Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1920165

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie
z dnia 28 maja 2013 r.
II SAB/Ol 30/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.).

Sędziowie WSA: Hanna Raszkowska, Ewa Osipuk.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2013 r. sprawy ze skargi I. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości postanawia

1.

umorzyć postępowanie sądowe;

2.

zasądzić od Wójta Gminy na rzecz I. M. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego;

3.

stwierdzić, że przewlekłe prowadzenia postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Uzasadnienie faktyczne

Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia "(...)" Wójt Gminy A wszczął postępowanie rozgraniczeniowe, dotyczące ustalenia granicy nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków w obrębie A jako działka nr "(...)" (z działkami sąsiednimi oznaczonymi jako "(...)") i działka nr "(...)" (z działką o nr "(...)"). Wszczęcie postępowania poprzedzone było pismami I. M. z dnia 24 sierpnia 2011 r. i 19 września 2011 r. skierowanymi do Wójta Gminy A o zaprzestanie korzystania z jej nieruchomości (działka nr "(...)").

Czynności techniczne związane z ustaleniem przebiegu granic przeprowadził wyznaczony przez organ geodeta. Sprawozdanie techniczne wskazuje, że prace rozpoczęto 26 września 2011 r., a zakończono 23 marca 2012 r. W związku z brakiem dokumentów technicznych określających jednoznaczny przebieg granic w terenie i pozostawaniem w państwowym zasobie dokumentów sprzecznych ze sobą, nie doszło do ugody pomiędzy stronami rzeczonego sporu rozgraniczeniowego.

W dniu 23 października 2012 r. I. M. złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę na bezczynność organu, wnosząc o wyznaczenie Wójtowi Gminy A niezwłocznego terminu do załatwienia sprawy rozgraniczenia spornej nieruchomości. Strona podniosła, że przedmiotowa sprawa załatwiana jest z przekroczeniem obowiązujących terminów określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia "(...)" uznało, że zażalenie strony na bezczynność organu jest nieuzasadnione, z uwagi na to, że Wójt Gminy A decyzją z dnia "(...)" wydał decyzję o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego i przekazaniu z urzędu sprawy do rozpatrzenia sądowi. Według Kolegium w ten sposób zlikwidowana została bezczynność organu w trybie administracyjnym.

Następnie I. M. wystąpił w dniu 7 stycznia 2013 r. z zapytaniem do Wójta, o wskazanie daty przekazania sprawy do sądu. W odpowiedzi pismem z dnia 25 stycznia 2013 r. organ poinformował stronę, że sprawę rozgraniczenia nieruchomości z pełną dokumentacją przekazano do Sądu Rejonowego w dniu 25 stycznia 2013 r.

Pismem z dnia 11 lutego 2013 r. I. M. wystąpiła do Przewodniczącego I Wydziału Cywilnego przy Sądzie Rejonowym z zapytaniem, czy odnotowano wpływ sprawy o przedmiotowe rozgraniczenie nieruchomości. Pismem z dnia 19 lutego 2013 r. Sąd Rejonowy I Wydział Cywilny poinformował stronę, że do dnia 15 lutego 2013 r. nie odnotował wpływu sprawy Gminy A z jej udziałem.

