Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2975559

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
z dnia 27 sierpnia 2019 r.
II SA/Wr 346/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon (spr.).

Sędziowie WSA: Gabriel Węgrzyn, Alicja Palus.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi J.F. na zarządzenie Prezydenta Miasta W. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie przeznaczenia do sprzedaży w trybie przetargu ograniczonego nieruchomości niezabudowanej stanowiącej własność Gminy oddala skargę w całości.

Uzasadnienie faktyczne

Działający przez profesjonalnego pełnomocnika J. F. oprotestował skargą wywiedzioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zarządzenie Prezydenta Miasta W. z dnia (...) r. nr (...) w sprawie przeznaczenia do sprzedaży w trybie przetargu ograniczonego nieruchomości niezabudowanej, położonej na zapleczu ul. P.(...) (dz. (...)), stanowiącej własność Gminy W.wraz z wykazem nr (...) stanowiącym załącznik do zarządzenia oraz zarządzenie Prezydenta Miasta W. z dnia (...) r. nr (...) w sprawie ogłoszenia przetargu ustnego ograniczonego do właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości przyległych, na sprzedaż nieruchomości gruntowej niezabudowanej, położonej we W. na zapleczu ul. P. (działka nr (...)), stanowiącej własność Gminy W., wraz z ogłoszeniem o przetargu nr (...) stanowiącym załącznik do zarządzenia. Skarga została wniesiona w następującym stanie prawnym i faktycznym wynikających z przedłożonych przez organ i skarżącego dokumentów.

Pismem z dnia (...) r. J.F. wystąpił do Urzędu Miasta W.zgłaszając chęć nabycia działki nr (...) AM-(...) obręb Z. we W. Pismem z dnia (...) r. udzielono wnioskodawcy odpowiedzi, że z uwagi na konieczność uzyskania opinii innych jednostek i konieczność dokonania analizy odpowiedź zostanie udzielona w terminie późniejszym. W dniu 2 stycznia 2019 r. Prezydent W. wydał zarządzenie nr (...) w sprawie przeznaczenia do sprzedaży w trybie przetargu ograniczonego nieruchomości niezabudowanej położonej na zapleczu ul. P. (dz. (...)) stanowiącej własność Gminy W. Z kolei w dniu (...) r. Prezydent W. wydał zarządzenie nr (...) w sprawie ogłoszenia ustnego ograniczonego do właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości przyległych na sprzedaż nieruchomości gruntowej niezabudowanej położonej we W. na zapleczu ul. P. (działka nr (...)) stanowiącej własność Gminy W.

Pismem z dnia 25 kwietnia 2019 r. J. F.wystąpił do Wojewody D. z żądaniem wszczęcia postępowania nadzorczego w stosunku do wymienionych wyżej zarządzeń Prezydenta W. Podobne żądanie skierowano do G.Konserwatora Zabytków. Prezydent W.stanowisko względem wniosku kierowanego do Wojewody D.zajął w piśmie z dnia (...) r.

J.F.skargą z dnia (...) r., u której podstaw prawnych legł art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 506) zaskarżył zarządzenie Prezydenta Miasta W. z dnia (...) r. nr (...) oraz zarządzenie Prezydenta Miasta W.z dnia (...) r. nr (...).

Zaskarżonym aktom zarzucono naruszenie art. 37 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2204 z późn. zm.; dalej jako: u.g.n.) przez jego niezastosowanie i przeznaczenie działki ewidencyjnej nr (...) do sprzedaży w trybie przetargu ograniczonego ustnego, podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy spełnione zostały przesłanki zbycia nieruchomości w trybie bezprzetargowym na rzecz skarżącego.

Wobec podniesionego zarzutu skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i stwierdzenie w całości nieważności zaskarżonych zarządzeń, wstrzymanie wykonania w całości przez Prezydenta Miasta W. zaskarżonych zarządzeń, przeprowadzenie uzupełniających dowodów z dokumentów załączonych do skargi oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.

