Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1949222

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
z dnia 2 września 2015 r.
II SA/Wr 253/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski.

Sędziowie WSA: Władysław Kulon, Alicja Palus (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 września 2015 r. sprawy ze skargi H. B. na decyzję Wojewody D. z dnia (...) r. Nr (...) w przedmiocie odmowy uchylenia czynności materialno-technicznych polegających na wielokrotnym zarejestrowaniu zameldowania na pobyty czasowe

I.

oddala skargę w całości;

II.

przyznaje od Skarbu Państwa z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu - na rzecz adwokata M. M. - tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu łączną kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych 20/100), stanowiącą wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 240,00 zł (dwieście czterdzieści złotych) wraz z podatkiem VAT w kwocie 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych 20/100);

Uzasadnienie faktyczne

Wojewoda D. decyzją z dnia (...) r. nr (...) wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 47 ust. 2 w związku z art. 7 ust. 1 i art. 23 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania H. B. utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta B. z dnia (...) r. nr (...), orzekającą o odmowie uchylenia czynności materialno-technicznych polegających na wielokrotnym zarejestrowaniu w latach 2002-2003 zameldowania O. B. na pobyty czasowe w lokalu przy ul. (...) w B.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda D. podał, że w dniu 4 lutego 2014 r. do Urzędu Miejskiego w B. wpłynął wniosek H. B. o uchylenie czynności materialno-technicznych polegających na wielokrotnym zarejestrowaniu w latach 2002-2003 zameldowania O. B. na pobyty czasowe w lokalu przy ul. (...) w B. Wnioskodawca poinformował organ gminy, że ww. osoba jako obywatelka U. starająca się o pobyt czasowy w Polsce wielokrotnie dokonała w powyższym okresie zameldowania czasowego, przy czym przedstawiła dokumenty, które nie istnieją tzn. decyzję o przydziale przedmiotowego lokalu oraz umowę najmu, w której Aleksandra B. ujęta została jako żona. Po otrzymaniu tego wniosku, organ gminy na podstawie art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego postanowieniem z dnia (...) r. odmówił wszczęcia postępowania w powyższej sprawie. Na postanowienie to H. B. wniósł zażalenie do Wojewody D., który je uchylił i przekazał wniosek do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Następnie organ gminy zwrócił się do A. sp. z o.o. w B. o przekazanie dokumentacji dotyczącej przedmiotowego lokalu, skąd w odpowiedzi uzyskano kserokopie dokumentacji będącej w dyspozycji tamtejszego podmiotu. Po zebraniu materiału dowodowego Burmistrz Miasta B. decyzją z dnia (...) r. orzekł o odmowie anulowania wskazanych czynności materialno-technicznych. Wskutek złożenia przez H. B. odwołania od powyższej decyzji, Wojewoda D. w dniu (...) r. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ gminy z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, w tym m.in. pominięcie jako strony O. B., nie oceniając wydanej decyzji pod względem merytorycznym. Po zwrocie akt sprawy organ I instancji zawiadomił O. B. o prowadzonym postępowaniu dotyczącym uchylenia wpisu o jej zameldowaniu na pobyt czasowy w latach 2002-2003. W dniu 12 września 2014 r. ww. osoba zgłosiła się do urzędu gminy i oświadczyła do protokołu, że zgodnie z polskim prawem, zawierając małżeństwo z H. B. - najemcą przedmiotowego lokalu, stała się współnajemcą tego mieszkania, w którym razem zamieszkiwali i przy meldowaniu się w latach 2002-2003 przedstawiła dokumenty zgodne z obowiązującymi przepisami. Do akt sprawy dołączono ponadto pisemną zgodę Kierownika Archiwum Państwowego we W. - Oddziału w K. z dnia (...) r. na brakowanie przez Urząd Miejski w B. dokumentacji niearchiwalnej (kategorii B), ponieważ organ gminy nie posiadał już formularzy meldunkowych dotyczących zameldowań z lat 2002-2003.

