Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 13 grudnia 2004 r.
II SA/Wa 442/04

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Werpachowska, Asesor WSA Andrzej Kołodziej, Asesor WSA Jacek Fronczyk (spraw.), Protokolant Elwira Sipak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia (...) lutego 2004 r. nr (...) w przedmiocie odmowy nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) września 2003 r. nr (...), wydaną na podstawie art. 9b ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 z późn. zm.) w związku z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2000 r. Nr 19, poz. 239 z późn. zm.), (...) Kurator Oświaty, po zbadaniu wniosku, odmówił nadania K.S. stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego. W uzasadnieniu organ podał, że skarżąca nie miała uprawnień do odbycia stażu w wymiarze 9 miesięcy oraz nie otrzymała akceptacji komisji kwalifikacyjnej.

W odwołaniu od powyższej decyzji skierowanym do Ministra Edukacji Narodowej i Sportu K. S. zaznaczyła, iż będąc osobą wykształconą, nauczającą języka niemieckiego w szkole podstawowej oraz publicznym gimnazjum w L., stale podnoszącą swoje kwalifikacje zawodowe, angażującą się w sprawy społeczne, podjęła skrócony staż w wymiarze 9 miesięcy celem uzyskania stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego. W jej ocenie, spełniła wszystkie wymagane warunki, by stopień ten uzyskać, a rozstrzygnięcie wydane przez (...) Kuratora Oświaty, w szczególności interpretacja prawna zastosowana przy ocenie jej kwalifikacji została dokonana ze szkodą dla niej.

W dniu (...) lutego 2004 r. Minister Edukacji Narodowej i Sportu, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 9b ust. 7 pkt 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela, wydał decyzję nr (...), którą utrzymał w mocy decyzję (...) Kuratora Oświaty.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że zgodnie z art. 9b ust. 1 ustawy - Karta Nauczyciela, warunkiem nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego jest spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, odbycie stażu, zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela oraz uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej. W myśl art. 9b ust. 6 ustawy - Karta Nauczyciela w przypadku niespełnienia przez nauczyciela ww. warunków, organ sprawujący nadzór pedagogiczny odmawia, w drodze decyzji administracyjnej, nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego. Podkreślił, iż zgodnie z art. 9c ust. 1 pkt 2 ustawy - Karta Nauczyciela, staż na stopień nauczyciela dyplomowanego trwa 2 lata i 9 miesięcy. Do odbycia stażu w wymiarze 9 miesięcy uprawnieni są nauczyciele spełniający warunki określone w art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 19, poz. 239 z późn. zm.).Stosownie do treści art. 7 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 7 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. w terminie do dnia 5 kwietnia 2003 r. do złożenia wniosku o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego na stopień nauczyciela dyplomowanego po odbyciu stażu w wymiarze 9 miesięcy uprawnieni są nauczyciele, którzy w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 6 kwietnia 2000 r., byli zatrudnieni na podstawie mianowania, a ponadto spełniali jeden z wymienionych warunków: posiadali III stopień specjalizacji zawodowej lub kwalifikacje trenerskie klasy mistrzowskiej, posiadali stopień naukowy doktora lub doktora habilitowanego, posiadali ukończone studia podyplomowe zgodne z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć, posiadali kwalifikacje do nauczania co najmniej dwóch przedmiotów, posiadali uznany dorobek zawodowy, potwierdzony otrzymaniem nagrody ministra, kuratora oświaty lub równorzędnej albo Medalu Komisji Edukacji Narodowej. Na dzień 6 kwietnia 2000 r. K.S., w ocenie organu, legitymowała się dyplomem ukończenia wyższych studiów magisterskich w zakresie teologii (1997 r.) oraz świadectwem egzaminu głównego stopnia średniego z języka niemieckiego z dnia (...) czerwca 1998 r. Powołując się na § 7 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia (Dz. U. Nr 98, poz. 433 z późn. zm.) organ wskazał, że kwalifikacje do nauczania języków obcych w gimnazjach posiada osoba legitymująca się dyplomem ukończenia studiów wyższych dowolnego kierunku i świadectwem państwowego nauczycielskiego egzaminu z języka obcego stopnia II lub świadectwem odpowiedniego egzaminu z zakresu znajomości języka obcego, przeprowadzonego przez instytucje zagraniczne i uznawanego przez Ministra Edukacji Narodowej, która ponadto uzyskała przygotowanie pedagogiczne.

