Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3090595

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie
z dnia 28 października 2020 r.
II SAB/Lu 108/20

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski.

Sędziowie WSA: Grzegorz Grymuza, Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 października 2020 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia (...) z siedzibą w W. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Pismem z (...) sierpnia 2020 r. Stowarzyszenie (...) z siedzibą w W. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Wójta Gminy w zakresie rozpatrzenia wniosku z dnia (...) kwietnia 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej.

Stowarzyszenie zarzuciło organowi, że wskutek swojej bezczynności dopuścił się naruszenia: (1) art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, w zakresie, w jakim gwarantuje prawo do uzyskiwania informacji o działalności osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, poprzez nieudostępnienie informacji objętych zakresem konstytucyjnego prawa, wskutek braku odpowiedzi na złożony wniosek; (2) art. 13 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1429 z późn. zm., dalej jako u.d.i.p.), w zakresie, w jakim zobowiązuje organ do udostępnienia informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia jego złożenia, poprzez brak udzielenia odpowiedzi na wniosek w ustawowym terminie.

W oparciu powyższe zarzuty Stowarzyszenie wniosło o stwierdzenie, że doszło do bezczynności z rażącym naruszeniem prawa oraz o zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku z dnia (...) kwietnia 2019 r. Ponadto Stowarzyszenie zażądało zasądzenia od organu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie wskazało, że w dniu (...) kwietnia 2019 r. zwróciło się do Wójta Gminy z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, obejmującej pytania dotyczące tzw. gminnych mediów społecznościowych. Żądane informacje miały dotyczyć posiadania profilu na Facebooku i Twitterze (w tym kwestii udostępnienia linku na stronie internetowej gminy); uregulowania zasad i polityki blokowania komentarzy i użytkowników tych mediów; podmiotów prowadzących profile (pracownicy urzędu czy podmiot zewnętrzny); prowadzenia przez Gminę forum dla mieszkańców lub grupę w serwisie społecznościowym; posiadania oficjalnego profilu wójta/burmistrza/prezydenta na Facebooku, Twitterze lub Wykopie oraz zasad opłacania tego profilu. W treści wniosku Stowarzyszenie zaznaczyło, że wnosi o przesłanie żądanych informacji na wskazany adres e-mail. Do dnia złożenia skargi nie otrzymało jednak od organu żadnej odpowiedzi.

W ocenie Stowarzyszenia nie ulega wątpliwości, że organ wykonawczy gminy, jako organ władzy publicznej, jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Nie ulega także wątpliwości, że wnioskowane informacje stanowią informację publiczną, gdyż posiadają walor informacji o działalności organu władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Profile w mediach społecznościowych służą jako narzędzie przy wykonywaniu zadań publicznych oraz do kontaktu z mieszkańcami. Informacja o tym, kto, w imieniu organu, ma dostęp do tych profili, kto nimi zarządza oraz moderuje, stanowi informację publiczną. Zdaniem Stowarzyszenia, profile te zawierają komunikaty urzędowe, nawet jeżeli nie mogą służyć do prowadzenia postępowań w sprawach indywidualnych. Jednocześnie profile te prowadzone mogą być przez pracowników urzędu, w ramach ich obowiązków służbowych, w związku z czym na ten cel przeznacza się środki publiczne.

Wniosek o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, Stowarzyszenie uzasadniło faktem, że organ pozostaje w zwłoce w załatwieniu wniosku od ponad roku.

W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej. W uzasadnieniu organ podniósł, że wniosek nie dotarł do adresata w terminie wskazanym przez skarżącego. Wójt otrzymał wniosek dopiero (...) sierpnia 2020 r., wraz ze skargą do sądu i niezwłocznie, tj. (...) sierpnia 2020 r. udzielił na niego odpowiedzi. Stowarzyszenie nie podało, jaką drogą wniosek został przesłany adresatowi i czy jego odbiór został przez adresata potwierdzony. Skarżący nie poparł swoich twierdzeń o nadaniu i doręczeniu wniosku adresatowi żadnymi dowodami, np. wydrukiem z poczty elektronicznej nadawcy lub potwierdzeniem nadania wniosku za pomocą operatora pocztowego. Na potwierdzenie faktu, że organ nie otrzymał żadnego wniosku o udostępnienie informacji publicznej, Wójt złożył wydruki z poczty elektronicznej, systemu ePUAP oraz kserokopię książki korespondencyjnej Urzędu Gminy.