Uzasadniając zarzuty i wnioski skargi wskazano na przedmiotowe zarządzenia, po czym wyjaśniono, że nieruchomość przeznaczona do zbycia w trybie przetargowym graniczy z nieruchomością gruntową skarżącego, składającą się z działek ewidencyjnych nr (...), (...), (...), obręb Z. Skarżący w dniu (...) r. oraz w dniu (...) r. wystąpił do Prezydenta Miasta W. z wnioskami o sprzedaż przedmiotowej działki w trybie bezprzetargowym, argumentując, że nabycie tej nieruchomości poprawi warunki zagospodarowania nieruchomości stanowiącej jego własność. Ukształtowany przed laty, niekorzystny przebieg zachodniej granicy działki, która przebiega stycznie do schodów prowadzących z werandy do ogrodu uniemożliwia racjonalne korzystanie z nieruchomości. Jednocześnie, nabycie przez skarżącego przedmiotowej działki umożliwi wydzielenie drogi przeciwpożarowej wokół budynku oraz niezakłócone wyjście z werandy do ogrodu.

W odpowiedzi organ uznał, że przesłanki zbycia nieruchomości w trybie bezprzetargowym nie występują, gdyż przedmiotowa działka może poprawić warunki zagospodarowania więcej niż jednej nieruchomości przyległej, przez co jej sprzedaż może nastąpić jedynie w trybie przetargu.

Zaprezentowane przez Prezydenta Miasta W. stanowisko, uzasadniające konieczność zastosowania trybu przetargowego skarżący ocenił jako dowolne i nieznajdujące oparcia w przepisach prawa. Zgodnie z treścią art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n. nieruchomość jest zbywana w drodze bezprzetargowej, jeżeli przedmiotem zbycia jest nieruchomość lub jej części, jeśli mogą poprawić warunki zagospodarowania nieruchomości przyległej, stanowiącej własność lub oddanej w użytkowanie wieczyste osobie, która zamierza tę nieruchomość lub jej części nabyć, jeżeli nie mogą być zagospodarowane jako odrębne nieruchomości. Zdaniem skarżącego z treści przywołanego przepisu jednoznacznie wynika, że zastosowanie bezprzetargowego trybu zbycia nieruchomości uzależnione jest od łącznego spełnienia dwóch przesłanek: zbywana nieruchomość lub jej części są niezbędne do poprawy warunków zagospodarowania nieruchomości przyległej oraz zbywana nieruchomość lub jej części nie mogą być samodzielnie zagospodarowane.

Autor skargi podkreślił, że w przypadku ziszczenia się powyższych przesłanek obowiązkiem organu jest zastosowanie przedmiotowego trybu sprzedaży. Za taką wykładnią przepisu przemawia jego literalna treść, w której ustawodawca zawarł kategoryczne zastrzeżenie, iż nieruchomość jest zbywana w drodze bezprzetargowej, wykluczając w takim przypadku zorganizowanie przetargu. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, że warunki przewidziane w art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n., determinujące zastosowanie trybu bezprzetargowego, ziściły się, zaś stanowisko przyjęte przez Prezydenta Miasta W. jest dowolne, nieuwzględniające indywidualnych okoliczności sprawy.

Skarżący wskazał, że zbywana przez Gminę W. nieruchomość nie może być samodzielnie zagospodarowana. Wynika to z faktu, że działka nr (...) nie posiada bezpośredniego dostępu do drogi publicznej, a nadto nie stanowi samodzielnej działki budowlanej. Nieruchomość znajduje się także poza liniami zabudowy określonymi w uchwale Rady Miejskiej W. z dnia (...) r. nr (...) w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru położonego w rejonie ulic P.i K.B. we W., a okoliczności te nie są negowane przez organ.