Następnie H. B. przedłożył w dniu 20 października 2014 r. w urzędzie gminy pismo, w którym podniósł, iż O. B. - obywatelka U., która miała wówczas stały pobyt na U., nie była uprawniona do dokonania w latach 2002-2003 samodzielnego wielokrotnego zameldowania na pobyt czasowy w lokalu, ponieważ na podstawie umowy najmu lokalu i decyzji o przydziale tego lokalu uprawnione do zamieszkiwania były następujące osoby: H. B., A. B. - żona i A. B. - córka, jednakże dokumenty te w niewyjaśniony sposób zaginęły. Ponadto O. B. nie mogła - jego zdaniem - stać się zgodnie z przepisami głównym najemcą lokalu przez zawarcie związku małżeńskiego, ponieważ kwestie te reguluje ustawa o cudzoziemcach, a zgodnie z nią nie uznaje się za tytuł prawny do lokalu umowy jego użyczenia. Dlatego też O. B. po przyjeździe do Polski została zameldowana najpierw tylko na 1 miesiąc, a potem w dniu (...) r. na okres 2 lat po uprzednim pisemnym wyrażeniu przez niego jako męża zgody na użyczenie przedmiotowego lokalu. Następnie zaś w latach 2002-2003 na podstawie fałszywych dokumentów rzekomo potwierdzających jej tytuł prawny do ww. lokalu, bez zgody najemcy tego lokalu uzyskiwała zameldowanie w tym mieszkaniu, starając się o pobyt czasowy w Polsce. Wyjaśnił ponadto, że na jego wniosek w 2003 r. w D. Urzędzie Wojewódzkim we W. wszczęto postępowanie w sprawie cofnięcia zezwolenia na pobyt w Polsce O. B., ale do dnia dzisiejszego nie otrzymał jako strona decyzji kończącej to postępowanie. Do swojego pisma H. B. dołączył kopie następujących dokumentów: potwierdzenia zameldowania w przedmiotowym lokalu A. Ug. na okres 22 grudnia 1997 r. - 20 stycznia 1998 r., fragmentu sprawozdania kuratora zawodowego skierowanego w dniu 7 grudnia 2001 r. do Sądu Rejonowego w D. dotyczącego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego u H. i A. B. w sprawie sytuacji małoletniego (w załączonej części pisma nie figurują dane dziecka), pisma Urzędu Miejskiego w B. z dnia 21 sierpnia 2003 r. informującego H. B. o podstawie zameldowania jego żony w przedmiotowym lokalu (to samo pismo zostało załączone do wniosku o wszczęcie postępowania), a także raportu z faksu skierowanego przez wnioskodawcę w dniu 18 października 2014 r. do DUW we W. w sprawie doręczenia mu decyzji z 2003 r.

Mając na uwadze zebrany w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy, na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych Burmistrz Miasta B. decyzją nr (...) z dnia (...) r. orzekł o odmowie uchylenia czynności materialno-technicznych polegających na wielokrotnym zarejestrowaniu w latach 2002-2003 zameldowania O. B. na pobyty czasowe w lokalu przy ul. (...) w B. W uzasadnieniu tej decyzji organ wyjaśnił, że w kwestii dokumentów dotyczących umowy najmu czy przydziału przedmiotowego lokalu wnioskodawca winien zwrócić się do A. sp. z o.o. w B., zaś formularze zgłoszeń meldunkowych z lat 2002-2003 zostały za zgodą właściwego podmiotu poddane brakowaniu, ponieważ dokumentacja taka po upływie obowiązującego okresu jej przechowywania podlega brakowaniu jako dokumentacja niearchiwalna. Natomiast z dokumentacji będącej jeszcze w posiadaniu organu gminy wynika, iż po zawarciu małżeństwa z H. B. także A. B. stała się najemcą spornego lokalu i mogła samodzielnie dokonać zameldowania na pobyt czasowy w tym lokalu w latach 2002-2003.