W odpowiedzi na wezwanie Sądu do przedłożenia dowodu doręczenia organowi wniosku o udostępnienie informacji publicznej z (...) kwietnia 2019 r., Stowarzyszenie nadesłało za pośrednictwem platformy ePUAP pismo procesowe, do którego dołączono dwa pliki elektroniczne w formacie pdf - pierwszy stanowiący obraz wysłanej w dniu (...) kwietnia 2019 r. wiadomości elektronicznej z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej oraz drugi - stanowiący obraz sytemu do obsługi wiadomości e-mail, zawierający adres poczty elektronicznej, na który Stowarzyszenie przesłało wiadomość (wniosek) z dnia (...) kwietnia 2019 r. W piśmie przewodnim Stowarzyszenie podkreśliło, że przedmiotowa wiadomość uzyskała status "OK", co oznacza "bezproblemowe dostarczenie emalia do skrzynki adresata".

Na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu, gdyż Wójt Gminy nie dopuścił się bezczynności przy rozpatrywaniu wniosku skarżącego z (...) kwietnia 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej.

Gwarantowane konstytucyjnie prawo do informacji o działalności organów władzy publicznej (art. 61 ust. 1 Konstytucji) zostało rozwinięte szczegółowo w przepisach ww. ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, regulującej zasady i tryb udostępniania informacji publicznej

Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 u.d.i.p. organy władzy publicznej są obowiązane do udostępniania informacji publicznej będącej w ich posiadaniu. Wójt Gminy - jako organ władzy publicznej - jest zatem objęty zakresem podmiotowym ww. ustawy i jako taki jest obowiązany do jej stosowania w odniesieniu do informacji publicznych będących w jego posiadaniu.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. - informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek. Udostępnienie informacji publicznej na wniosek ma formę czynności materialno-technicznej i w świetle dyspozycji art. 14 ust. 1 u.d.i.p. powinno nastąpić w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem.

Z przytoczonych przepisów wynika, że warunkiem powstania po stronie organu władzy publicznej obowiązku udostępnienia określonej informacji publicznej jest skuteczne złożenie wniosku w tym przedmiocie. Nie dotyczy to jedynie informacji, które z mocy prawa podlegają publikacji w Biuletynie informacji Publicznej lub centralnym repozytorium.

W ramach trybu wnioskowego adresat wniosku o udostępnienie informacji publicznej (jeżeli należy do podmiotów objętych regulacją art. 4 ust. 1 u.d.i.p.), powinien załatwić taki wniosek w przewidziany przepisami ustawy sposób. W pierwszej kolejności podmiot taki zobowiązany jest ocenić charakter żądanej informacji pod kątem uznania jej za informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Jeżeli przedmiotem żądania wnioskodawcy jest informacja niespełniająca kryteriów informacji publicznej, obowiązek adresata wniosku ogranicza się jedynie do pisemnego powiadomienia wnioskodawcy, iż w przypadku jego żądania przepisy ustawy nie znajdują zastosowania. Jeżeli natomiast żądana informacja ma charakter informacji publicznej, podmiot zobowiązany powinien ją udostępnić bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 13 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 u.d.i.p.), ewentualnie w tym terminie wydać na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej (co jest uzasadnione np. wobec stwierdzenia, że żądana informacja objęta jest jednym z ograniczeń opisanych w art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.).

Warunkiem zainicjowania opisanego wyżej postępowania o udostępnienie informacji publicznej jest jednak skuteczne złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest przy tym postępowaniem odformalizowanym, a ustawa o dostępie do informacji publicznej nie wskazuje jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku (poza utrwaleniem go w formie pisemnej - zob. wyrok NSA z 1 marca 2019 r., I OSK 708/17).

W świetle ugruntowanego stanowiska wyrażanego w orzecznictwie sądów administracyjnych, za wniosek pisemny należy uznać również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną (e-mail) - i to nawet, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny (zob. np. wyrok NSA z 16 marca 2009 r., I OSK 1277/08). Przyjmuje się przy tym, że do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (zob. postanowienia NSA z 10 września 2015 r., I OSK 1968/15 i z 3 listopada 2015 r., I OSK 1940/15). Uznaje się ponadto, że skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (zob. postanowienie NSA z 5 listopada 2015 r.; wyrok NSA z 16 lutego 2016 r., I OSK 2186/14). W postanowieniu z 18 listopada 2015 r. (I OSK 2897/15) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ryzyko nieodebrania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciążało ten organ, a nie skarżącego.