Skarżący poddał w wątpliwość stanowisko organu, w którym nie dopuszcza on do zbycia działki w trybie bezprzetargowym. Lakoniczne twierdzenie organu jakoby nabyciem nieruchomości zainteresowane były także inne podmioty, jak również że przedmiotowa nieruchomość może być rzekomo wykorzystana na poprawę warunków zagospodarowania przez więcej niż jednego nabywcę, nie stanowi w ocenie skarżącego, wystarczającego uzasadnienia dla sprzedaży nieruchomości w trybie przetargu ograniczonego. Podkreślił on, odwołując się do orzecznictwa, że gdy zamiar nabycia zgłasza więcej niż jeden z właścicieli przyległych nieruchomości, zastosowanie art. 37 ust. 2 pkt 6 ustawy zależy od tego, czy realizacja tego zamiaru może poprawić warunki zagospodarowania tych nieruchomości. Jeżeli poprawa ta jest możliwa w odniesieniu do więcej niż jednej z nieruchomości przyległej, wówczas nie można w trybie bezprzetargowym dokonać zbycia na rzecz jednego z ubiegających się o to właścicieli tych nieruchomości.

Wskazując na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 2006 r., (sygn. akt IV CSK 98/06 - LEX nr 459229) skarżący wywiódł, iż nie powinno się tracić z pola widzenia kwestii, że poprawa warunków zagospodarowania nieruchomości przyległej powinna być rzeczywista, możliwa i aktualna, nie zaś hipotetyczna, czego wszak nie sposób ustalić w świetle stanowiska zajętego przez Prezydenta Miasta W. Obowiązkiem organu jest zbadanie, czy w okolicznościach konkretnej sprawy owe przesłanki występują. Nieusprawiedliwionym jest poprzestanie jedynie na skorzystaniu z ogólnych formuł interpretacyjnych, choćby wypracowanych w orzecznictwie na gruncie podobnych spraw i ich prostym transponowaniu na grunt danej sprawy, w oderwaniu od wszystkich jej indywidualnych aspektów. W niniejszej sprawie, Prezydent Miasta W. zaniechał wnikliwego zbadania stanu faktycznego sprawy, czym naruszył interes prawny skarżącego wyrażający się w możliwości nabycia działki ewidencyjnej nr (...) w trybie bezprzetargowym. Organ nie zbadał, czy dla każdej z nieruchomości sąsiednich nabycie przedmiotowej działki poprawi warunki ich zagospodarowania, a jeśli tak, to w jakim stopniu nastąpi ww. poprawa w odniesieniu do każdej z nieruchomości z osobna. Innymi słowy, organ nie zbadał, czy poprawa warunków zagospodarowania nieruchomości sąsiednich, jeśli w ogóle będzie miała miejsce, nastąpi w równym stopniu w odniesieniu do każdej z tych nieruchomości, a tylko taka sytuacja uzasadniałaby zastosowanie trybu przetargowego.

W dalszej części skargi wskazano na uwarunkowania związane z lokalizacją nieruchomości. Skarżący podniósł, że istniejący do dnia dzisiejszego układ granic, wytyczony w latach 1969-1989, w którym zachodnia granica działki ewidencyjnej nr (...) przebiega stycznie do schodów prowadzących z werandy budynku mieszkalnego skarżącego do ogrodu, uniemożliwia nieskrępowane korzystanie z nieruchomości. Co więcej, układ granic sprzeczny jest także z jej historycznym ukształtowaniem, w którym obecne działki ewidencyjne nr (...), (...), (...), (...) oraz (...) stanowiły jedną całość organizacyjno-funkcjonalną. Nie ulega zatem wątpliwości, że nabycie przez skarżącego działki ewidencyjnej nr (...) poprawiłoby zarówno warunki zagospodarowania należącej do niego nieruchomości, lecz także doprowadziłoby do odtworzenia jej historycznego i funkcjonalnego przeznaczenia. Przedmiotowa działka stanowiła część historycznego ogrodu, przylegającego do willi z lat 20-tych XX wieku. W ogrodzie do czasów obecnych zachował się układ przestrzenny, ukształtowanie terenu (wgłębnik) oraz starodrzew, a także fragment fundamentu dawnej szklarni ogrodowej z lat 20-tych XX wieku. Ponadto, zachowanie integralności i nierozerwalności całego układu przestrzennego uzasadnione jest treścią miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z treścią § 7 pkt 1 i 3 m.p.z.p. na powierzchniach niezabudowanych i nieutwardzonych obowiązuje zieleń lub teren biologicznie czynny; ochroną obejmuje się istniejące drzewa. Jednocześnie nieruchomość stanowi część P. Sz., wpisanego do rejestru zabytków pod numerem (...), oraz objęta jest ochroną konserwatorską, w ramach której szczególną ochroną obejmuje się m.in. zabytkowe ogrody. Skarżący zajęte stanowisko poparł załącznikami do skargi.

