II SA/Wr 375/19 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2865302

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 listopada 2019 r. II SA/Wr 375/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek (spr.).

Sędziowie WSA: Gabriel Węgrzyn, Asesor Wojciech Śnieżyński.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 listopada 2019 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Wojewody (...) z dnia (...) kwietnia 2019 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wymeldowania z miejsca pobytu stałego

I. oddala skargę w całości;

II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz adwokat P. B. kwotę 295,20 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i 20/100), w tym kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwotę 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych i 20/100) z tytułu podatku VAT.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją Wojewoda (...), działając na podstawie art. 138 § 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta (...) z dnia (...) marca 2019 r. (nr (...)) o odmowie wymeldowania K. Z. z miejsca pobytu stałego w lokalu położonym przy. (...)(...).

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że o wymeldowanie K. Z. wnioskiem z dnia (...) września 2018 r. wystąpił K. B. jako najemca przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Na potwierdzenie skarżący przedłożył uwierzytelnioną kopię umowy najmu z dnia (...) stycznia 2000 r. oraz aneks do tej umowy z dnia (...) grudnia 2008 r.

Postanowieniem z dnia (...) września 2018 r. organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wymeldowania K. Z. z opisanego na wstępie lokalu. Na skutek zażalenia skarżącego, Wojewoda (...) postanowieniem z dnia (...) grudnia 2018 r. uchylił postanowienie organu pierwszej instancji, stwierdzając, że wniosek K. B. wszczął skutecznie postępowanie o wymeldowanie.

W toku postępowania skarżący złożył pismo w którym wyjaśnił, że K. Z. zaoferował mu przepisanie mieszkania przy ul. (...)(...) we (...) należącego do jego konkubiny, ale to mieszkanie nie zostało na niego przepisane. Wyjaśnił, że był u notariusza wraz z K. Z. i podpisał dokument, który był wcześniej przygotowany, ale tego dokumentu nie przeczytał i łatwowiernie go podpisał. Oświadczył, że przez 9 lat mieszkał w mieszkaniu przy ul. (...)(...) we (...) i został wymeldowany z lokalu przy ul. (...)(...) we (...), a następnie wyprowadził się pod presją K. Z. z lokalu przy ul. (...)(...) we (...) i zamieszkał u swojego znajomego przy ul. (...)(...) we (...), a lokal przy ul. (...)(...) we (...) jest wynajmowany innym osobom.

Prowadząc postępowanie wyjaśniające organ przeprowadził dowód z przesłuchania stron tj. K. B. i K. Z. oraz dowód z przesłuchań świadków.

Skarżący oświadczył, że wnosi o wymeldowanie K. Z. z przedmiotowego lokalu, ponieważ chce, aby opuścił on ten lokal, czego nie chce uczynić. Po wyprowadzeniu się K. Z. chciałby zamieszkać w przedmiotowym lokalu, którego jest najemcą. Oświadczył, że K. Z. mieszka w przedmiotowym lokalu wraz ze swoją konkubiną. Zeznał, że nie ma kluczy do przedmiotowego lokalu, nie składał wniosku o eksmisję K. Z. ani pozwu o udostępnienie mu tego lokalu do korzystania.

K. Z. oświadczył natomiast, że kilkanaście lat temu (około 2007 r.) skarżący, jako najemca przedmiotowego lokalu, udostępnił mu go do zamieszkania. Wyjaśnił, że obecnie mieszka w przedmiotowym lokalu z małoletnią córką i konkubiną (matką córki). Oświadczył, że mieszkanie jest w całości przez niego umeblowane, zrobił remont kapitalny i ma w tym lokalu wszystkie swoje rzeczy osobiste i ponosi na bieżąco opłaty za użytkowanie tego lokalu. Zeznał, że K. B. nie wzywał go do opuszczenia przedmiotowego lokalu i nic mu nie wiadomo, żeby chciał on ponownie zamieszkać w tym lokalu, nie widział go od 3 lat. Oświadczył, że K. B. nie ma kluczy do przedmiotowego lokalu, ponieważ zostały wymienione drzwi wejściowe podczas prowadzenia remontu, a K. B. nie prosił go o wydanie kluczy.

Osoby przesłuchane w charakterze świadków potwierdziły, że K. Z. zamieszkuje w lokalu od około 12 lat wraz ze swoją partnerką i ich córką. Mieszkanie zostało przez nich umeblowane i znajdują się tam ich rzeczy osobiste.

Do akt sprawy wpłynęło także pismo Komisariatu Policji (...), informujące, że pod adresem przy ul. (...)(...) zastano K. Z., który oświadczył, że zajmuje ten lokal od około 12 lat. Także z relacji sąsiadów wynika, że K. Z. przebywa pod wskazanym adresem.

W oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy, organ pierwszej instancji decyzją z dnia (...) marca 2019 r. orzekł o odmowie wymeldowania K. Z. z miejsca pobytu stałego z lokalu znajdującego się pod wskazanym adresem.

Z powyższą decyzją nie zgodził się K. B. wskazując w odwołaniu, że narusza ona jego prawa jako lokatora (najemcy) spornego lokalu. W uzupełnieniu odwołania wyjaśnił, że K. Z. i jego partnerka łamią prawo, gdyż zamieszkują w przedmiotowym lokalu, pomimo, że partnerka posiada własnościowe mieszkanie, które wynajmuje czerpiąc korzyści finansowe.

Rozpatrując sprawę na skutek powyższego odwołania Wojewoda (...) stwierdził, że odmowa wymeldowania K. Z. ma uzasadnione podstawy. W niniejszym postępowaniu - ze względu na jego przedmiot - podstawową kwestią wymagającą ustalenia, było bowiem, czy zameldowany w lokalu przy ul. (...)(...) K. Z., rzeczywiście w nim zamieszkuje. Zdaniem organu fakt jest bezsporny - potwierdzony został przez strony, przez świadków oraz przez ustalenia Policji. Organ zauważył, że jeżeli K. Z. zamieszkuje w lokalu i nie zamierza go opuścić, to bezprzedmiotowe jest rozważanie, czy opuścił ten lokal trwale i dobrowolnie.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, Wojewoda stwierdził, że jeżeli najemca przedmiotowego lokalu nie wyraża zgody na przebywanie K. Z. w tym lokalu i oświadcza, że przebywa tam wbrew jego woli i niezgodnie z prawem, może złożyć pozew do sądu w sprawie o eksmisję tej osoby. Postępowanie administracyjne w sprawach meldunkowych nie może zastępować postępowania przed sądem w sprawie o eksmisję. Jeżeli natomiast na skutek eksmisji albo z innych powodów osoba opuści miejsce zameldowania na pobyt stały, wtedy w rejestrach ewidencji ludności organ administracji zobowiązany będzie do uwzględnienia stanu faktycznego i jej wymeldowania. Zameldowanie w danym lokalu - jako mające odzwierciedlać aktualny stan faktyczny - podlega stałej aktualizacji, ilekroć stan faktyczny ulegnie zmianie, np. wskutek trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu, czy też dokonania eksmisji osoby zameldowanej z zajmowanego lokalu.

Wojewoda podkreślił, że postępowania administracyjne w sprawach meldunkowych nie służą do zmuszenia do opuszczenia lokalu osób, które w nim faktycznie zamieszkują. Prowadzone przez organy administracji rejestry ewidencji ludności mają na celu jedynie potwierdzenie zgodności faktycznego zamieszkiwania osoby w miejscu, w którym ta osoba jest zameldowana. Organ administracji w decyzji administracyjnej oraz w rejestrach ewidencji ludności nie może potwierdzić nieprawdy, że osoba nie mieszka w miejscu stałego zameldowania, skoro osoba ta faktycznie w nim zamieszkuje. Byłoby to bowiem sprzeczne z zasadami prowadzenia rejestrów ewidencji ludności.

Organ odwoławczy zauważył także, że wszelkie kwestie dotyczące sfery uprawnień do lokalu, nie mają znaczenia w sprawie o wymeldowanie. Bez znaczenia pozostaje także kwestia wynajmowania innego lokalu własnościowego przez partnerkę K. Z.

Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że nie znalazł podstaw do zmiany bądź uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia Prezydenta (...), ponieważ z całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że K. Z. nie opuścił miejsca stałego zameldowania. Wymeldowanie jest jedynie potwierdzeniem faktu, że osoba nie mieszka w lokalu, w którym jest zameldowana. Dopiero więc trwałe i dobrowolne opuszczenie przedmiotowego lokalu przez K. Z. spowodowałoby jego wymeldowanie. Mając na uwadze powyższe, organ uznał, że K. Z. mieszka w przedmiotowym lokalu z zamiarem stałego w nim przebywania i nie przeniósł swojego centrum spraw życiowych do innego miejsca. W tym lokalu mieszka, przechowuje swoje rzeczy osobiste, odbiera kierowaną do niego korespondencję. W lokalu przy ul. (...)(...) we (...) realizuje on więc funkcje właściwe dla stałego zamieszkiwania. W ustalonym stanie faktycznym, skoro K. Z. nie opuścił miejsca pobytu stałego i przebywa w miejscu stałego zameldowania, organ administracji zobligowany został do wydania decyzji zgodnie z istniejącym stanem.

