Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3065003

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie
z dnia 23 czerwca 2020 r.
II SAB/Lu 34/20
Postanowienie Prezydenta RP o powołaniu na stanowisko sędziego jako dokument urzędowy w rozumieniu u.d.i.p.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (spr.).

Sędziowie WSA: Joanna Cylc-Malec, Asesor Jerzy Parchomiuk.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi Z. S. na bezczynność Prezesa Sądu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej

I. zobowiązuje Prezesa Sądu do załatwienia wniosku Z. S. z dnia (...) stycznia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej, w części dotyczącej udostępnienia kserokopii aktu mianowania wskazanej osoby na stanowisko sędziego, w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy;

II. stwierdza, że bezczynność Prezesa Sądu w sprawie wniosku Z. S. z dnia (...) stycznia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej w części wskazanej w punkcie I, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa;

III. oddala skargę w pozostałej części;

IV. zasądza od Prezesa Sądu na rzecz Z. S. kwotę (...) ((...)) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania;

Uzasadnienie faktyczne

Wnioskiem z dnia (...) stycznia 2020 r. adresowanym do Prezesa Sądu Rejonowego w (...) Z. S. wystąpił o udostępnienie informacji publicznej poprzez wydanie kserokopii aktu mianowania M. G. - M. na stanowisko sędziego tego sądu oraz wskazania osoby (imiennie), która przydzieliła jej do rozpoznania sprawę o sygn. akt II (...) jeśli czynność ta miała faktycznie miejsce. Wnioskodawca wskazał, że oczekiwana informacja posłuży do wystąpienia o unieważnienie przedmiotowego aktu mianowania wobec niegodnego działania na szkodę wymiaru sprawiedliwości w wyniku stronniczego odniesienia się w niezaskarżalnym postanowieniu z 8 stycznia 2020 r. w szczególności do oczywistego zarzutu, iż pojazd przez niego kierowany nie mógł pozostawić na jezdni równoległych śladów hamowania odległych o około 160 cm, w sytuacji, gdy odległość opon na tej samej osi wynosi 135cm.

W piśmie z dnia 30 stycznia 2020 r. Prezes Sądu Rejonowego w (...) poinformował, że sprawa o sygnaturze wspomnianej we wniosku została przydzielona sędziemu zgodnie z regułą określoną zarządzeniem Przewodniczącego (...) Nr (...) z dnia (...). Podano ponadto, że wspomniana sędzia została powołana na podstawie art. 179 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa do pełnienia urzędu na stanowisko sędziego Sądu Rejonowego w R. postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia (...). nr (...) o powołaniu do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego (M.P Nr 33, poz. 290). Do pisma dołączono kopię zarządzenia nr (...).

W tej sytuacji Z. S. wniósł skargę na bezczynność Prezesa Sądu w udostępnieniu żądanej informacji. Podniósł, że dotychczas nie została mu wydana kserokopia aktu mianowania oraz nie wskazano z imienia i nazwiska osoby, która przydzieliła sędziemu do rozpoznania przedmiotową sprawę. Przekazane zarządzenie zawiera jedynie zasady przydzielania spraw wpływających do (...) Wydziału Karnego. Skarżący podkreślił, że uzyskanie informacji ma wielkie znaczenie społeczne, ponieważ pozwoli wyjaśnić okoliczności i osoby związane z przekazaniem sprawy do rozpoznania przed Sądem Rejonowym w (...) w celu zrealizowania zbrodni sądowej poprzez świadome skazanie niewinnego oraz umożliwienie uniknięcia w ten sposób odpowiedzialności karnej przez faktycznego sprawce, jak też uzyskania bardzo wysokiego, aczkolwiek nienależnego odszkodowania rzekomej poszkodowanej.

