Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 695126

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy
z dnia 21 lipca 2010 r.
II SAB/Bd 12/10

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz.

Sędziowie WSA: Grzegorz Saniewski (spr.), Grażyna Malinowska-Wasik.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 lipca 2010 r. sprawy ze skargi M. W. na bezczynność Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w N. w przedmiocie ustalenia stopnia niepełnosprawności

1.

zobowiązuje Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w N. do wydania, w terminie jednego miesiąca od doręczenia akt sprawy, rozstrzygnięcia w sprawie wniosku M. W. z dnia (...) kwietnia 2009 r. o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności;

2.

zasądza od Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w N. na rzecz skarżącej kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Marika W. wniosła skargę na bezczynność Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w N. polegającą na braku załatwienia złożonego w dniu 22 kwietnia 2009 r. wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności.

W uzasadnieniu wskazano, że matka skarżącej w dniu 22 kwietnia 2009 r. złożyła wniosek o uznanie skarżącej za osobę niepełnosprawną. Wniosek ten był konieczny, gdyż 30 maja 2009 r. kończył się okres, na który skarżąca została uznana za osobę niepełnosprawną.

Skarżąca (działająca przez pełnomocnika jej przedstawiciela ustawowego) podniosła, że w związku z bezczynnością organu kierowała skargi do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w N., Starosty Powiatowego w N. oraz do Przewodniczącego Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o niepełnosprawności, ale bez rezultatu. Skarżąca podniosła, że niezrozumiałe jest stanowisko organów (wyrażone m.in. w piśmie z dnia 16 grudnia 2009 r. z Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B.), że brak jest podstaw prawnych do rozpatrywania kolejnego wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Zdaniem skarżącej niezależnie od rozpatrywania przez Sąd Rejonowy w B. odwołania skarżącej od orzeczeń zapadłych w stosunku do skarżącej w roku 2008 - organ ma obowiązek rozpatrzyć nowy wniosek z dnia 22 kwietnia 2009 r., by uznać lub nie skarżącą za osobę niepełnosprawną na okres od 1 czerwca 2009 r. i ustalić okres jej niepełnosprawności. Zdaniem skarżącej w celu rozpatrzenia sprawy organ może zwrócić się do Sądu Rejonowego o czasowe nadesłanie dokumentacji medycznej.

Skarżąca podkreśliła, że wskutek bezczynności organów pozbawiona jest należnych jej ustawowo uprawnień i przywilejów.

W odpowiedzi na skargę Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności wniósł o jej odrzucenie względnie oddalenie.

Zdaniem organu skarga powinna zostać odrzucona, gdyż bezczynność organu była już przedmiotem stosownego postępowania: Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności rozstrzygnął już skargę na bezczynność organu, wskazując na jej bezzasadność i prawidłowość prowadzenia postępowania przez organ pierwszej instancji, przy czym w skardze do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności skarżąca podnosi te same argumenty, co obecnie w skardze do sądu administracyjnego. Nie zaszły też żadne nowe okoliczności w sprawie.

W opinii organu skarga jest także niezasadna merytorycznie. Błędne jest bowiem mniemanie skarżącej, że toczące się wskutek jej odwołania postępowanie sądowe nie ma wpływu na postępowanie administracyjne. Organ mając wątpliwości, czy można uznać stopień niepełnosprawności skarżącej wydał orzeczenie negatywne dla niej, a do tej chwili sąd nie rozstrzygnął prawomocnie, czy rozstrzygnięcie organu było trafne. Organ pozostaje zatem w niepewności, czy skarżąca spełnia warunki uznania stopnia niepełnosprawności, a musi uwzględnić w toczącym się postępowaniu administracyjnym stanowisko sądu. W przeciwnym razie może dojść do rozbieżności stanowisk pomiędzy orzeczeniem sądu a stanowiskiem organu.

W ocenie organu strona powinna skierować swoje roszczenia przeciwko Skarbowi Państwa - Sąd Rejonowy i dochodzić ewentualnego roszczenia odszkodowawczego za przewlekłe prowadzenie postępowania.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do wniosku organu o odrzucenie skargi.

Błędne jest stanowisko organu, że sąd administracyjny nie może rozpatrzyć skargi na bezczynność Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności, w przypadku jeżeli kwestią tej bezczynności zajmował się już Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności. W każdym z tych przypadków mamy bowiem do czynienia z rozstrzygnięciami o różnym charakterze i przez podmioty pełniące różne funkcje. Rozstrzyganie przez sąd administracyjny w przedmiocie bezczynności organu administracji nie jest sprawowaniem nadzoru w ramach struktur administracji, ale jest formą sądowej kontroli administracji (art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.; zwanej w skrócie "p.p.s.a."). Co więcej - zwrócenie się strony skarżącej o wypowiedź organu wyższego stopnia w przedmiocie bezczynności organu I instancji jest warunkiem koniecznym zainicjowania procedury kontroli bezczynności organu I instancji przez sąd administracyjnym. Rozstrzygnięcie organu wyższej instancji w przedmiocie bezczynności organu I instancji nie stwarza zatem dla sądu administracyjnego mającego się wypowiedzieć w przedmiocie bezczynności tegoż organu stanu "res iudicata".

Stosownie do art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Takim środkiem w przypadku skargi na bezczynność jest zażalenie, o którym mowa w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.; zwanej "k.p.a.") Niezależnie od formy załatwienia przez organ wyższego stopnia zażalenia na bezczynność organu I instancji, stronie zostaje otwarta droga do podniesienia przed sądem administracyjnym bezczynności organu I instancji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II SAB/Go 16/08, opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 459355).