Wedle skarżącego Prezydent W. w piśmie z dnia (...) r. zaznaczył, że przeprowadzona w terenie wizja wykazała, że omawiana działka jest zaniedbana, zaś mając nadzieję na poprawę estetyki wskazanego obszaru, podjął decyzję o przeznaczeniu jej do obrotu cywilnoprawnego. Z niezrozumiałych jednak dla skarżącego powodów organ zdecydował się na zbycie nieruchomości w drodze przetargu, gdy tymczasem skarżący nie tylko wyrażał chęć nabycia nieruchomości w drodze bezprzetargowej, lecz także zachowywał historyczne przeznaczenie nieruchomości, dzierżawiąc ją nieprzerwanie od 1990 r. z przeznaczeniem pod ogród warzywno-kwiatowy. Jednocześnie zaznaczył, iż daje on rękojmię prawidłowego gospodarowania i zarządu nieruchomością, jak również gwarancję zachowania integralności całego założenia, tak bardzo pożądanego z punktu widzenia ochrony konserwatorskiej.

Skarżący wskazał na treść art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. g ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2067) i wyjaśnił, że ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania zabytki nieruchome będące w szczególności parkami, ogrodami i innymi formami zaprojektowanej zieleni. Obowiązkiem organów administracji publicznej jest natomiast podejmowanie działań mających na celu, m.in. zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie czy udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków (art. 4 pkt 1 i 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami). Tymczasem podjęte przez Prezydenta Miasta W. działania, zamiast zmierzać do zapewnienia należytej ochrony nieruchomości prowadzą do odwrotnego skutku. Podstawowym celem przetargu jest osiągnięcie najwyższej ceny za zbywaną nieruchomość. Trudno tym samym uznać, zwłaszcza z punktu widzenia ochrony konserwatorskiej nieruchomości, by wyłoniony w drodze przetargu nabywca zapewniał taką samą bądź zbliżoną gwarancję ochrony nieruchomości co skarżący.

Końcowo skarżący uznał, że przesłanki wymienione w art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n. ziściły się w niniejszej sprawie, uprawniając skarżącego do nabycia nieruchomości w trybie bezprzetargowym. Jednakże arbitralne stanowisko Prezydenta Miasta W., przejawiające się w postaci zaskarżonych zarządzeń, naruszyło słuszny interes prawny skarżącego wywodzony z art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n., uzasadniając wniesienie niniejszej skargi.

W odpowiedzi na skargę działający przez profesjonalnego pełnomocnika Prezydent W.wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym przedstawiono przebieg czynności poprzedzających wydane zarządzenia oraz zrelacjonowano stan faktyczny i prawny sprawy. W ramach oceny prawnej skargi organ podniósł, że skarżący nie posiada legitymacji do zaskarżenia przedmiotowych zarządzeń, gdyż wnoszący skargę na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. musi wykazać, że istnieje związek pomiędzy jego prawnie gwarantowaną sytuacją, a zaskarżonym aktem. Art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n. daje prawo właścicielowi nieruchomości do nabycia w trybie bezprzetargowym nieruchomości przyległej na poprawę warunków posiadanej nieruchomości, przy spełnieniu warunków opisanych w ww. przepisie art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n. jednakże skarżący nie ma uprawnienia do nabycia działki sąsiedniej, albowiem jest jedynie współwłaścicielem nieruchomości, do której miałaby nastąpić dosprzedaż działki nr (...). O ewentualną dosprzedaż działki na podstawie art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n. mogliby wystąpić wszyscy współwłaściciele nieruchomości, ponieważ dosprzedaż nieruchomości na poprawę warunków zagospodarowania nie może nastąpić na rzecz tylko jednego z nich, konieczna jedność podmiotów po stronie działki posiadanej i nabywanej. Autor odpowiedzi na skargę swoje stanowisko poparł orzecznictwem sądowoadministracyjnym, podkreślając przy tym, iż skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości sąsiedniej w (...). Stąd też pomiędzy zaskarżonymi zarządzeniami, a indywidualnym prawem skarżącego nie zachodzi żaden związek, a w szczególności taki, którego wynikiem miałoby być naruszenie interesu prawnego skarżącego.