Od powyższej decyzji H. B. złożył w ustawowym terminie odwołanie do Wojewody D. W swoim odwołaniu zarzucił organowi gminy, że w decyzji nie wyjaśnił meritum sprawy zgodnie z jego wnioskiem, tj. sprawy wielokrotnego zameldowania obywatelki U. - O. B. na pobyt czasowy w przedmiotowym lokalu w okresie od 15 marca 2002 r. do 15 marca 2003 r. Podniósł ponadto, że osoba podpisująca zaskarżoną decyzję świadomie poświadczyła nieprawdę, iż organ gminy posiada dokumentację pozwalającą uznać, że O. B., która w powyższym okresie dopiero starała się o pobyt czasowy w Polsce, posiadała tytuł prawny do spornego lokalu, gdyż stosowna dokumentacja, na podstawie której ww. osoba dokonywała zameldowania, zaginęła w niewyjaśniony sposób. Zdaniem odwołującego się cudzoziemiec, który dopiero stara się o pobyt czasowy w Polsce, nie może posiadać tytułu prawnego do lokalu, gdyż w toku postępowania o przyznanie cudzoziemcowi karty czasowego bądź stałego pobytu od tego cudzoziemca żąda się zgody na użyczenie lokalu od jego współmałżonka. Zatem O. B. po dacie 15 marca 2002 r. otrzymywała karty pobytowe oraz była meldowana bez jego zgody na zameldowanie, co było ewidentnym przestępstwem, bowiem jedyna jego zgoda na użyczenie lokalu była wystawiona na okres od 15 marca 2000 r. do 15 marca 2002 r. Wobec powyższego O. B. nie mogła być najemcą przedmiotowego mieszkania, tak jak żaden cudzoziemiec w okresie starania się o kartę czasowego lub stałego pobytu w Polsce nie może być najemcą lokalu, gdyż jest to sprzeczne z art. 60 ust. 5b (w odwołaniu wskazano pkt 5b) ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach. Do odwołania dołączony został wydruk wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu sygn. akt II Sa/Op 132/07 z dnia 15 maja 2007 r. dotyczącego wymeldowania cudzoziemca z miejsca pobytu czasowego, a także kopie następujących dokumentów: pism z 18 i 23 marca 2010 r. kierowanych przez A. sp. z o.o. w B. do A. B. w sprawie tytułu prawnego do spornego lokalu, tłumaczenia na język u. dokumentu w języku polskim (odwołujący napisał, że jest to zaświadczenie z dnia 23 sierpnia 1999 r. stwierdzające, iż najemcą spornego lokalu jest H. B.), pisma DUW we W. - Delegatury w W. z dnia 12 sierpnia 2003 r. informującego H. B., że decyzja wojewody w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie w Polsce nie stanowi nakazu administracyjnego dla urzędów gmin do zameldowania danej osoby, a także fragment ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach z zaznaczonym art. 60 ust. 5b, na który powołano się w odwołaniu.

Rozpatrując sprawę jako organ odwoławczy Wojewoda D. stwierdził, że zgodnie z art. 47 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy obowiązany jest na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby. Jednakże w sytuacji, gdy zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy (art. 47 ust. 2 ww. ustawy). Czynności materialno-techniczne, jakimi są zameldowanie bądź wymeldowanie, nie mają cech ostateczności ani prawomocności, co oznacza, iż w każdym czasie możliwe jest skorygowanie błędnego wpisu ewidencyjnego, również wtedy, gdy wątpliwości, o których mowa w art. 47 ust. 2 ustawy, ujawniły się już po przyjęciu i zarejestrowaniu zgłoszenia meldunkowego. Niemniej jednak anulowanie takiej czynności materialno-technicznej jest instytucją wyjątkową, mającą zastosowanie tylko w sytuacjach oczywistych.