Odpowiadając na skargę Prezes Sądu wyjaśnił, że wszystkie żądane informacje zostały udostępnione w piśmie z 30 stycznia 2020 r. Co prawda nie doręczono skarżącemu kserokopii aktu powołania sędziego, jednakże wskazano akt prawny na podstawie którego Prezydent RP dokonał powołania na stanowisko sędziego oraz wskazano, gdzie ten akt jest ogłoszony. Podano również, że sprawa o sygn. akt (...) została przekazana do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w (...) decyzją Sądu Okręgowego w L. Ponieważ Sąd nie dysponuje obecnie aktami tej sprawy nie jest możliwe wskazanie, kto zgodnie z zasadą ustaloną zarządzeniem z 14 marca 2020 r. dokonał przydziału sprawy do referatu sędziemu M. G. - M. Nie jest także możliwe ich wypożyczenie z Sądu Rejonowego (...), ponieważ obecnie znajdują się w Prokuraturze Krajowej.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W orzecznictwie wielokrotnie wyrażano już pogląd, według którego o bezczynności organu zobowiązanego do udostępnienia informacji można mówić wyłączne wtedy, gdy jest on zobowiązany do jej udostępnienia, żądanie zaś zwarte we wniosku dotyczy informacji publicznej (wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2007 r. I OSK 50/06 i wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2010 r. I OSK 385/10 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W rozpoznawanej sprawie nie może być wątpliwości, że Prezes Sądu jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, co zresztą nie budziło żadnych kontrowersji. Stosownie do unormowania art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 365) prezes sądu rejonowego jest organem sądu. Z kolei według art. 22 § 1 pkt 1 tej ustawy kieruje sądem i reprezentuje sąd na zewnątrz, z wyjątkiem spraw należących do kompetencji dyrektora sądu, a w szczególności: b) jest zwierzchnikiem służbowym sędziów, asesorów sądowych, referendarzy sądowych, asystentów sędziów danego sądu oraz kierownika i specjalistów opiniodawczego zespołu sądowych specjalistów, c) powierza sędziom, asesorom sądowym i referendarzom sądowym pełnienie funkcji i zwalnia z ich pełnienia, chyba, że ustawa stanowi inaczej; pełni inne czynności przewidziane w ustawie oraz przepisach odrębnych (§ 1 pkt 3). Stosownie do art. 22a § 1 ustawy po zasięgnięciu opinii kolegium właściwego sądu okręgowego ustala ponadto podział czynności, który określa:

1) przydział sędziów, asesorów sądowych i referendarzy sądowych do wydziałów sądu,

2) zakres obowiązków sędziów, asesorów sądowych i referendarzy sądowych i sposób ich uczestniczenia w przydziale spraw,

3) plan dyżurów oraz zastępstw sędziów, asesorów sądowych i referendarzy sądowych - przy uwzględnieniu specjalizacji sędziów, asesorów sądowych i referendarzy sądowych w rozpoznawaniu poszczególnych rodzajów spraw, konieczności zapewnienia właściwego rozmieszczenia sędziów, asesorów sądowych i referendarzy sądowych w wydziałach sądu i równomiernego rozłożenia ich obowiązków oraz potrzeby zagwarantowania sprawnego postępowania sądowego.

Wykonuje więc zadania z zakresu władzy sądowniczej. W konsekwencji jest więc organem władzy publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2002 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1429) zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej.

Zgodzić należy się również ze skarżącym, że w kategorii informacji publicznej należy traktować informacje dotyczące powołania do sprawowania urzędu sędziego. W orzecznictwie przyjmuje się szerokie rozumienie pojęcia informacji publicznej, rozumianą jako każdą wiadomość wytworzoną przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują, bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji. Przyjmuje się, że taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów. Informację taką stanowi więc zarówno treść dokumentów urzędowych, czy wystąpień i ocen dokonywanych przez organy administracji publicznej, niezależnie do jakiego podmiotu są kierowane i jakich spraw dotyczą, jak i wiadomości niewytworzone przez te podmioty, lecz odnoszące się do nich. Dla traktowania informacji jako publicznej decydujące znaczenie ma zatem nie samo jej wytworzenie, lecz fakt, że została uzyskana i przetworzona w celu realizacji zadań publicznych. W wyroku z dnia 24 września 2019 r. (I OSK 504/18 opubl. w CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że wprawdzie w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej nie zdefiniowano pojęcia "sprawy publicznej", niewątpliwie jednak sprawy publiczne są to sprawy związane z istnieniem i funkcjonowaniem określonej wspólnoty publicznoprawnej. "Sprawa publiczna" to sprawa ogółu, która w znacznym stopniu koresponduje z pojęciem dobra wspólnego (dobra ogółu). W doktrynie i orzecznictwie akcentuje się, że takie rozumienie pojęcia "sprawa publiczna" jest związane właśnie z władzą publiczną i wspólnotą publicznoprawną oraz jej funkcjonowaniem. Sprawy niezwiązane ze wspólnotą publiczną nie są sprawami publicznymi, z kolei sprawy wspólnoty publicznej zawsze są sprawami publicznymi. Informacją publiczną nie jest zatem informacja o sprawach "niepublicznych". Zdaniem sądu skoro ustawowe pojęcie sprawy publicznej rozumiane jako sprawa wspólnoty publicznej i wyznaczające ustawowy zakres prawa do informacji publicznej nie może być wykładane w sposób prowadzący do rozszerzenia konstytucyjnych granic tego prawa, to przyjąć należy, że sprawa publiczna oznacza przejaw działalności podmiotów wskazanych w Konstytucji RP w jej rozumieniu wynikającym z unormowań Konstytucji RP, tj. takiej aktywności tych podmiotów, która jest ukierunkowana na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych, co nie jest jednak tożsame z każdym przejawem ich aktywności. Zdaniem NSA wykładnia prokonstytucyjna art. 6 ustawy prowadzi do wniosku, że informacją o sprawie publicznej jest więc również informacja o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy oraz zasadach ich funkcjonowania, jedynie jednak w zakresie dotyczącym działalności tych podmiotów. Z tą wykładnią koresponduje treść art. 4 ust. 1 ustawy eksponująca element "wykonywania zadań publicznych" przez podmioty będące adresatami roszczeń o udostępnienie informacji publicznej, czyli zadań, które cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie. Do tego rodzaju informacji należą kwestie związane z powołanie na stanowisko sędziego. W myśl art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy, udostępnieniu podlega informacja publiczna o organach władzy publicznej i osobach sprawujących w nich funkcje. Przepis art. 10 ust. 2 Konstytucji RP stanowi, że sądy i trybunały sprawują władzę sądowniczą. Zgodnie zaś z art. 175 ust. 1 Konstytucji RP wymiar sprawiedliwości w Rzeczpospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. Sądy, jako organy władzy sądowniczej wydające wyroki w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej, wykonują zadania w imieniu państwa, którego funkcje realizują. Są to więc organy państwowe powołane do rozpatrywania i rozstrzygania sporów prawnych w imieniu państwa. Sędziowie zaś, jako funkcjonariusze publiczni sprawują w nich funkcję publiczną polegającą na orzekaniu w sprawach należących do właściwości tych sądów na zasadach niezawisłości i bezstronności. Bez wątpienia zatem akt powołania na stanowisko sędziego pozostający w dyspozycji Prezesa Sądu stanowi informację o sprawach publicznych i jako takie ma walor informacji publicznej. Nie wydaje się zresztą, aby odmienne zdanie w tej kwestii posiadał Prezes Sądu, wskazując akt prawny w którym zostało opublikowane postanowienie Prezydenta RP o powołaniu na stanowisko sędziego wspomnianej we wniosku osoby.

