Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3038760

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 10 czerwca 2019 r.
II SA/Wa 664/19
Uznaniowy charakter decyzji o wyłączeniu stosowania przepisów ustawy.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Walawski.

Sędziowie WSA: Andrzej Wieczorek, Izabela Głowacka-Klimas (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi S.B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) lutego 2019 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów

1. uchyla zaskarżoną decyzję,

2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz S.B. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Pan S. B. (skarżący, wnioskodawca) wnioskiem z dnia (...) października 2017 r. (data wpływu do organu (...) października 2017 r.), uzupełnionym w dniu (...) października 2017 r., wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Anty korupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (ówczesny Dz. U. z 2016 r. poz. 708 z późn. zm.) - zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową.

W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku skarżący opisał przebieg swojej służby, wskazując także okoliczności podjęcia pracy w Służbie Bezpieczeństwa (SB). Poinformował, że pozostanie funkcjonariuszem powyższej formacji nie było jego intencją, lecz ze względu na trudną sytuację materialną i rodzinną nie podjął decyzji o rezygnacji z tejże służby. Stwierdził, że okres 1 roku i 19 dni służby, zaliczonej zgodnie z ustawą zaopatrzeniową do służby na rzecz totalitarnego państwa, można uznać za krótkotrwały, biorąc nadto pod uwagę cały (ponad 28-letni) okres pełnienia przez niego służby. Wnioskodawca nadmienił, że w SB pełnił jedynie służbę przygotowawczą, dlatego też w sposób oczywisty nie przyczynił się on do rozbudowy aparatu represji Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Opisał swoją karierę zawodową w Urzędzie Ochrony Państwa/Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, wskazując szczegółowo zakres swoich czynności służbowych, za które był odpowiedzialny. Dodał m.in., że swoje obowiązki służbowe wykonywał w sposób rzetelny, czego dowodem może być otrzymanie przez niego Srebrnego Medalu za "Długoletnią Służbę".

Analizując niniejszą sprawę, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, decyzją z dnia (...) lutego 2019 r., nr (...), działając na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, po rozpatrzeniu wniosku S. B. z dnia (...) października 2017 r., postanowił odmówić wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Z akt sprawy wynika, że skarżący został zwolniony ze służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w dniu (...) września 2016 r. i ma ustalone prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 15c ustawy zaopatrzeniowej.

Z pisma z dnia (...) maja 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, tj. informacji o przebiegu służby Nr (...) wynika, że wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie służby od dnia (...) lipca 1989 r. do dnia (...) lipca 1990 r.

W sprawie ustalono, że całkowity okres służby ww. wynosi 27 lat, 2 miesiące i 19 dni, z czego okres służby na rzecz totalitarnego państwa wynosi 1 rok i 19 dni. Do wysługi emerytalnej został zaliczony również okres pełnienia służby w ramach zasadniczej służby wojskowej, który trwał 1 rok, 11 miesięcy i 13 dni.

Z kopii akt osobowych o sygn. (...), przekazanych pismem z dnia (...) stycznia 2018 r., (znak: (...)) przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie wynika, aby S. B. nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.

Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w piśmie z dnia (...) lutego 2018 r., (znak: (...)) przekazał informację dotyczącą przebiegu służby ww. funkcjonariusza. W zebranej dokumentacji stwierdzono, że w okresie pełnienia służby w Urzędzie Ochrony Państwa i Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego S. B. nie uchylał się od wykonywania zadań służbowych i obowiązków, wykonując je w sposób właściwy. Wielokrotnie przyznawano mu zwiększony dodatek służbowy do uposażenia oraz awansowano na wyższy stopień służbowy. Ponadto w 2011 r. został odznaczony Srebrnym Medalem "Za Długoletnią Służbę". Brak jest informacji dotyczących wszczynania i prowadzenia w stosunku do wnioskodawcy postępowań karnych oraz karno-skarbowych, a także dyscyplinarnych. Brak jest również zaświadczeń wskazujących na podejmowanie czynności służbowych w warunkach szczególnego zagrożenia życia i zdrowia.

Organ powołał się na treść art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, wskazał, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na:

1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz

2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.

w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Wskazane w ww. artykule przesłanki muszą być spełnione łącznie.

W dalszej części uzasadnienia organ wyjaśnił, że przy rozstrzyganiu spraw z zakresu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, znaczenie fundamentalne ma fakt, że zawiera on w istocie dwie przesłanki formalne, których spełnienie otwiera możliwość zastosowania go względem konkretnej osoby, jednakże nakłada także na organ obowiązek weryfikacji, czy rozpatrywana sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek. Wyłącznie w takiej sytuacji ustawodawca dopuszcza możliwość wyłączenia względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, to jest art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Organ wyjaśnił, że przesłanki zawarte w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej mają charakter nieostry. W dalszej części uzasadnienia przytoczył jak należy rozumieć przesłanki z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Wskazał, że przesłanka krótkotrwałości musi być oceniana każdorazowo w sposób indywidualny. Winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Dodatkowo organ winien ocenić powyższą przesłankę w aspekcie proporcjonalnym, tj. w porównaniu stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza. Oznacza to, że obok oceny czy dany okres czasu może być uznany jako "krótkotrwały" w ujęciu ogólnym, powinien on być także oceniony abstrakcyjnie, jako stosunek tego czasu do całego okresu służby.