W rozpatrywanej sprawie przedmiotem postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ gminy była - zgodnie z wnioskiem H. B. - kwestia uchylenia czynności materialno-technicznych polegających na wielokrotnym zarejestrowaniu w latach 2002 - 2003 faktu zameldowania obywatelki U. - O. B. na pobyty czasowe w lokalu przy ul. (...) w B. Wojewoda za niezasadny uznał zarzut podniesiony przez H. B. w odwołaniu, że we wniosku o wszczęcie postępowania wskazany został konkretny okres, tj. "15.03.2002 - 15 marca 2003 r.", bowiem odwołujący się podał we wniosku jedynie określenie "w latach 2002 2003". Ponadto niezrozumiałe jest - w ocenie organu odwoławczego - powtarzanie przez H. B. w odwołaniu żądania uchylenia "wielokrotnego" zarejestrowania w powyższym okresie faktu zameldowania O. B. (w piśmie z dnia 22 stycznia 2014 r. skierowanym do organu gminy wnioskodawca wskazał, że 5-krotnie dokonano takiego zameldowania), skoro organ gminy wyjaśnił już w postanowieniu o odmowie wszczęcia postępowania, iż ww. osoba zameldowana była na pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące w przedmiotowym lokalu tylko raz, w okresie od 13 maja 2002 r. do 13 maja 2003 r. Na marginesie należy zauważyć, iż przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych obowiązujące w 2002 r. określały zameldowania na pobyt czasowy trwający do 2 miesięcy i ponad 2 miesiące.

Następnie Wojewoda wskazał, że należy odnieść się do przepisów prawa obowiązujących wówczas w zakresie meldowania cudzoziemców, przy czym kwestia samej wielokrotności dokonania przedmiotowego zameldowania została już wyjaśniona powyżej. Jak już wskazano, materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (w przedmiotowym okresie - t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960). Zgodnie z art. 23 ww. ustawy (jego treść była wówczas taka sama, jak obecnie) cudzoziemiec - a takim jest obywatel U. - przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany wykonywać obowiązek meldunkowy na zasadach określonych w tej ustawie, jeżeli przepisy rozdziału dotyczącego obowiązku meldunkowego cudzoziemców nie stanowią inaczej. Jednocześnie - zgodnie z art. 7 ust. 1 cyt. ustawy - pobytem czasowym jest (i było wówczas) przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem, zatem można być zameldowanym na pobyt czasowy w Polsce nawet wówczas, jeżeli dana osoba ma pobyt stały poza granicami Polski. Zameldowania na pobyt czasowy - zgodnie z art. 12 ust. 1 ww. ustawy - dokonuje się (zarówno teraz, jak i w 2002 r.) w miejscu tego pobytu czasowego w sposób określony w art. 11 (który określa zasady zameldowania na pobyt stały), z jednoczesnym zgłoszeniem zamierzonego czasu jego trwania. Przy dopełnianiu obowiązku meldunkowego należy przedstawić dowód osobisty, a w uzasadnionych przypadkach - inny dokument pozwalający na ustalenie tożsamości (art. 9 ust. 1 cyt. ustawy), a ponadto - zgodnie z ówczesnym zapisem art. 9 ust. 2 tej ustawy - przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należało przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu (pomieszczeniu), w którym miało nastąpić zameldowanie. W tym miejscu należy zauważyć, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem sygn. akt K. 20/01 z dnia 27 maja 2002 r. orzekł o niekonstytucyjności treści tego przepisu prawa i z dniem 19 czerwca 2002 r. utracił on moc prawną, zatem organy meldunkowe przestały rejestrować uprawnienia do lokalu osób występujących o zameldowanie. Skutkowało to koniecznością zmiany zapisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Od dnia 1 maja 2004 r. zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu jedynie potwierdzenie faktu pobytu osoby w tym lokalu. Ponadto kwestie szczegółowe dotyczące dopełniania obowiązku meldunkowego regulowało w przedmiotowym okresie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28 czerwca 1984 r. w sprawie wykonywania obowiązku meldunkowego i prowadzenia ewidencji ludności (Dz. U. z 1984 r. Nr 32, poz. 176 z późn. zm.), przy czym sposób dokonania zameldowania na pobyt czasowy przez cudzoziemca określał § 25 tegoż aktu, który wskazywał na konieczność zgłoszenia m.in. oznaczenia dokumentu uprawniającego daną osobę do pobytu na terytorium Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, jak również ww. potwierdzenie uprawnienia do przebywania tej osoby w lokalu.