Skoro publiczną jest informacja o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy oraz zasadach ich funkcjonowania w zakresie dotyczącym działalności tych podmiotów, walor informacji publicznej ma również tryb przyznawania spraw do rozpoznania poszczególnym sędziom. Nie budzi wątpliwości, że informacją publiczną jest całość dokumentacji posiadanej przez dany organ władzy publicznej, której organ używa do zrealizowania powierzonych prawem zadań. Z tego względu informacją publiczną jest również informacja dotycząca rozwiązań organizacyjnych służących realizacji ustawowych zadań sądu. Art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej wprost stanowi, że udostępnieniu podlega informacja publiczna o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o sposobach przyjmowania i załatwiania spraw (lit. d) oraz stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania (lit.e). Nie oznacza to jednak, że organ nie udzielając informacji o osobie, która dokonała przydziału sprawy wspomnianej we wniosku, pozostawał w bezczynności. W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że w świetle ustawy o dostępie do informacji publicznej stan bezczynności organu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej oznacza sytuację, w której mimo upływu ustawowych terminów nie udostępnia żądanej informacji w sposób i formie zgodnych z wnioskiem, nie wydaje decyzji, gdy zachodzą podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej z przyczyn wskazanych w art. 5 ustawy albo umorzenia postępowania w przypadku przewidzianym w art. 14 ust. 2 tej ustawy, bądź nie informuje wnioskodawcy o tym, że objęta wnioskiem informacja nie stanowi informacji publicznej i nie podlega udostępnieniu w trybie przepisów powołanej ustawy (wyrok NSA z dnia 21 lipca 2017 r., I OSK 2808/15 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych)); nie powiadamia pisemnie wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i nie wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.), czy też nie podejmuje żadnych działań wobec wniosku o udostępnienie informacji publiczne lub odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej prawem formie prawnej (tak wyrok NSA z dnia 29 maja 2018 r., I OSK 1998/16 opubl. w CBOSA). Na równi z brakiem podjęcia przez organ określonych czynności względem wniosku o udostępnienie informacji publicznej traktowane jest także "udzielenie wnioskodawcy informacji innej niż ta, o którą wnosił, a także przedstawienie informacji niebędącej pełną odpowiedzią na wniosek zainteresowanego" (NSA w wyroku z dnia 29 maja 2018 r., I OSK 1998/16 opubl. w CBOSA). W każdym razie zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. Wynikający z powyższego przepisu obowiązek obejmuje podmioty, które taką informacją dysponują. Jeżeli podmiot nie jest w posiadaniu informacji publicznej żądanej we wniosku o udzielenie informacji publicznej lub posiada ją tylko w pewnym zakresie, to odpowiedź udzielona pismem (czynność materialno-techniczna), z wyjaśnieniem, że nie jest w posiadaniu informacji, względnie nie dysponuje pełną informacją, stanowi udzielenie informacji publicznej (tak NSA w wyroku z dnia 30 kwietnia 2020 r. I OSK 3386/19 opubl. w CBOSA). W rozpoznawanej sprawie organ wyjaśnił, że nie jest w stanie podać informacji wnioskowanej przez skarżącego, ponieważ nie dysponuje aktami sprawy, które obecnie znajdują się w Prokuraturze Krajowej. Skarżący nie kwestionował tego stanowiska, uznając je za wiarygodne. Nie można zatem uznać, że organ był zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej nie będąc w jej posiadaniu. W efekcie nie sposób zarzucić mu bezczynności.