Szeroko cytując stanowiska sądów administracyjnych autor odpowiedzi na skargę odniósł się do problematyki zbywania nieruchomości stanowiących własność gminną w sytuacji, gdy nieruchomość przeznaczona do zbycia nie może być samodzielnie zagospodarowana i istnieją inne nieruchomości, których właściciele mieliby na podstawie art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n. prawo wystąpienia do organu z wnioskiem o sprzedanie nieruchomości na poprawę warunków zagospodarowania własnej nieruchomości. Odnosząc powyższe zasady do stanu faktycznego sprawy stwierdzono, iż bezprzetargowa sprzedaż nieruchomości w trybie art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n. możliwa jest jedynie wówczas, gdy tylko jeden podmiot spełnia przesłanki określone w tym przepisie. W przypadku gdy przesłanki spełnione są przez więcej niż jeden podmiot, tj. działka będąca przedmiotem dosprzedaży może poprawić warunki zagospodarowania nie jednej nieruchomości przyległej, ale przynajmniej dwóch organ zobowiązany jest do ogłoszenia przetargu. W niniejszej sprawie wyjaśniono, że nieruchomość stanowiąca współwłasność skarżącego nie jest jedyną nieruchomością przyległą do działki nr (...), ponieważ graniczy z nią jeszcze 5 nieruchomości innych właścicieli i użytkowników wieczystych. Wskazując na analizę stanu faktycznego sprawy obejmującą m.in. położenie nieruchomości sąsiednich, nabycie nieruchomości objętej przetargiem poprawiłoby warunki zagospodarowania każdej z nich.

Zanegowano także słuszność zarzutu skarżącego dotyczącego konieczności wydzielenia drogi przeciwpożarowej wokół budynku skarżącego, jako okoliczności uzasadniającej sprzedaż działki w trybie bezprzetargowym na jego rzecz. Zdaniem organu okoliczność ta nie została potwierdzona czy choćby uprawdopodobniona np. przez opinię specjalisty z zakresu ochrony przeciwpożarowej. Mając na względzie wielkość nieruchomości, na której posadowiony jest budynek swobodny dostęp dla samochodów straży pożarnej jest wystarczający dla prowadzenia ewentualnej akcji gaśniczej, dodatkowo sposób zagospodarowania działki nr (...) zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania nie dopuszcza zabudowy działki, w tym także drogą przeciwpożarową. Względem zarzutu dotyczącego uzyskania przez skarżącego niezakłóconego wyjścia z werandy budynku do ogrodu stwierdzono, że nie znajduje on potwierdzenia w okolicznościach sprawy, ponieważ zejście z werandy znajduje się na działce będącej współwłasnością m.in. skarżącego, co oznacza nieskrępowaną możliwość korzystania z niego.