Organ powołał się również na Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r., przytaczając synonimy słowa "krótkotrwały", tj.; "doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny".

W ocenie organu krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością.

Analizując drugą z przesłanek formalnych organ wyjaśnił, że rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia to sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków.

Również w tym przypadku organ przytoczył ze słownika wyrazów bliskoznacznych synonimy powyższego słowa rzetelny: "akuratny, całościowy, dogłębny, dokładny, drobiazgowy, gorliwy, niestrudzony, niezawodny, obowiązkowy, oddany, ofiarny, pedantyczny, pewny, pilny, pracowity, precyzyjny, przenikliwy, skrupulatny, solidny, staranny, sumienny, uczciwy, wierny, wnikliwy, wszechstronny, wytrwały" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.).

Zdaniem organu postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale także wykazywania inicjatywy i realizowania obowiązków dodatkowych. Ponadto istotna jest także postawa funkcjonariusza w służbie i poza nią. rygorystyczne przestrzeganie prawa, dyscypliny i etyki zawodowej, a także honoru funkcjonariusza służb publicznych.

W ocenie organu zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako dodatkowy czynnik wpływający na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza.

"Szczególnie uzasadniony przypadek", w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji spełnienie tego warunku trzeba postrzegać przez pryzmat całkowitego braku jakichkolwiek faktów mogących stawiać rzetelność służby osoby zainteresowanej pod znakiem zapytania. Prawidłowość powyższego wywodu wynika z faktu, że "szczególnie uzasadniony przypadek" znalazł się w ustawie obok dwóch pozostałych przesłanek. Oznacza to, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września 1989 r., nawet z narażeniem zdrowia i życia, nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest zasadne. "Szczególnie uzasadniony przypadek", w ocenie Ministra zachodzi wówczas, gdy strona - poza spełnieniem dwóch wskazanych wyżej przesłanek formalnych, legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy. Jak wynika z powyższego, uprawnienie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami, bowiem tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek".

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy organ wskazał, że cały okres służby skarżącego wynosił 27 lat, 2 miesiące i 19 dni, służba zainteresowanego pełniona była na rzecz totalitarnego państwa przez okres 1 roku i 19 dni.

Abstrahując od weryfikacji krótkotrwałości służby Pana S. B.,

w ocenie organu, należy stwierdzić, że wnioskodawca nie spełnia drugiej przesłanki z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. W zakresie analizy przesłanki rzetelności wykonywania przez stronę zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., należy wskazać, że organ nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez Pana S. B. w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. Z informacji przekazanych przez Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego wynika, że ww. funkcjonariusz rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Urzędzie Ochrony Państwa/Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a dokumenty zgromadzone w sprawie, nie zawierają treści, które mogłyby podawać w wątpliwość rzetelność służby wnioskodawcy. Jednakże brak jest jakichkolwiek dowodów, aby służba ta pełniona była z narażeniem zdrowia i życia. Przy czym zaznaczenia wymaga, że sam charakter zadań realizowanych w wyżej wymienionych jednostkach organizacyjnych i wynikające z nich prawdopodobieństwo możliwości zaistnienia sytuacji stanowiących zagrożenie życia i zdrowia nie może być oceniany jako narażenie zdrowia i życia, o którym mowa w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.

Skarżący, w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, nie legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy. Zarówno postawa i osiągnięcia skarżącego w służbie, jak również charakter i warunki jej pełnienia, w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, nie dowodzą, aby przedmiotowa sprawa stanowiła szczególnie uzasadniony przypadek, pozwalający na skorzystanie z uprawnień wynikających z powyższego przepisu ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy ogólnie obowiązującego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł pełnomocnik skarżącego. Skarżonej decyzji zarzucił:

1. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., polegające na dowolnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, przekroczenie granic uznania administracyjnego poprzez uznanie, że służba Pana S. B. od (...) sierpnia 1990 r. nie była pełniona z narażeniem zdrowia i życia i nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, które to okoliczności wymagane są do zastosowania przepisu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, w sytuacji gdy w ocenie skarżącego takie przesłanki zostały spełnione.

2. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu materiału dowodowego poprzez zaniechanie realizacji wniosku dowodowego strony z dnia (...) lipca 2018 r; który to zmierzał do wykazania, że służba Pana S. B. była pełniona z narażeniem zdrowia i życia, w sposób wzorowy, co ma dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie w świetle treści przepisu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Mając na uwadze powyższe zarzuty wnosił o uchylenie przedmiotowej decyzji, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c p.p.s.a., w całości, ponadto na podstawie art. 200 p.p.s.a., wnosił o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazał, że będąc wówczas 23-letnim, młodym, niedoświadczonym człowiekiem, nie zdawał sobie sprawy, jakie konsekwencje będzie dla niego rodzić w przyszłości ta decyzja. Oświadczył, że dopiero w momencie otrzymania legitymacji służbowej, na której widniał napis MSW "Służba Bezpieczeństwa", uświadomił sobie, że oferowana mu praca nie była tą, do której pragnął się dostać, albowiem jego intencją nigdy nie była praca w SB. Podkreślił, że służba skarżącego w SB obejmowała bardzo krótki okres, został do niej przyjęty (...) lipca 1989 r. i mianowany funkcjonariuszem w okresie służby przygotowawczej. Skarżący nikogo nie inwigilował ani nie represjonował.

W dalszej części uzasadnienia rozwinął poszczególne jej zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.).

Oceniając zaskarżone rozstrzygnięcie w świetle wskazanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarga na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) lutego 2019 r. w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) (Dz. U. z 2016 r. poz. 2270), jest dopuszczalna na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.

Podkreślić również należy, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest wyłącznie ww. decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) lutego 2019 r., nie zaś decyzje Dyrektora ZER MSWiA o ponownym ustaleniu wysokości emerytury oraz o ponownym ustaleniu wysokości renty inwalidzkiej.

Przechodząc do merytorycznej oceny sprawy stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Ustawa z 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) przewiduje obniżenie emerytur i rent inwalidzkich wszystkim funkcjonariuszom, którzy pozostawali w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r. i którzy w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. pełnili służbę w wymienionych w ustawie instytucjach i formacjach (tzw. służba na rzecz państwa totalitarnego). Obniżeniu podlegają także renty rodzinne, pobierane po funkcjonariuszach, którzy taką służbę pełnili.

Zgodnie z art. 15c ust. 1 powołanej ustawy, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., emerytura wynosi: (1) 0% podstawy wymiaru - za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b; (2) 2,6% podstawy wymiaru - za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-4.

Przepisy art. 14 i art. 15 ust. 1-3a, 5 i 6 stosuje się odpowiednio. Emerytury nie podwyższa się zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3, jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b (ust. 2). Wysokość emerytury ustalonej zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości emerytury, zgodnie z ust. 1-3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1 (ust. 4). Przepisów ust. 1-3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).

Zgodnie natomiast z art. 22a ust. 1 omawianej ustawy w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, rentę inwalidzką ustaloną zgodnie z art. 22 zmniejsza się o 10% podstawy wymiaru za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Przy zmniejszaniu renty inwalidzkiej okresy służby, o której mowa w art. 13b, ustala się z uwzględnieniem pełnych miesięcy.

W przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i została zwolniona ze służby przed dniem 1 sierpnia 1990 r. rentę inwalidzką wypłaca się w kwocie minimalnej według orzeczonej grupy inwalidzkiej (ust. 2). Wysokość renty inwalidzkiej, ustalonej zgodnie z ust. 1, nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty z tytułu niezdolności do pracy wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości renty inwalidzkiej, zgodnie z ust. 1 i 3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1. Przepisy art. 13a stosuje się odpowiednio (ust. 4).

Przepisów ust. 1 i 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).

Stosownie zaś do treści art. 8a ust. 1 powołanej ustawy, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).

Jak słusznie zauważył organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przesłanki wymienione w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej muszą być spełnione łącznie. Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że art. 8a ustawy zaopatrzeniowej zawiera w istocie dwie przesłanki formalne "krótkotrwałość służby" oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", których spełnienie otwiera możliwość zastosowania go względem konkretnej osoby. W związku z tym, w ocenie Sądu, rolą organu jest ustosunkowanie się w uzasadnieniu skarżonej decyzji w sposób jasny i czytelny do faktu spełnienia bądź nie spełnienia przez skarżonego ww. przesłanek.

Decyzje wydawane przez organ na podstawie ww. przepisu mają charakter decyzji uznaniowych, gdyż określone w nim przesłanki nie są jednoznaczne i pozostawiają organowi swobodę dokonania ich oceny, oczywiście na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy znajdującego potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Zakres badania decyzji posiadającej cechy uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z odpowiednim zachowaniem procedury administracyjnej. Wybór natomiast rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości pozostaje poza kontrolą sądowoadministracyjną (v. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1488/08, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Kontrola zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny sprowadza się zatem do oceny, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności.