Odmiennie ocenić należy natomiast zarzut skarżącego, skupiający się na braku doręczenia aktu powołania na urząd sędziego. Sposób udostępnienia informacji publicznej reguluje art. 14 ustawy o dostępie do informacji publicznej, według którego udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (ust. 1). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (ust. 2). W świetle powołanego przepisu jasne jest, że to wnioskodawca określa w jaki sposób i w jakiej formie chce otrzymać informację publiczną. Natomiast podmiot zobowiązany nie może odmówić udostępnienia informacji publicznej w sposób wskazany we wniosku, jeżeli dysponuje środkami technicznymi umożliwiającymi udostępnienie informacji w żądanej formie i żądany sposób. Sposób udostępnienia należy przy tym odnosić do tego, w jaki sposób uzyska się informację, a zatem oznacza on tryb, w jakim wnioskodawca domaga się, aby udzielono mu informacji. Sposobem jest więc doręczenie na wskazany adres, wysłanie pocztą elektroniczną, wysłanie przy pomocy e-PUAP czy odebranie na miejscu w siedzibie podmiotu zobowiązanego lub wgląd do dokumentów na miejscu w organie. We wniosku z 22 stycznia 2020 r. skarżący wnosił o "wydanie kserokopii aktu mianowania M. G. - M. na sędziego Sądu Rejonowego w R.". Dokument ten nie został mu jednak doręczony, co jasno wynika z odpowiedzi na skargę. Art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o dostępie do informacji publicznej stanowi, że udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym o treści i postaci dokumentów urzędowych, w szczególności treści aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających, treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu. Z przepisu tego wynika, że w przypadku dokumentu urzędowego dostęp dotyczy zarówno treści jak i jego postaci. Ustawa o dostępie do informacji publicznej definiuje dokument urzędowy jako treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwaloną i podpisaną w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy (art. 6 ust. 2). Dokumentem urzędowym w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej jest więc dokument stanowiący oświadczenie wiedzy lub woli, podpisany przez funkcjonariusza publicznego oraz skierowany na zewnątrz (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 2015/18, z dnia 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1709/17, z dnia 13 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 2914/13 - publikowane w CBOSA). Tego rodzaju dokumentem jest Postanowienie Prezydenta RP o powołaniu na stanowisko sędziego (funkcjonariusza publicznego stosownie do art. 115 § 13 pkt 1 Kodeksu karnego). W tej sytuacji dla odsunięcia zarzutu bezczynności nie było wystarczające wskazanie miejsca i daty jego opublikowania. Prezes Sądu nie kwestionował natomiast, że jest w posiadaniu tego dokumentu.

Nie było natomiast podstaw do uznania bezczynności jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że bezczynność o charakterze rażącego naruszenia prawa ma miejsce wtedy, gdy w sposób znaczący i jednoznaczny doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające w jakimkolwiek zakresie winę organu za tę bezczynność. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest przy tym wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli terminów do załatwienia sprawy (tak NSA w wyroku z dnia 24 maja 2018 r. sygn. akt II OSK 381/18 opubl. w CBOSA). W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju przesłanki tego rodzaju przesłanki nie miały miejsca. Bez wątpienia organ udzielił informacji w ustawowym terminie wynikającym z ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz wyjaśnił swoje stanowisko. Jego częściowa wadliwość nie usprawiedliwia odmiennego stanowiska.

Z tych powodów na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) należało zobowiązać Prezesa Sądu do załatwienia wniosku skarżącego w zakresie dotyczącym aktu mianowania na stanowisko sędziego w terminie 14 dni od daty zwrotu akt administracyjnych sprawy po uprawomocnieniu się wyroku. O bezczynności orzeczono na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy. W pozostałym zakresie skargę oddalono na podstawie art. 151 powołanej ustawy. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 powołanej ustawy zasądzając na rzecz skarżącego kwotę (...) zł, na którą składa się kwota uiszczonego wpisu od skargi.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.