Oceniając zarzuty skargi związane z twierdzeniami, że jedynie skarżący daje rękojmię właściwego zagospodarowania i utrzymania działki objętej przetargiem uznano, iż nie są one niczym uzasadnione. Zdaniem organu nie mają znaczenia takie twierdzenia, gdyż wszystkie nieruchomości przyległe do działki (...) leżą w obszarze objętym ochroną konserwatorską, co oznacza, że wszyscy właściciele nieruchomości przyległych posiadają świadomość obowiązków wynikających z ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Końcowo za chybiony uznano zarzut zaniechania przez Prezydenta W.zbadania stanu faktycznego. Prezydent W.ogłosił przetarg ustny ograniczony do właścicieli i użytkowników wieczystych działek przyległych, aby możliwość lepszego zagospodarowania nieruchomości przyległych była jednakowa dla wszystkich uprawnionych. Wbrew zarzutom skarżącego nie jest to stanowisko dowolne, ani nie narusza ono obowiązujących przepisów prawa. Wydanie zarządzeń poprzedzone było szczegółową analizą działki przeznaczonej do zbycia obejmującą m.in. wizję w terenie, ustalenie przeznaczenia działki w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, uzyskanie opinii komisji Rady Miejskiej W. i Rady Osiedla oraz decyzji Miejskiego Konserwatora Zabytków. Wszystkie te czynności miały na celu ustalenie właściwego trybu sprzedaży nieruchomości.

Na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2019 r. pełnomocnicy skarżącego i organu podtrzymali dotychczasowe stanowiska prezentowane w pisach procesowych.

Nadto Sąd postanowił wyłączyć i odrębnie zarejestrować sprawę ze skargi J. F. na zarządzenie Prezydenta Miasta W. z dnia (...) r. nr (...) w sprawie ogłoszenia przetargu ustanego ograniczonego do właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości przyległych, na sprzedaż nieruchomości gruntowej niezabudowanej, położonej we W.za zapleczu ul. P. (działka nr (...)) stanowiącej własność Gminy W.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu lub czynności oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149 i 650), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 508, 650, 723, 1000 i 1039), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W ramach wynikających z przywołanego przepisu uprawnień mieści się także kontrola sądowoadministracyjna zarządzenia w sprawie przeznaczenia do sprzedaży w trybie przetargu ograniczonego nieruchomości gruntowej.

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia - który może obejmować całość albo tylko część określonego aktu. W myśl art. 146 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio.

Na wstępie rozważań należy zwrócić uwagę na to, że skarżący swoją skargę oparł na wyartykułowanym w niej wprost art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 506, dalej - u.s.g.). W myśl przywołanego normatywu każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może akt ten zaskarżyć do sądu administracyjnego. Ze względu na fakt, iż ocena dopuszczalności wywiedzionej skargi stanowi zasadniczy element odpowiedzi na skargę należy poddać ocenie tą okoliczność. Zaznaczyć przy tym należy, że ocena musi być dokonana w nawiązaniu do przesłanek określonych w art. 101 u.s.g., a nie na podstawie art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.p.p.s.a. W przeciwieństwie do postępowania prowadzonego na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego, w którym stroną może być każdy, czyjego interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy postępowanie, stroną w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. może być jedynie podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone. Przepis art. 101 ust. 1 u.s.g. nie daje podstawy do korzystania przez każdego z prawa do wniesienia skargi w interesie publicznym. Podkreślić też trzeba, że nawet ewentualna sprzeczność aktu czy czynności z prawem nie daje legitymacji do wniesienia skargi, jeżeli akt ten nie narusza prawem chronionego interesu prawnego lub uprawnienia samego skarżącego. To na skarżącym spoczywa obowiązek wykazania się nie tylko indywidualnym interesem prawnym lub uprawnieniem, ale także zaistniałym w dacie wnoszenia skargi, naruszeniem tego interesu prawnego lub uprawnienia. Wnoszący skargę w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. musi wykazać, że istnieje związek pomiędzy jego prawnie gwarantowaną sytuacją, a zaskarżonym aktem. Interes prawny skarżącego, co do którego wprost nawiązuje art. 101 ust. 1 u.s.g., musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę i mieć charakter bezpośredni, konkretny i realny.