Odnosząc się do powyższego Wojewoda stwierdził, że z ustaleń dokonanych przez organ gminy wynika, iż już pismem z dnia 21 sierpnia 2003 r. poinformowano H. B. o posiadaniu przez jego ówczesną żonę - A. B. uprawnienia do zamieszkiwania (a więc i przebywania) w lokalu przy ul. (...) w B., co było niezbędne do dokonania przez nią zameldowania na pobyt czasowy w tym lokalu. Ponadto A. sp. z o.o. w B. przekazał organowi gminy w toku postępowania kopię pisma z dnia 19 kwietnia 2002 r. skierowanego do A. B., w którym poinformowano ww. osobę, że wraz z H. B. posiadają tytuł prawny do przedmiotowego lokalu, zamieszkiwanego "w charakterze głównych najemców". Przy czym - jak wyjaśnił organ I instancji - A. B. to ta sama osoba, co O. B., tylko pisownia jej danych osobowych jest różna w poszczególnych dokumentach.

Jednakże - zdaniem H. B. - O. B. nie mogła być najemcą lokalu, podobnie jak żaden inny cudzoziemiec w okresie starania się o kartę czasowego lub stałego pobytu w Polsce, gdyż jest to sprzeczne z art. 60 ust. 5b ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach. Należy zatem stwierdzić, że ustawa o cudzoziemcach powołana przez odwołującego się (Dz. U. Nr 128, poz. 1175 z późn. zm.) weszła w życie dopiero z dniem 1 września 2003 r., a więc już po dokonaniu przedmiotowego zameldowania w dniu 13 maja 2002 r. Natomiast w dacie dokonywania powyższego zameldowania przez O. B. obowiązywała ustawa o cudzoziemcach z dnia 25 czerwca 1997 r. (Dz. U. z 2001 r. Nr 127, poz. 1400 z późn. zm.). Ponadto przepisy obu ww. ustaw o cudzoziemcach absolutnie nie regulowały zasad przyznawania cudzoziemcom tytułów prawnych do lokali, lecz określały m.in. zasady i warunki wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przejazdu przez to terytorium, pobytu na nim i wyjazdu cudzoziemców z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jak również tryb postępowania oraz właściwość organów w tych sprawach. Zgodnie zaś z materiałem dowodowym w sprawie przekazanym organowi gminy przez A. Sp. z o.o. w B. w dacie zawarcia przez H. B. związku małżeńskiego z O. B. (w polskim akcie małżeństwa spolszczono dane kobiety na A. B.) kwestie najmu lokali regulowała ustawa z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 1998 r. Nr 120, poz. 787 z późn. zm.). Art. 7 tejże ustawy stanowił, iż "małżonkowie wspólnie zajmujący lokal są z mocy prawa najemcami tego lokalu, chociażby umowa najmu została zawarta tylko przez jednego z nich". Zgodnie ze znajdującą się w aktach sprawy umową najmu przedmiotowego lokalu zawartą w dniu 4 kwietnia 1989 r. jego najemcą został H. B., zatem po zawarciu przez niego związku małżeńskiego z O. B. w dniu 16 października 1997 r. również ona stała się - z mocy ówczesnego prawa - najemcą spornego lokalu. Powyższe znalazło swoje potwierdzenie również - jak wynika z akt sprawy - w wyrokach sądowych: zarówno Sądu Rejonowego w D. sygn. akt (...), jak i Sądu Okręgowego w Ś.sygn. akt (...). Sądy te stwierdziły, że ww. osoba stała się współnajemczynią spornego mieszkania i nie utraciła przymiotu współnajemcy tego lokalu ani na skutek zmian w obowiązujących przepisach, ani na skutek orzeczenia rozwodu. Należy przy tym zauważyć, iż zgodnie z art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie tej przewidzianych - także inne osoby. Skoro zatem sądy powszechne uznawały byłą żonę odwołującego się za ówczesną współnajemczynię lokalu, czyli osobę posiadającą tytuł prawny do tego lokalu, to organy administracji publicznej nie mogą kwestionować ustaleń dokonanych w powyższym zakresie. O. B. dysponowała więc uprawnieniem do przebywania w spornym lokalu i mogła - wbrew twierdzeniu odwołującego się - dokonać zameldowania w tym lokalu w 2002 r. bez jego zgody na to zameldowanie, ani - tym bardziej - bez jego zgody na użyczenie lokalu, którego sama była współnajemczynią. Ponadto - jak odwołujący się został już poinformowany pismem DUW we W. Oddziału Zamiejscowego w W. z dnia 8 lipca 2002 r. - jego była żona uzyskała także zezwolenie na zamieszkanie w Polsce na czas oznaczony w okresie od dnia 13 maja 2002 r. do dnia 13 maja 2003 r. Zatem dysponowała nie tylko uprawnieniem do przebywania w przedmiotowym lokalu, ale posiadała również drugi dokument niezbędny do zameldowania na pobyt czasowy w powyższym okresie, tj. dokument uprawniający ją do pobytu w tym czasie na terytorium Polski. Mając powyższe na uwadze uznać należy - podobnie, jak uczynił to organ I instancji-iż w rozpatrywanej sprawie nie zaistniała sytuacja umożliwiająca anulowanie przedmiotowego zameldowania O. B. na pobyt czasowy w spornym lokalu w 2002 r.

Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołującego się dotyczących zaginięcia dokumentacji będącej podstawą zameldowania O. B. Wojewoda zauważył, iż dokumentów takich, jak decyzje o przydziale lokali mieszkalnych czy umowy najmu lokali nie przechowują działy meldunkowe, gdyż kwestie te nie należą do zakresów ich działania. W przypadku Gminy B. - jak wynika z akt postępowania - sprawami najmu lokali mieszkalnych zajmuje się Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych sp. z o.o. w B., do którego przekazana została prośba strony o przesłanie kopii dokumentów żądanych przez H. B. Jednocześnie kwestie związane z najmem lokali gminnych nie należą do zadań, nad którymi nadzór sprawuje wojewoda. Natomiast odnośnie do formularzy meldunkowych z lat 2002-2003 wyjaśniono stronie, iż dokumentacja ta jako niearchiwalna została już poddana brakowaniu, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Zatem niezasadny jest zarzut zaginięcia dokumentów, na podstawie których w 2002 r. zameldowała się na pobyt czasowy w spornym lokalu była żona odwołującego się.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na przytoczoną decyzję Wojewody D. wniósł H. B.

W skardze podano, że skarżący nadal domaga się uchylenia wszystkich czynności materialno-technicznych polegających na zarejestrowaniu w latach 2002-2003 zameldowania O. B. na pobyt czasowy w lokalu przy ul. (...) w B. W skardze zarzucono organowi błędną interpretację wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. K 20/01. Dalej skarżący przywołał okoliczność, że jego zdaniem brak było podstaw do zameldowania O. B. w ww. lokalu, a dokumenty, które służyły do dokonania tych czynności, które zaginęły w niewyjaśniony sposób, były wydane na skutek złamania przepisów ustaw.

Odpowiadając na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w dniu 2 września 2015 r. pełnomocnik skarżącego poparła skargę i wnioski w niej zawarte.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga nie była zasadna.