W piśmie z dnia (...) maja 2019 r. zatytułowanym jako "odwołanie", K. B., oświadczył że nie zgadza się z decyzją Wojewody. Pismo zakwalifikowane zostało przez organ odwoławczy jako skarga na decyzję i skierowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

Przekazując powyższą skargę wraz z aktami sprawy Wojewoda (...) wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację i wywody zawarte w kwestionowanej decyzji.

Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2019 r. przyznane zostało skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata.

Na rozprawie w dniu 7 listopada 2019 r. stawił się pełnomocnik z urzędu. Popierając skargę w całości wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak też o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając jednocześnie, że dotychczas nie zostały one opłacone w całości ani w części.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji był art. 35 w zw. z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2018 r. poz. 1382 z późn. zm.; zwana dalej u.e.l.). Zgodnie z jego treścią, organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym jest według art. 25 ust. 1 ww. ustawy zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się zgodnie, że przesłanką wymeldowania danej osoby jest opuszczenie przez nią, bez wymeldowania, dotychczasowego miejsca pobytu. Przez "opuszczenie miejsca pobytu" rozumie się przy tym takie opuszczenie, które ma charakter trwały i jest dobrowolne. Dobrowolność ta musi wynikać z własnej woli zainteresowanej osoby, a nie z bezprawnego działania innych osób. O trwałości opuszczenia miejsca pobytu świadczy natomiast zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych.

Ustalenia co zaistnienia powyższych okoliczności muszą być poczynione zgodnie z przepisami prawa procesowego, w tym przede wszystkim zgodnie z wynikającą z art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, w świetle której organ orzekający winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy. W tym też celu, zgodnie z wymogami określonymi w treści art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W myśl art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., decyzja organu powinna zawierać powołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne.

Odnosząc wskazane reguły procesowe do rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdził, że organ I instancji zebrał wystarczający materiał dowodowy, który następnie prawidłowo został oceniony przez organy obu instancji w granicach prawem przewidzianej swobody. Opierając się na właściwie dokonanych ustaleniach należało podzielić stanowisko organu odwoławczego, że na dzień wydania rozstrzygnięcia, brak było faktycznych i prawnych podstaw do podjęcia decyzji o wymeldowaniu uczestnika postępowania z miejsca pobytu stałego.

Materiał dowodowy zebrany w sprawie jednoznacznie wykazał, że nie doszło do opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 35 u.e.l., bowiem K. Z. stale w nim przebywa i to z zamiarem stałego pobytu. Zamiar zamieszkania w przedmiotowym lokalu na stałe i skoncentrowanie tam swoich spraw życiowych przez uczestnika postępowania zostało stwierdzone na podstawie obiektywnie istniejących okoliczności faktycznych, z których taki wniosek organy logicznie wyprowadziły. Jednoznaczne i wzajemnie potwierdzające się są bowiem w tym zakresie zeznania świadków i stron oraz informacja z Policji. Co istotne, okoliczność tę potwierdza sam skarżący.

Tym samym nie zaistniała podstawowa przesłanka pozwalająca orzec o wymeldowaniu. Natomiast argumentacja wniosku o wymeldowanie skarżącego i jego zarzuty wskazują, że jego zamiarem jest doprowadzenie do opuszczenia lokalu przez uczestnika postępowania, gdyż zmierza on do przejęcia (odzyskania) lokalu.

W związku z powyższym przypomnieć trzeba, że przesłanką do wymeldowania jest faktyczne i dobrowolne opuszczenie miejsca pobytu, bez względu na stosunek prawny jaki wiąże zainteresowanego z osobą która ma tytuł prawny do nieruchomości. Celem instytucji zameldowania, jest bowiem odzwierciedlenie aktualnego stanu faktycznego związanego z czasowym oraz stałym pobytem osób. Ewidencja ludności ma tylko i wyłącznie charakter porządkowy i nie rozstrzyga o uprawnieniach do lokalu, jak i o prawie do przebywania w nim. W konsekwencji zauważyć trzeba, że samo wymeldowanie, w sytuacji, gdy K. Z. cały czas zamieszkuje w spornym lokalu, nie może spowodować oczekiwanego przez skarżącego efektu. Dopiero gdyby uczestnik faktycznie się wyprowadził, wówczas skarżący może się domagać jego wymeldowania. Wymeldowanie nie może służyć ani rozstrzyganiu kwestii własnościowych ani też zastępować ewentualnego wyroku eksmisyjnego.

Z tych też względów, skoro zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie uchybiają prawu zarówno procesowemu, jak też i materialnemu, skargę należało, zgodnie z art. 151 p.p.s.a. oddalić.

Na podstawie art. 250 tej samej ustawy Sąd przyznał ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi wynagrodzenie w wysokości ustalonej zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w związku z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 18).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.