W niniejszej sprawie skarżący kierował do Prezydenta W. wystąpienia, z których w sposób niewątpliwy wynika jego zainteresowanie nabyciem nieruchomości stanowiącej własność gminy. W tych okolicznościach z całą pewnością można mówić o interesie faktycznym związanym z czynnikiem wolicjonalnym nakierowanym na chęć nabycia nieruchomości. Jak jednak wynika z wskazanych wyżej regulacji, aby mówić o skutecznej w sensie podmiotowym skardze, należy zbadać istnienie interesu prawnego (nie zaś faktycznego) jej autora.

Skarżący, co dokumentują przedłożone przez organ akta jest współwłaścicielem działek nr (...), (...) i (...) obręb Z., dla których są prowadzone księgi wieczyste nr (...), (...), (...). Jak wynika z treści ksiąg wieczystych skarżący jest współwłaścicielem wskazanych nieruchomości w (...). Poczynając od pierwszego pisma kierowanego do Prezydenta W.z dnia (...) r., przez całą korespondencję prowadzoną z organem, po skargę włącznie, skarżący zdaje się relacjonować, że jego władztwo nad wskazanymi nieruchomościami jest w żaden sposób nieograniczone, czy wręcz dysponuje nimi samodzielnie. Używa bowiem określeń typu "chciałbym zgłosić chęć nabycia działki, (...) sąsiadującej bezpośrednio z działką, (...) nabytą przeze mnie na mocy aktu notarialnego", (pismo skarżącego z dnia (...) r.) czy też "nieruchomość przeznaczona do zbycia w trybie przetargowym graniczy z nieruchomością gruntową Skarżącego, składającą się z działek ewidencyjnych nr (...), (...), (...)" (skarga str. 3). Zebrana w sprawie dokumentacja jednoznacznie potwierdza, że skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie działki wskazanej w zaskarżonym zarządzeniu. Zatem w pierwszym rzędzie trzeba ocenić zasadność stanowiska organu zaprezentowanego w odpowiedzi na skargę, że skarżący jako współwłaściciel nieruchomości sąsiedniej nie ma uprawnienia do nabycia przedmiotowej nieruchomości, w konsekwencji czego pomiędzy zaskarżonym zarządzeniem, a indywidualnym prawem skarżącego nie zachodzi żaden związek, a w szczególności taki którego wynikiem miałoby być naruszenie interesu prawnego skarżącego.

Aby jednak właściwie ocenić interes prawny skarżącego nie sposób pominąć regulacji prawnomaterialnych, które w sposób zasadniczy do tego interesu prawnego będą się odnosić. Zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n. nieruchomość jest zbywana w drodze bezprzetargowej, jeżeli przedmiotem zbycia jest nieruchomość lub jej części, jeśli mogą poprawić warunki zagospodarowania nieruchomości przyległej, stanowiącej własność lub oddanej w użytkowanie wieczyste osobie, która zamierza tę nieruchomość lub jej części nabyć, jeżeli nie mogą być zagospodarowane jako odrębne nieruchomości. Wskazany przepis uprawnia do zbycia nieruchomości na rzecz m.in. właściciela nieruchomości sąsiedniej. Stosując reguły wykładni celowościowej wydaje się być oczywiste, że ustawodawca dopuszcza zbycie nieruchomości w trybie omawianego przepisu także na rzecz współwłaścicieli nieruchomości sąsiedniej. W niniejszej sytuacji, (gdyby badać wyłącznie ten aspekt sprawy), uprawnienie do nabycia nieruchomości gminnej przysługiwało by m.in. współwłaścicielom działek sąsiednich tj. (...), (...) i (...), gdyby wszyscy oni wystąpili ze stosownym wnioskiem. Skoro zatem uprawnienie wynikające z art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n. będzie w stanie faktycznym sprawy przysługiwać współwłaścicielom nieruchomości sąsiedniej, na analogicznych zasadach należy oceniać możliwość ochrony prawnej polegającej na uprawnieniu do kontroli sądowoadministracyjnej aktu wydanego w sprawie przeznaczenia do sprzedaży nieruchomości. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym, to właśnie z treści art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n. należy wyprowadzać interes prawny legitymujący do wywiedzenia skargi. Wobec faktu, iż skarżący owszem dysponuje tytułem prawnym do nieruchomości sąsiedniej względem nieruchomości przeznaczonej przez Prezydenta W. do sprzedaży lecz jako współwłaściciel nie może samodzielnie ubiegać się o poprawę warunków zagospodarowania wspólnej nieruchomości czy też samodzielnie wnioskować o nabycie w trybie art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n. nieruchomości gminnej, nie mógł też samodzielnie zaskarżyć wydanego w tym względzie zarządzenia. Nie zachodzi bowiem jak trafnie dostrzegł to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 października 2017 r. (sygn. akt I OSK 619/17) "pełna tożsamość po stronie podmiotów, którym te prawa przysługują w odniesieniu do obu łączonych ze sobą nieruchomości". Stąd też skarżący będący współwłaścicielem nieruchomości sąsiednich nie posiadał legitymacji do samodzielnego złożenia skargi na zarządzenie Prezydenta W.z dnia (...) r. nr (...). Pomiędzy zaskarżonym zarządzeniem a indywidualnymi uprawnieniami skarżącego nie zachodzi żaden związek tego rodzaju aby możliwe było naruszenie jego indywidualnego interesu prawnego. Stwierdzenie braku legitymacji do złożenia skargi stanowi zatem samodzielną podstawę do jej oddalenia.