Następnie pismem z dnia 15 marca 2013 r. I. M. wywiodła skargę na przewlekłe prowadzenie przez Wójta Gminy A postępowania w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości, dotyczące ustalenia granicy nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr "(...)" i nr "(...)" obręb A, stanowiącej własność Gminy A z nieruchomością oznaczoną jako działka nr "(...)", stanowiącą własność skarżącej. W uzasadnieniu strona skarżąca opisała przebieg ww. postępowania i podjęte przez organ czynności. W konkluzji stwierdziła, że postępowanie administracyjne w powyższej sprawie do dnia dzisiejszego nie zostało zakończone przez Wójta Gminy A. Mimo, że została wydana decyzja umarzająca postępowanie, to organ nie przekazał sprawy do sądu, zgodnie z art. 34 § 2 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne. W ocenie skarżącej informacje organu zawarte w piśmie z 25 stycznia 2013 r., w którym organ zapewniał, że akta przekazał do Sądu Rejonowego w dniu 25 stycznia 2013 r. są nieprawdziwe. Sąd Rejonowy nie odnotował wpływu sprawy Gminy A z udziałem skarżącej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że w dniu 25 stycznia 2013 r. przekazał sprawę do rozpatrzenia sądowi powszechnemu, jednakże ten zwrócił w dniu 31 stycznia pismo z dnia 24 stycznia wraz z aktami sprawy celem doręczenia decyzji o umorzeniu postępowania J. P. i M. P. W dniu 20 marca 2013 r. Wójt Gminy A po uzupełnieniu braków formalnych przekazał Sądowi Rejonowemu sprawę do rozpatrzenia w trybie postępowania nieprocesowego.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Celem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania jest ostatecznie wydanie żądanego aktu, którego organ nie wydał pomimo istnienia prawnego obowiązku w tym zakresie. Z przytoczonego przepisu wynika, że ewentualne zobowiązanie organu do powzięcia rozstrzygnięcia nie jest możliwe, gdy organ rozstrzygnięcie takie wydał, choćby nawet naruszył przy tym terminy określone w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 tj. z późn. zm.), zwanej dalej "k.p.a.", przewidziane dla załatwiania spraw.

Tak więc jeżeli do daty orzekania przez sąd organ administracji publicznej, którego dotyczyła skarga na bezczynność (analogicznie przewlekłe prowadzenie postępowania), wyda akt lub podejmie czynność, których domagała się strona, to - pomimo pozostawania w zwłoce - przestaje on tkwić w bezczynności (przewlekłości). W takim wypadku postępowanie sądowe w sprawie ze skargi na bezczynność (przewlekłe prowadzenie postępowania) organu winno ulec umorzeniu jako bezprzedmiotowe (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydanie 5, str. 388, 424; uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, Lex Nr 463487).

Na gruncie niniejszej sprawy strona skarżąca wywiodła skargę na przewlekłe prowadzenie przez Wójta Gminy A postępowania w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości, dotyczące ustalenia granicy nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr "(...)" obręb A, stanowiącej własność Gminy A z nieruchomością oznaczoną jako działka nr "(...)", stanowiąca własność skarżącej. Skarżąca stwierdziła, że postępowanie administracyjne w powyższej sprawie do dnia dzisiejszego nie zostało zakończone przez Wójta Gminy A. Mimo, że została wydana decyzja umarzająca postępowanie, to organ nie przekazał sprawy do sądu, zgodnie z art. 34 § 2 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne. W odpowiedzi na skargę organ podniósł, że w dniu 20 marca 2013 r. po uzupełnieniu braków formalnych przekazał Sądowi Rejonowemu sprawę do rozpatrzenia w trybie postępowania nieprocesowego. W tym stanie rzeczy w ocenie organu skarga jest bezprzedmiotowa.

W stanie prawnym rozpoznawanej sprawy mamy do czynienia z nietypową sytuacją wynikającą ze specyficznej konstrukcji prawnej przepisu art. 34 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010.193.1287). Stosownie do ust. 1 tej regulacji prawnej jeżeli w razie sporu co do przebiegu linii granicznych nie dojdzie do zawarcia ugody lub nie ma podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje właściwemu wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta). Zgodnie zaś z ust. 2 organ, o którym mowa w ust. 1, umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi.

Analizując konstrukcję prawną przytoczonego przepisu trzeba dojść do wniosku, że w razie zaistnienia stanu faktycznego odpowiadającego dyspozycji tego przepisu (taka jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie) organ czyni zadość temu przepisowi, a więc nie pozostaje w bezczynności (nie prowadzi postępowania przewlekle) w przypadku gdy nie tylko podejmie rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania ale również przekaże sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi.

Na gruncie niniejszej sprawy Wójt Gminy A decyzją z dnia "(...)" umorzył przedmiotowe postępowanie rozgraniczeniowe i orzekł o przekazaniu z urzędu sprawy do rozpatrzenia sądowi. Wydając wspomniane rozstrzygnięcie organ wykonał zatem pierwszy z obowiązków uregulowanych ww. przepisem art. 34 ust. ust. 2 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Drugi zaś obowiązek, o którym orzeczono w przywołanej decyzji, został jednak de facto wypełniony dopiero po wniesieniu skargi strony na przewlekłość postępowania, a więc w dniu 20 marca 2013 r., kiedy to Wójt Gminy A po uzupełnieniu braków formalnych przekazał Sądowi Rejonowemu sprawę do rozpatrzenia w trybie postępowania nieprocesowego.

