 3 miesiące.

W dniu (...).07.2019 r. strona skarżąca złożyła ponaglenie na przewlekłość/bezczynność postępowania w przedmiocie udzielenia małoletniemu M. D. zezwolenia na pobyt czasowy. Ponaglenie wraz z odpisem akt sprawy (...).07.2019 r. zostało przekazane celem rozpatrzenia Szefowi Urzędu ds. Cudzoziemców. Jednocześnie pismem z dnia (...).07.2019 r. Wojewoda wezwał Wnioskodawcę do uzupełnienia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. W dniu (...).07.2019 r. Strona uzupełniła dokumenty, o które została wezwana.

Decyzją z dnia (...).08.2019 r. Wojewoda udzielił małoletniemu M. D. zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium (...).

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze Wojewoda wskazał, że od 2014 r. odnotowuje się opóźnienia w prowadzeniu postępowań dotyczących legalizacji pobytu w związku ze stałym przyrostem liczby wniosków w sprawach cudzoziemców i niewystarczającymi zasobami kadrowymi, technicznymi i organizacyjnymi do terminowego załatwiania spraw. I tak w 2014 r. Wojewoda przyjął ok. 3500 wniosków (pobyt czasowy, stały, rezydenta długoterminowego UE), w 2015 r. - 7961 wniosków, w 2016 r. - 12 305, w 2017 r. - ok. 18 386, w 2018 r. - 24 785, w 2019 r. - 16 827. Przyrost liczby wniosków przy nieadekwatnym wzmocnieniu kadrowym i technicznym powoduje narastanie liczby spraw oczekujących na rozpatrzenie na stanowiskach, wpływając tym samym na zakłócenia płynności prowadzonych postępowań i opóźnienia w podejmowaniu kolejnych czynności administracyjnych. Niedostosowana do skali i liczby spraw obsada kadrowa nie pozwala na zorganizowanie pracy w sposób zapewniający terminową realizację zadań.

Wojewoda następnie wyjaśnił, że przedmiotowe postępowanie prowadzone było przez pracownika, który w dniu (...).07.2018 r. (kiedy złożono wniosek o udzielenie małoletniemu M. D. zezwolenia na pobyt czasowy) prowadził już 767 innych postępowań, które ze względu na kolejność wpływu wniosku należało rozpatrzyć wcześniej.

Jednocześnie organ podkreślił, że w okresie 2016-2018 podejmował i nadal podejmuje szereg działań służących usprawnieniu procesów obsługi spraw cudzoziemców, jednak z uwagi na ograniczenia kadrowe są one niewystarczające. Działania te zostały pozytywnie ocenione przez Najwyższą Izbę Kontroli w wystąpieniu pokontrolnym z dnia (...).02.2019 r.

Wojewoda podniósł, że ma świadomość ciążących na nim obowiązków, co potwierdza chociażby rosnąca liczba wydawanych rozstrzygnięć: w 2015 r. - 4 286 rozstrzygnięć, w 2016 r. - 7 729 rozstrzygnięć, w 2017 r. - 13 833 rozstrzygnięć, w 2018 r. - 16 172 rozstrzygnięcia, w 2019 r. - do (...).09.2019 r. - 12 742 rozstrzygnięcia tj. o 1961 więcej niż wydanych do 11.09 roku poprzedniego.

Odwołując się do wyroków sądów administracyjnych organ podniósł, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przeoczenie ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zaistniała. W okolicznościach badanej sprawy, nie sposób zarzucić organowi lekceważenia strony, działanie organu nie było przemedytowane, ale wynikało z trudności o charakterze obiektywnym. Z orzecznictwa sądów administracyjnych nie wynika swoisty automatyzm uznawania, że w danej sprawie bezczynność ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa tylko z racji samego przekroczenia, nawet znacznego, terminu jej załatwienia. Konieczne jest bowiem dokonanie analizy i oceny rzeczywistych, obiektywnych przyczyn powstałej bezczynności. Bezczynność o charakterze rażącego naruszenia prawa ma miejsce w sytuacji, gdy w sposób znaczący i jednoznaczny doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające winę organu za tę bezczynność.