Wyjaśnienie motywów podjętego rozstrzygnięcia należy rozpocząć od przypomnienia, że zakres kontroli administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest zaskarżona decyzja Wojewody D. o odmowie uchylenia czynności materialno-technicznych polegających na wielokrotnym zarejestrowaniu zameldowania O. B. na pobyty czasowe. Należy jednak zaznaczyć, że w realiach niniejszej sprawy nie należy do Sądu orzekanie w sprawie samych czynności zameldowania O. B., lecz wyłącznie kontrola zgodności z prawem decyzji o odmowie uchylenia tychże czynności materialno-technicznych.

Przechodząc zatem do oceny legalności zaskarżonej decyzji warto zauważyć, że wykonywanie obowiązku meldunkowego wiąże się z prowadzeniem przez organy administracji publicznej ewidencji ludności, która polega na rejestracji określonych w ustawie podstawowych danych identyfikujących tożsamość oraz status administracyjnoprawny osób fizycznych. Ewidencja ludności, jako instytucja prawna, stanowi szereg czynności, których wynikiem jest utrwalenie danych. Owe dane utrwalone w ewidencji ludności powinny identyfikować tożsamość oraz status administracyjnoprawny osób fizycznych, co oznacza, że tożsamość osoby utrwalona w ewidencji ludności przekłada się na jej status administracyjnoprawny, ale nie na status cywilnoprawny (zob. np. uchwałę Sądu Najwyższego z 17 listopada 2009 r., sygn. akt III CZP 89/2009, OSNC 2010, Nr 5, poz. 71).

Następnie należy powiedzieć, że za podstawę prawną decyzji organów obu instancji przyjęto art. 47 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.), stanowiący w ust. 1, że organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. Natomiast ust. 2 cytowanego przepisu stanowi, że jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy.

Przywołany przepis zakłada, że zakres postępowania organu dokonującego zameldowania ma charakter deklaratoryjny i pomimo tego, że czynność ta wywołuje określone skutki prawne, to sama w sobie nie ma cechy ostateczności i prawomocności. Przy czym organ nie jest właściwy do ustalenia uprawnień stron wynikających z prawa cywilnego (np. prawa własności). Postępowanie obejmuje wyłącznie dokonanie czynności materialno-technicznej na podstawie wymaganych dokumentów. Jedyne co powinno być sprawdzone to kompletność dokumentacji, jej pochodzenie od osób uprawnionych czy wiarygodność złożonej dokumentacji (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 lutego 1993 r., sygn. akt SA/Lu 1187/92 i z dnia 26 października 2000 r., sygn. akt V SA 1793/00 - Orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jeśli zaś chodzi o uchylenie omawianych czynności materialno-technicznych, to organ administracyjny powinien skorygować błędny wpis ewidencyjny poprzez wydanie rozstrzygnięcia uchylającego czynność materialno-techniczną polegającą na zarejestrowaniu faktu zameldowania (tak też: NSA w wyroku z dnia 23 czerwca 2006 r., sygn. akt II OSK 883/05, Orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z powszechnie akceptowanymi poglądami doktryny i orzecznictwa sądowego, przepis art. 47 ust. 2 cyt. ustawy będzie stanowić podstawę do wydania decyzję o unieważnieniu (uchyleniu) wpisu o zameldowaniu. Jeśli bowiem organ administracji unieważniałby wpis o zameldowaniu nie wydając decyzji, to zamykałby drogę obywatela do zakwestionowania czynności materialno-technicznej (zob. wyrok SN z dnia 24 czerwca 1993 r., sygn. akt III ARN 33/93, opubl. "Państwo i Prawo" z 1994 r. nr 9, s. 111).