Niezależnie od powyższego zdaniem Sądu w składzie orzekającym nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty skargi polegające według autora pisma procesowego na naruszeniu art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n. W szczególności, co wynika z akt sprawy, nieruchomość o której mowa w zarządzeniu, jako faktycznie przyległa do nieruchomości stanowiącej współwłasność skarżącego mogłaby służyć poprawie warunków zagospodarowania tej nieruchomości. Nie jest to jednak jedyna nieruchomość, która spełnia warunki o jakich mowa w art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n. Organ prawidłowo ustalił właścicieli i użytkowników wieczystych, którym przysługiwało uprawnienie do nabycia nieruchomości gminnej w trybie przetargu ograniczonego ze względu na możliwość poprawy warunków tych nieruchomości. Wbrew twierdzeniom skargi, nie tylko ustawowe przesłanki do zastosowania przetargu ograniczonego jako właściwego trybu zbycia nieruchomości faktycznie występują, ale też organ nie ocenił tego zagadnienia w sposób dowolny czy nieuwzględniający indywidulanych okoliczności sprawy, jak opisuje to autor skargi. Prowadzono przecież oględziny w terenie, analizowano dokumentację związaną z lokalnymi uwarunkowaniami czy też analizowano stanowiska wynikające z opinii czy decyzji. Czynności poprzedzające wydanie zaskarżonego zarządzenia odzwierciedlają więc dochowanie należytej staranności i uwzględnienia obowiązujących regulacji prawnych wynikających z u.g.n.

Podobnie nie wynika z akt sprawy aby uwarunkowania związane z rękojmią jaką skarżący, zasadniczo jak twierdzi jako jedyny, daje do doprowadzenia nieruchomości do otworzenia jej historycznego i funkcjonalnego przeznaczenia czy umożliwieniem mu nieskrępowanego korzystania z nieruchomości, wpisywały się w ustawowe przesłanki zbycia mu przedmiotowej nieruchomości w trybie bezprzetargowym. Analiza akt sprawy nie daje także podstaw do przyjęcia aby istniało w związku z wydaniem kwestionowanego skargą zarządzenia zagrożenie naruszeń w zakresie ochrony konserwatorskiej czy zapisów obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Na marginesie zauważyć wypada, że argumentacja zaprezentowana w odpowiedzi na skargę w sposób rzeczowy, kompletny i trafny odnosi się do zarzutów i wniosków skargi, stąd też spotkała się z aprobatą składu orzekającego Sądu.

Wobec wyżej powiedzianego Sąd skargę oddalił na zasadzie art. 151 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.