Wojewoda podniósł, że jest świadomy ciążących na nim obowiązków, terminowego prowadzenia spraw, ale obiektywnie w opisanym stanie faktycznym nie miał realnej możliwości obowiązkom tym podołać, pomimo podejmowanych przez siebie działań zapobiegawczych. W tej sytuacji bezcelowe było również upatrywanie zasadności wniosku o przyznanie Skarżącemu sumy pieniężnej w realizacji funkcji gwarancyjnej tego rozwiązania, skoro okoliczności sprawy wskazują na mający w danym momencie lawinowy napływ wniosków określonego rodzaju. Ponadto stwierdzenie przez Sąd, że przewlekłość organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, samo w sobie również nie przesądza automatycznie o zasadności żądania przyznania od organu sumy pieniężnej, czy też wymierzenia grzywny (por. wyrok NSA z dnia (...) stycznia 2018 r. sygn. 1 OSK (...), wyrok WSA w (...) z dnia (...) kwietnia 2017 r. sygn. 11 SAB/Wa (...) oraz wyrok WSA W (...) z dnia (...) listopada 2015 r. sygn. 11 SAB/Gd (...), orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc się do zarzutu niezastosowania art. 36 § 1 i 2 k.p.a. Wojewoda wskazał, że dwukrotnie informował Stronę za pośrednictwem pełnomocnika o braku możliwości załatwienia sprawy w terminie, przyczynach zwłoki oraz wyznaczył nowy termin zakończenia postępowania. Pierwsze zawiadomienie zostało wysłane (...).09.2019 r. i odebrane przez pełnomocnika (...).09.2019 r. Następnie w dniu (...).07.2019 r. organ wezwał Stronę do uzupełnienia materiału dowodowego i poinformował w piśmie o braku możliwości załatwienia sprawy w terminie, przyczynach zwłoki oraz wyznaczył nowy termin zakończenia postępowania. Ponadto orzecznictwo nie jest jednoznaczne co do formy zawiadomienia, o którym mowa w art. 36 k.p.a. Zawiadomienie z art. 36 k.p.a. musi mieć formę pisemną oraz musi zawierać w swej treści wszystkie elementy określone w tym przepisie. Przepis ten nie stanowi w swej treści wymogu wydania postanowienia, natomiast regulacja art. 123 k.p.a. nie stanowi wystarczającej podstawy do uznania, iż takie zawiadomienie musi mieć formę postanowienia.

Odnosząc się do żądania przyznania sumy pieniężnej w wysokości połowy dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej, organ wskazał, że w skardze brak jest jakiegokolwiek argumentacji przemawiającej za przyznaniem Skarżącej rekompensaty finansowej, a tym bardziej rekompensaty we wskazanej kwocie. Wymieniona nie wskazała jednoznacznie jakoby doznała krzywdy w związku z bezczynnością organu, którą należałoby zrekompensować i która to okoliczność mogłaby podlegać ocenie Sądu orzekającego. Wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania (tak NSA w wyrokach z 7 września 2017 r., sygn. akt I OSK 798/17 oraz z 6 września 2017 r., sygn. akt I OSK 451/17).

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek nie co do wszystkich jej zarzutów i żądań.

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej - p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności wskazane w art. 3 § 2 pkt 1-7 i § 3 p.p.s.a., a także, jak wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., na bezczynności organów administracji publicznej lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Badanie merytorycznej zasadności skargi musi zostać poprzedzone sprawdzeniem jej wymogów formalnych, w tym dopuszczalności skargi.

Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę (w tym także skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania) można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.).

Złożenie ponaglenia wywiera skutek wyczerpania przez stronę przysługujących jej środków zaskarżenia (art. 52 § 1 p.p.s.a.), a tym samym umożliwia skuteczne wniesienie skargi na bezczynność organu pozostającego w zwłoce i niepodejmującego w ustawowym terminie aktów wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 - 3 p.p.s.a. Należy podkreślić, iż w sprawach skarg na bezczynność nie ma znaczenia, jaki okres upłynął pomiędzy ponagleniem wniesionym w trybie art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., zwanej dalej: k.p.a.), a skargą do sądu administracyjnego. Warunkiem formalnym skargi jest bowiem wyłącznie złożenie takiego ponaglenia (por.m.in. postanowienia NSA z dnia 10 października 2013 r., sygn. I OZ 893/13 i z 25 maja 2018 r. o sygn. akt II OSK 1210/15 - dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ma zatem znaczenia, czy i kiedy ponaglenie zostanie rozpatrzone. W okolicznościach badanej sprawy stosowny tryb został wyczerpany. Skarżący ponaglenie wniósł (...) lipca 2019 r. (data stempla pocztowego), a skargę w dniu (...) sierpnia 2019 r. (data stempla pocztowego).