Uwzględniając powyższe rozważania oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd nie dopatrzył się tego rodzaju uchybień, które musiałyby skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. W sprawie niniejszej brak jest bowiem podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa w zakresie wyżej omówionym. Co więcej, zdaniem Sądu, organy obu instancji zinterpretowały i zastosowały przepisy ustawy w sposób prawidłowy. Jak wynika z akt administracyjnych w kontrolowanej sprawie przeprowadzono wnikliwe postępowanie administracyjne, które wykazało, że O. B. dysponowała uprawnieniem do przebywania w lokalu wskazanym w zaskarżonej decyzji i mogła dokonać zameldowania w tymże lokalu bez zgody skarżącego, gdyż była współnajemczynią spornego lokalu. Prawidłowo wywiódł przy tym Wojewoda, że nie zostały naruszone przepisy ustaw o cudzoziemcach, gdyż O. B. dysponowała w omawianym okresie zezwoleniem na zamieszkanie na terenie RP. Słusznie również Wojewoda wskazał, że O. B. stała się współnajemczynią spornego lokalu z mocy prawa z chwilą zawarcia związku małżeńskiego ze skarżącym. W sposób wystarczający organ odwoławczy odniósł się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. K 20/01, którego treść - wbrew poglądom skarżącego - nie stanowi o tym, że kwestionowane czynności materialno-techniczne były wadliwe.

Nie bez znaczenia, zdaniem Sądu, pozostają również ustalenia Wojewody co do legalnego charakteru zniszczenia formularzy meldunkowych z lat 2002-2003, które odbyło się w zgodzie z przepisami prawa (formularze te stanowią tzw. dokumentację niearchiwalną i podlegają brakowaniu, a nie "zaginęły" wbrew sugestiom skarżącego). Nadto - w ocenie Sądu - organ II instancji rozpoznał sprawę w sposób zgodny z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, odnosząc się precyzyjnie do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu gminy.

Zgodzić się należy zatem z organem administracji, iż w rozpatrywanej sprawie zaszły przesłanki niezbędne do wydania zaskarżonej decyzji. Z tych względów, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącego zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organom orzekającym w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie decyzji, bowiem w rozpoznawanej sprawie, organ odwoławczy wydając kwestionowaną decyzję podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i merytorycznego załatwienia sprawy, dokonując przy tym prawidłowej wykładni przepisów prawa mających zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, w sposób wyczerpujący zebrał i dokonał prawidłowej oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a ustalone okoliczności faktyczne sprawy znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych sprawy. Wyjaśnić również należy, że zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. i zawarty w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla skarżącego. Zatem stanowisko skarżącego co do braku tytułu prawnego po stronie O. B. do zameldowania na pobyt czasowy w lokalu w latach 2002-2003 nie znalazło potwierdzenia w zgromadzonym przez organy materiale dowodowym. Wbrew zarzutom podniesionym w skardze, ocenianym decyzjom nie można skutecznie postawić zarzutu niewyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy.

Reasumując, należy powiedzieć, że w świetle poczynionych przez Sąd rozpoznający skargę rozważań i zgodnie z dokonaną przez sąd wykładnią przepisów prawa, zarzuty skarżącego wobec decyzji będącej przedmiotem niniejszego postępowania okazały się niezasadne. W tym stanie rzeczy sąd doszedł do przekonania, że nie doszło w sprawie do naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżoną decyzję wydano w zgodzie z art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi, że organ odwoławczy może utrzymać w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Uzasadnieniem dla takiego rozstrzygnięcia była okoliczność, że decyzja organu I instancji nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które powodowałyby potrzebę ponownego rozpatrywania sprawy przez organ gminny. Wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. jest możliwe również, gdy organ I instancji prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, a zatem - tak jak w niniejszej sprawie - organ II instancji doszedł do analogicznych ustaleń w sprawie. Zdaniem Sądu, zarówno ustalenia faktyczne, jak i proces stosowania prawa, których dokonały organy obu instancji były w niniejszej sprawie przeprowadzone prawidłowo. Nadto motywy swoich rozstrzygnięć organy zaprezentowały w uzasadnieniu decyzji w sposób odpowiadający wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Z analizy zgromadzonych przez organy akt sprawy nie wynika również, aby w postępowaniu doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.).

Wobec tego, co do tej pory powiedziano, należało skargę oddalić w całości, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a. Postanowienie zawarte w pkt II sentencji zapadło po myśli art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 z późn. zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.