W ocenie Sądu, skoro w dniu wniesienia skargi (tekst jedn.: 19 marca 2013 r.) organ bez wątpienia pozostawał w przewlekłości, a następnie w związku ze złożeniem skargi na przewlekłość postępowania przekazał sprawę do sądu powszechnego, to tym samym uwzględnił skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa.

Jednakże trzeba mieć na uwadze, że wydanie w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi, przez organ administracyjny decyzji nie zwalnia wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a.), oraz w zakresie wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu (art. 149 § 2 p.p.s.a.). O uwzględnieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można mówić nie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu. Zgodnie bowiem z art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę, jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. w przypadku uwzględnienia skargi sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny. W konsekwencji uwzględnieniem skargi, w rozumieniu art. 149 p.p.s.a., jest również stwierdzenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, oraz wymierzenie organowi grzywny.

W tym też zakresie, z uwagi na zmianę stanu prawnego, nie można powoływać się na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08. Stanowisko przyjęte w tej uchwale może być nadal aktualne w kwestii dotyczącej zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu, albowiem tylko w tym przedmiocie, z uwagi na wydanie decyzji, postępowanie może stać się bezprzedmiotowe (patrz: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lipca 2012 r., II OSK 1360/12).

Przepis art. 149 p.p.s.a. w aktualnym brzmieniu zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz czy było to z rażącym naruszeniem prawa albo nie miało charakteru rażącego. Użycie w zdaniu drugim § 1 art. 149 p.p.s.a. wyrazu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie z analizy tego przepisu, w kontekście przepisu art. 4171 § 3 k.c., wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu. Należy przyjąć, że wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (patrz: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2012 r., I OSK 2626/12).

Analogicznie, w niniejszej sprawie przekazanie sprawy sądowi powszechnemu po wniesieniu skargi a więc dopełnienie dyspozycji art. 34 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne również nie oznacza, że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe.

W ocenie sądu przewlekłe prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Podkreślić trzeba, że już w dniu 21 listopada 2011 r. Wójt Gminy A wszczął rzeczone postępowanie rozgraniczeniowe, a w dniu 12 listopada 2012 r. wydał dopiero decyzję o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego i przekazaniu z urzędu sprawy do rozpatrzenia sądowi, choć geodeta zakończył czynności techniczne już 23 marca 2012 r. Należy również zauważyć, że Wójt wydał decyzję po wniesieniu przez skarżącą zażalenia na bezczynność do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Mimo tego rozstrzygnięcia organ faktycznie przekazał akta sprawy sądowi powszechnemu po upływie 4 miesięcy czyli jak wskazuje sam organ w dniu 20 marca 2013 r. Tak przewlekłe prowadzenie czynności przekazania sprawy przez organ sądowi powszechnemu nie było w ocenie Sądu niczym uzasadnione. Co najmniej od podjęcia ww. decyzji z listopada 2012 r. (rok po wszczęciu postępowania) sprawa była oczywista i nie wymagała wyjaśnienia. Tym bardziej inercję organu w dopełnieniu czynności ustawowych należy ocenić jako niedopuszczalną i niczym nieuzasadnioną. Organ musi zdawać sobie sprawę z tego, że wstrzymywanie dokonania prostej czynności formalnej jaką jest przekazanie sprawy sądowi powszechnemu może szkodzić interesom strony żywotnie zainteresowanej rozstrzygnięciem merytorycznym postępowania rozgraniczeniowego, tym samym istotnie wpływając na ograniczenie zaufania do organów władzy publicznej.

Wobec powyższego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono w pkt 1 o umorzeniu postępowania sądowego w sprawie. O kosztach orzeczono w pkt 2 na podstawie art. 200 ustawy p.p.s.a. W pkt 3 rozstrzygnięto, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.