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania przedmiotowej skargi należy zauważyć, że w myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wobec tego w niniejszym postępowaniu obowiązkiem Sądu było zbadanie, czy zarzucana w skardze bezczynność Wojewody rzeczywiście istniała - tak w dacie wniesienia skargi, jak i w dacie wyrokowania - a jeśli tak, to czy miała ona charakter rażący.

Z akt sprawy wynika, że z wnioskiem o udzielenie małoletniemu synowi M. D. zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium (...) w celu zamieszkania z rodzicami jego przedstawiciel ustawowy wystąpiła w dniu (...) lipca 2018 r. W dniu (...) lipca 2018 r. organ wysłał do ustanowionego w postępowaniu pełnomocnika informację o wszczęciu postępowania w przedmiocie udzielenia wnioskowanego zezwolenia oraz wyznaczył termin zakończenia postępowania do (...) stycznia 2019 r. Organ poinformował o przyczynach przedłużenia terminu rozpatrzenia sprawy podając, że konieczne było sprawdzenie złożonych dokumentów i możliwości udzielenia zezwolenia. Ponadto podano, że przedłużenie terminu wynikało z dużej liczby prowadzonych jednocześnie postępowań w sprawach cudzoziemców oraz z niewystarczających zasobów kadrowych. Wyznaczony termin nie został jednakże przez organ dotrzymany, a kolejne czynności w sprawie podjęto dopiero po wpłynięciu ponaglenia - (...) lipca 2019 r. W międzyczasie organ nie informował strony o wyznaczeniu nowego terminu rozpatrzenia sprawy. Informacja w tym zakresie została przekazana dopiero (...) lipca 2019 r. Zatem bezczynność organu w okresie od (...) stycznia 2019 r. do dnia (...) lipca 2019 r. jest oczywista. Wskazać w tym miejscu należy, że organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji (por. wyrok NSA w Warszawie z 20 lipca 1999 r., I SAB 60/99, OSP 2000/6, poz. 87). Obecnie trafność tego poglądu potwierdza wprowadzenie do Kodeksu z dniem (...) kwietnia 2011 r. konstrukcji przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 37 § 1 pkt 2). Zatem okres pomiędzy zawiadomieniem strony o wyznaczeniu nowego terminu rozpatrzenia sprawy, a wydaniem końcowego akt, jest obecnie oceniany w zakresie przewlekłości postępowania. Ponieważ przedmiotowa skarga takiego zarzutu nie formułuje, Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę nie może wypowiedzieć się w tym zakresie. Uwzględniając jednakże powyższe uwagi należało w realiach niniejszej sprawy przyjąć, że w okresie od (...) lipca 2019 r. do (...) sierpnia 2019 r. skarżony organ nie pozostawał w bezczynności. Okoliczność ta jednak nie ma wpływu na wynik sprawy - w zakresie oceny zarzutu bezczynności organu, bowiem jak wyżej wykazano, rozpatrując wniosek skarżącego z dnia (...) lipca 1018 r. organ pozostawał w bezczynności w okresie od (...) stycznia 2019 r. do (...) lipca 2019 r.

Decyzję załatwiającą przedmiotowy wniosek Wojewoda wydał w dniu (...) sierpnia 2019 r., zatem już po wpłynięciu przedmiotowej skargi, tj. (...) sierpnia 2019 r. Skarga była zatem usprawiedliwiona, bowiem organ w dniu wniesienia skargi nie zakończył postępowania.

W tych uwarunkowaniach Sąd uznał, że organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącego z dnia (...) lipca 2018 r. (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).

Rozpatrując niniejszą sprawę należy jednocześnie mieć na uwadze, że już po wniesieniu skargi do Sądu organ wydał decyzję o udzieleniu skarżącemu pozwolenia na pobyt czasowy na terytorium (...), w konsekwencji czego w dacie orzekania przez Sąd organ nie pozostawał już w bezczynności w odniesieniu do wspomnianego wniosku. Zaistniała tym samym przesłanka do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., jako bezprzedmiotowego w zakresie zobowiązania organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku.

Z kolei stwierdzenie, iż organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, wymaga dokonania oceny, czy bezczynność lub przewlekłość miała charakter rażący.