Z przytoczonego orzecznictwa wynika w istocie domniemanie, że jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, to znaczy, że dotarła ona do adresata.

Tak daleko odformalizowany tryb składania wniosków o udostępnienie informacji publicznej oznacza, że wykazanie skuteczności wniesienia żądania w tym przedmiocie do organu administracji publicznej za pośrednictwem poczty elektronicznej, wymaga jedynie potwierdzenia wysłania wniosku, przy czym z potwierdzenia tego musi wynikać, że wniosek został wysłany na właściwy, tj. oficjalny adres poczty elektronicznej organu. W ocenie Sądu takim adresem jest adres do korespondencji elektronicznej podany w Biuletynie Informacji Publicznej lub na oficjalnej stronie internetowej urzędu będącego jednostką pomocniczą organu. Skierowanie wniosku o informację publiczną na inny niż oficjalny adres poczty elektronicznej urzędu, w tym na adres pracownika urzędu, mający charakter służbowy, lecz niebędący oficjalną skrzynką poczty elektronicznej tej jednostki, nie rodzi skutku w postaci obowiązku załatwienia takiego wniosku przez organ, a tym samym nie może stanowić podstawy skutecznie podniesionego zarzutu bezczynności organu w załatwieniu takiego wniosku.

Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy należy przypomnieć, że w odpowiedzi na skargę Wójt Gminy stanowczo zaprzeczył, jakoby wniosek Stowarzyszenia z (...) kwietnia 2019 r. wpłynął do organu w tym okresie. Wójt podniósł, że wniosek wpłynął dopiero wraz ze skargą do sądu administracyjnego, w dniu (...) sierpnia 2020 r. i został niezwłocznie rozpatrzony (odpowiedzi udzielono pismem z (...) sierpnia 2020 r.).

W tej sytuacji Stowarzyszenie zostało wezwane do przedłożenia w dowodu doręczenia organowi wniosku z (...) kwietnia 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej. W wykonaniu wezwania Stowarzyszenie nadesłało pliki w formacie pdf zawierające tzw. screeny ekranu, na których uwidoczniony został adres poczty elektronicznej, na który skierowano sporny wniosek z dnia (...) kwietnia 2019 r.

Z dokumentu tego wynika, że przedmiotowa wiadomość została nadana na adres poczty elektronicznej: "(...)" (k. 76). Tymczasem - co Sąd ustalił z urzędu - oficjalnym adresem poczty elektronicznej Urzędu Gminy R., podanym na zarówno na stronie internetowej tej jednostki ((...)), jak i w prowadzonym przez nią Biuletynie Informacji Publicznej ((...)), jest adres: "(...)".

W tej sytuacji nie ulega wątpliwości, że Stowarzyszenie skierowało wiosek z (...) kwietnia 2019 r. na błędny adres poczty elektronicznej, nie będący z pewnością oficjalnym, podanym do publicznej wiadomości adresem do korespondencji elektronicznej z Urzędem Gminy R. W konsekwencji nie można przyjąć, że wniosek ten został skutecznie złożony do Wójta Gminy, a w dalszej kolejności, że organ ten był (przed wniesieniem rozpoznawanej skargi) zobowiązany do jego załatwienia w trybie określonym przepisami u.d.i.p. Z tego względu rozpoznawana skarga na bezczynność Wójta Gminy - jako bezzasadna na dzień jej wniesienia - nie mogła zostać uwzględniona.

Ubocznie należy podkreślić, że wniesienie skargi do Sądu za pośrednictwem organu wywołało również skutek w postaci skutecznego doręczenia organowi (w treści skargi) żądania udostępnienia informacji publicznej wyrażonego uprzednio we wniosku z dnia (...) kwietnia 2019 r. Oznacza to, że dopiero w dniu otrzymania skargi (tj. (...) sierpnia 2020 r.) po stronie organu powstał obowiązek rozpatrzenia tego żądania według przedstawionych wcześniej reguł postępowania w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Z dokumentów dołączonych do odpowiedzi na skargę (k. 18-19) wynika, że Wójt (...) udzielił w ustawowym terminie odpowiedzi na wniosek, o czym świadczy pismo z (...) sierpnia 2020 r., wraz z dowodem jego przesłania do Stowarzyszenia pocztą elektroniczną, zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.