Jak wynika z treści art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U.z 2008 r. Nr 14, poz. 92, z późn. zm.) organami administracji właściwymi do orzekania o niepełnosprawności są: powiatowy zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako organ pierwszej instancji oraz wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako organ drugiej instancji. Wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jest zatem organem administracji publicznej wyższego stopnia, który stosownie do art. 37 § 1 k.p.a. jest właściwy do rozpatrzenia zażalenia na niezałatwienie (przez organ pierwszej instancji) sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub ustalonym w myśl art. 36 k.p.a. W treści przedstawionego przez stronę skarżącą pisma Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia 30 grudnia ów organ, na wniosek skarżącej (reprezentowanej przez pełnomocnika) wypowiedział się w kwestii braku czynności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w N. w związku z wnioskiem z dnia 22 kwietnia 2009 r. Zdaniem Sądu wypowiedź tą należy kwalifikować jako rozstrzygnięcie zażalenia skarżącej w trybie art. 37 § 1. W myśl zasady, że treść a nie tytuł pisma decyduje o kwalifikacji prawnej wypowiedzi danego podmiotu nie ma znaczenia, że pismo skarżącej do ww. drugiej instancji organu błędnie zostało określone "skargą", ani brak określenia przez organ drugiej instancji odpowiedzi jako "postanowienia".

Przechodząc do merytorycznej oceny skargi należy wskazać, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi w sytuacji, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji czy innego aktu. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności czy bezczynność organu została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu (T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 86; wyrok NSA z 5 listopada 1987 r., SAB 23/87, ONSA 1988/1/13; wyrok NSA z 22 grudnia 1998 r., III SAB 77/98, LEX nr 36590; wyrok WSA w Warszawie z 8 czerwca 2004 r., III SAB/Wa 8/04, LEX nr 160109).

W orzecznictwie ugruntowany jest też pogląd (który podziela także Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę), że fakt przekazania akt organowi odwoławczemu, czy też sądowi nie uzasadnia bezczynności organu administracji do czasu zwrotu akt. W takiej sytuacji jeżeli organ uzna, że zachodzą okoliczności określone w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. że od orzeczenia sądu lub innego organu zależy rozpoznanie sprawy, powinien wydać postanowienie o zawieszeniu postępowania, co umożliwiłoby stronie ewentualne wniesienie skargi do sądu administracyjnego na to postanowienie w celu skontrolowania jego legalności. W wypadku natomiast, gdy postępowanie przed innym organem lub przed sądem nie ma bezpośredniego wpływu na rozpoznanie sprawy, a jedyną przeszkodą jest pozostawanie akt w sądzie lub w innym organie, organ właściwy do rozpoznania sprawy obowiązany jest podjąć czynności zmierzające do pozyskania wymaganej do rozpoznania sprawy dokumentacji, poprzez np. wystąpienie o nadesłanie akt w celu ich wykorzystania do wydania orzeczenia, względnie sporządzenia odpisów niezbędnych dokumentów. Bierne natomiast oczekiwanie na załatwienie sprawy przez organ odwoławczy lub sąd i zwrot akt może być ocenione tylko jako bezczynność organu (por.: wyrok NSA z dnia 8 października 1999 r., sygn. akt IV SAB 46/99, lex nr 47851, wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 czerwca 2005 r., sygn. akt I SAB/Wa 18/05, lex nr 179054. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 18 września 2008 r. sygn. akt II SAB/Bk 12/08).

Z powyższego wynika, że niewątpliwie Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w N., nie podejmując rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku skarżącej z dnia 22 kwietnia 2009 r., pozostaje w bezczynności. Sąd nie przesądza przy tym, jakie - na obecnym etapie sprawy, powinno być to rozstrzygnięcie organu I instancji. Sąd administracyjny jest zobowiązany orzekać w oparciu o przedstawione mu akta sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Z akt przedstawionych przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności nie wynika tymczasem jaki jest stosunek zakresu wniosku skarżącej z dnia 22 kwietnia 2009 r. do orzeczenia podjętego przez organ w roku 2008, jako że akta te nie zawierają ani takiego orzeczenia, ani jego uwierzytelnionej kopii. Po uzupełnieniu akt w tym zakresie organ powinien zatem bądź rozstrzygnąć o konieczności zawieszenia postępowania w drodze stosownego postanowienia, które skarżąca będzie mogła poddać kontroli w drodze zażalenia, bądź uznając, że ma do czynienia z nową sprawą, po uzyskaniu koniecznej części akt (lub ich uwierzytelnionych kopii) z sądu powszechnego - rozstrzygnąć sprawę co do istoty w drodze decyzji. Należy przy tym zwrócić uwagę, że jeżeli zdaniem organu z wniosku skarżącej z dnia 22 kwietnia 2009 r. nie wynikało jasno (w kontekście sprawy rozstrzyganej przez organ w roku 2008), że dotyczy on rozstrzygnięcia o niepełnosprawności tylko i wyłącznie za okres przypadający po dniu 31 maja 2009 r., tj. po okresie na jaki orzeczono u skarżącej lekki stopień niepełnosprawności (pkt 3 uzasadnienia wniosku z dnia 22 kwietnia 2009 r.) - organ winien zwrócić się o wyjaśnienie w tej kwestii do wnioskodawczyni i podjąć rozstrzygnięcie stosownie do uzyskanej odpowiedzi.

Ze względu na powyższe, na podstawie art. 149 p.p.s.a. należało orzec jak w pkt 1 sentencji wyroku.

W dalszym postępowaniu organ powinien podjąć rozstrzygnięcie w terminie wskazanym w sentencji wyroku, stosownie do powyższego stanowiska Sądu.

O kosztach (pkt 2 wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349; z późn. zm.)

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.