Zdaniem Sądu okoliczności faktyczne niniejszej sprawy nie dają podstawy do przyjęcia, że w tym zakresie mamy do czynienia z takim kwalifikowanym naruszeniem przepisów postępowania. Przyjmuje się, że rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a., jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań możemy powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia (...) czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK (...), LEX nr 1218894). Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (postanowienie NSA z dnia (...) marca 2013 r., OSK (...), wyrok WSA we (...) z dnia (...) kwietnia 2014 r., II SAB/Wr (...); wyrok WSA w (...) z dnia (...) października 2013 r., II SAB/Po (...) i z dnia (...) marca 2015 r., sygn. akt IV SAB/Po (...), dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). W opinii Sądu w niniejszej sprawie taka sytuacja nie zaistniała, a przewlekłe rozpoznanie sprawy przez organu nie było działaniem celowym, lecz wynikało z trudności o charakterze obiektywnym - braki kadrowe urzędu, lawinowy wpływ spraw, co szczegółowo przedstawiono w odpowiedzi na skargę. O ile zatem należy podzielić argumentację strony skarżącej, że obowiązkiem organu administracji publicznej jest takie zorganizowanie pracy, a także przeznaczenie takich sił i środków, by sprawnie realizować nałożone na ten organ zadania, to stanowiska prezentowanego w powołanych przez stronę wyrokach nie sposób wprost przenieść do aktualnych realiów, gdy wzrost ilości wniosków o udzielenie zezwolenia na pobyt na terytorium (...) jest tak duży, że Wojewoda obiektywnie nie jest w stanie, w stosunkowo krótkiej perspektywie, zapewnić ich sprawne rozpatrzenie. Należy bowiem mieć na uwadze nie tylko konieczność przeprowadzenia konkursów na nowe stanowiska urzędnicze, ale również konieczność wdrożenia nowych pracowników oraz zapewnienia im warunków lokalowych i wyposażenia nowych stanowisk pracy, co również wiąże się z uruchomieniem procedur zamówień publicznych.

Zauważyć również należy, iż do chwili wniesienia skargi organ dwukrotnie poinformował stronę skarżącą w trybie art. 36 § 1 k.p.a. o przyczynach zwłoki w rozpoznaniu sprawy. Ponadto analiza akt sprawy, jak też wyjaśnienia samego organu wskazują, iż organ podejmował czynności zmierzające do wydania decyzji. W tym miejscu Sąd wskazuje, odnosząc się do argumentacji skargi, iż zawiadomienie z art. 36 k.p.a. musi mieć formę pisemną oraz musi zawierać w swej treści wszystkie elementy określone w tym przepisie, a przepis ten nie stanowi w swej treści wymogu wydania postanowienia. Sąd podziela stanowisko organu, iż regulacja art. 123 k.p.a. nie stanowi wystarczającej podstawy do uznania, iż takie zawiadomienie musi mieć formę postanowienia.

Podsumowując te część wywodów, jakkolwiek Sąd stwierdził, że w sprawie doszło do bezczynności (jak i obiektywnie przewlekłego prowadzenia postępowania), to nie miała ona charakteru rażącego, o czym na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. orzeczono w punkcie III sentencji wyroku.

W okolicznościach rozpatrywanej sprawy Sąd uznał, iż nie zasługiwał na uwzględnienie wniosek skarżącego o przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a.

W tym zakresie wskazać należy, że możliwość przyznania sumy pieniężnej wzorowano na rozwiązaniu przyjętym w ustawie z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843, z późn. zm.). Ustawodawca przyjął, że oprócz roli rekompensacyjnej, groźba zasądzenia wynagrodzenia będzie wzmacniała gwarancje terminowego załatwienia sprawy przez organy (projekt ustawy Sejmu RP VIII Kadencji, druk 1633, www.sejm.gov.pl). Należy zauważyć zatem, że w kontekście wspomnianej roli rekompensacyjnej w skardze nie wskazano przekonująco na okoliczności, które przemawiałyby za zasadnością złożonego wniosku. Jednocześnie należy zważyć, iż decyzja została wydana, a więc zasądzenie kwoty pieniężnej od Wojewody nie było uzasadnione również potrzebą przymuszenia organu do załatwienia sprawy. Ponadto argumentacja organu nie pozostawia wątpliwości, że Wojewoda jest świadomy ciążących na nim obowiązków, terminowego prowadzenia spraw, ale obiektywnie w opisanym stanie faktycznym nie miał realnej możliwości obowiązkom tym podołać, pomimo podejmowanych przez siebie działań zapobiegawczych. W tej sytuacji bezcelowe było również upatrywanie zasadności wniosku o przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej w realizacji funkcji gwarancyjnej tego rozwiązania, skoro okoliczności sprawy wskazują na mający w danym momencie lawinowy, znaczny napływ wniosków określonego rodzaju.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w tym zakresie.

O zwrocie kosztów Sąd postanowił w punkcie piątym wyroku na mocy art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do przepisu art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.