W sprawie niniejszej organ dokonał istotnych ustaleń stanu faktycznego, co do okresów pełnienia służby oraz rzetelności wykonywania zadań i obowiązków, a także braku informacji o narażeniu zdrowia i życia, jednak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie został przedstawiony proces myślowy organu, który doprowadził go do wniosków skutkujących wydaniem decyzji o odmowie zastosowania wobec skarżącego dobrodziejstwa art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, w tym z przekazanej przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Informacji o przebiegu służby z (...) maja 2017 r. nr (...) wynika, że S. B. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od dnia (...) lipca 1989 r. do dnia (...) lipca 1990 r., tj. przez okres 1 roku i 19 dni.

Organ w żaden sposób nie ustosunkował się w zaskarżonej decyzji do przesłanki krótkotrwałości, o której mowa w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Wskazał jedynie "Abstrahując od weryfikacji krótkotrwałości służby Pana S. B., w ocenie organu należy stwierdzić, że wnioskodawca nie spełnia drugiej przesłanki z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej". Tak więc skład orzekający w niniejszej sprawie nie poznał stanowiska organu, co do spełnienia przesłanki "krótkotrwałości służby" i w tym zakresie uzasadnienie skarżonej decyzji nie poddaje się kontroli Sądu.

Na marginesie sprawy Sąd wskazuje, że "krótkotrwałość służby" musi być każdorazowo oceniana indywidualnie. Ustawa o zaopatrzeniu nie zawiera definicji pojęcia "krótkotrwała służba". Zdaniem Sądu, odkodowanie definicji wspomnianego pojęcia dokonane przez organ w zaskarżonej decyzji jest prawidłowe, jednakże brak jest odniesienia tej definicji do zaistniałego w niniejszej sprawie stanu faktycznego. Definiując pojęcie krótkotrwałości służby organ posłużył się słownikiem wyrazów bliskoznacznych wskazując na synonimy wyrazu "krótkotrwały". W niniejszej sprawie wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa przez okres 1 roku i 19 dniu, a całkowity okres służby strony wynosił 27 lat, 2 miesiące i 19 dni, zatem skarżący pełnił przez ponad 3,7% całego okresu służby służbę na rzecz państwa totalitarnego. Reasumując ponownie oceniając przesłankę "krótkotrwałości służby" organ winien ją ocenić, zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby.

W ocenie Sądu z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika również w sposób jasny i jednoznaczny stanowisko organu, co do spełnienia przez skarżącego drugiej przesłanki zawartej w art. 8a ust. 1 pkt 2, tj. przesłanki dotyczącej rzetelnego wykonywania przez skarżącego zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. Organ powołując się na pismo Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia (...) września 2017 r. wskazał, że funkcjonariusz po dniu 12 września 1989 r., rzetelnie wykonywania zadań i obowiązki. Z informacji przekazanych przez Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego wynika, że ww. funkcjonariusz rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Urzędzie Ochrony Państwa/Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a dokumenty zgromadzone w sprawie, nie zawierają treści, które mogłyby podawać w wątpliwość rzetelność służby wnioskodawcy. Jednakże brak jest jakichkolwiek dowodów, aby służba ta pełniona była z narażeniem zdrowia i życia. Przy czym zaznaczenia wymaga, że sam charakter zadań realizowanych w wyżej wymienionych jednostkach organizacyjnych i wynikające z nich prawdopodobieństwo możliwości zaistnienia sytuacji stanowiących zagrożenie życia i zdrowia nie może być oceniany jako narażenie zdrowia i życia, o którym mowa w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.

W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie rolą organu jest przedstawienie jasnego stanowiska, co do spełnienia bądź nie przez skarżącego przesłanek określonych w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, gdyż właśnie od spełnienia przesłanek z powyższego przepisu zależy, czy Minister zastosuje wobec skarżącego możliwość wyłączenia stosowania przepisów tej ustawy.

Dokonując ponownie oceny przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, organ zobowiązany będzie do zajęcia jednoznacznego stanowiska, co do rzetelnego wykonywania przez skarżącego zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., przy czym skład orzekający wskazuje, że nie podziela stanowiska organu, co do zawarcia przez ustawodawcę w treści art. 8a ustawy zaopatrzeniowej przesłanki "z narażeniem zdrowia i życia". W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, z uwagi na użycie przez racjonalnego ustawodawcę wyrazu "w szczególności" należy uznać, że zwrot "z narażeniem zdrowia i życia" jest wyrażeniem mającym na celu ułatwić ocenę spełnienia przez funkcjonariusza przesłanki "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.".

Reasumując w ocenie Sądu organ nie przeprowadził w sposób wszechstronny i wnikliwy postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji, w szczególności w zakresie dokonania oceny spełnienia przez skarżącego kryterium "krótkotrwałości służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania przez skarżącego zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.", czym naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik niniejszego postępowania.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.