Minister Edukacji Narodowej i Sportu stwierdził, że wnioskodawczyni nie spełniła żadnego z niezbędnych warunków do odbycia stażu w wymiarze 9 miesięcy, w szczególności nie spełniła tego, na który się powołuje, tj. nie posiadała kwalifikacji do nauczania co najmniej dwóch przedmiotów oraz nie uzyskała akceptacji komisji kwalifikacyjnej.

W dniu 10 marca 2004 r. K. S., za pośrednictwem MENiS, skierowała do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu skargę na powyższą decyzję. Podniosła, że posiada kwalifikacje do nauczania języka niemieckiego w szkole podstawowej, a nieuzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej spowodowane zostało stronniczością zasiadającego w jej składzie Dyrektora Szkoły, w której jest zatrudniona. Wydane w sprawie decyzje są dla niej krzywdzące i odsuwają awans zawodowy skarżącej o kolejne lata.

W odpowiedzi na skargę Minister Edukacji Narodowej i Sportu wniósł o jej oddalenie, wskazując na ustalenia faktyczne i prawne, jakie zawarł w wydanej decyzji. Jednocześnie dodał, że świadectwo egzaminu głównego stopnia średniego (ZMP) z dnia (...) czerwca 1998 r., wydane przez Goethe Instytut, stwierdza znajomość języka niemieckiego, nie jest natomiast dokumentem potwierdzającym kwalifikacje pedagogiczno - metodyczne do jego nauczania.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Przede wszystkim należy wyjaśnić, iż w myśl art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) właściwym do rozpoznania sprawy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Edukacji Narodowej i Sportu, a zatem właściwym do jej rozpatrzenia jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (§ 1 pkt 13 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości Dz. U. Nr 72, poz. 652).

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Oznacza to, że sąd administracyjny jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.

Akt nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela jest rodzajem certyfikatu zawodowego, wydawanego w trybie administracyjnym, decyzją organu administracji publicznej. Daje on generalne uprawnienia do zatrudnienia w określonych rodzajach i typach szkół.

Zgodnie z art. 9b ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2003 r. Nr 118, poz. 1112 z późn. zm.), jednym z warunków nadania nauczycielowi mianowanemu stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego jest uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej. Jeżeli nauczyciel nie uzyska takiej akceptacji, w myśl art. 9b ust. 6 ustawy - Karta Nauczyciela odmawia mu się nadania wnioskowanego certyfikatu.

Samo uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej nie ma jednak w sprawie decydującego znaczenia i nie przesądza o obowiązku nadania nauczycielowi mianowanemu stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego. O dopuszczalności wydania certyfikatu rozstrzyga bowiem nie komisja kwalifikacyjna, ale organ nadzoru pedagogicznego.

Nie można zatem podzielić sugestii skarżącej, że uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej determinuje sposób rozpatrzenia wniosku nauczyciela, oraz że bez stwierdzenia nieważności takiego stanowiska niedopuszczalna jest odmowa nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego.

Odnosząc się do zarzutu stronniczości Dyrektora Szkoły warto wyjaśnić skarżącej, że czynności podejmowane przez komisję kwalifikacyjną podlegają nadzorowi ze strony właściwego ministra (art. 9h ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy). To postępowanie nadzorcze wszczynane jest z urzędu i jest postępowaniem odrębnym od dwuinstancyjnego postępowania w sprawie nadania stopnia awansu zawodowego.

W toku postępowania o nadanie stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego organ nadzoru pedagogicznego nie jest zatem właściwy do stwierdzenia nieważności czynności komisji kwalifikacyjnej. Nie oznacza to jednak, by był zwolniony z obowiązku odniesienia się do kwestii legalności takich działań. Organ nadzoru pedagogicznego zobowiązany jest jednak zbadać sprawę nie tylko w tym zakresie. Musi dokonać samodzielnej oceny materiału dowodowego pod kątem wszystkich przesłanek warunkujących dopuszczalność nadania mianowanemu nauczycielowi stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego. Tylko łączne spełnienie wszystkich wymogów przewidzianych w art. 9b ustawy - Karta Nauczyciela umożliwia wydanie pozytywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia. Niespełnienie chociażby jednego z omawianych warunków obliguje organ do odmowy nadania stopnia awansu zawodowego.

Kolejnymi przesłankami nadania nauczycielowi mianowanemu stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego jest spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy - Karta Nauczyciela, a także odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela.

Stosownie do treści art. 9c ust. 1 pkt 2 ustawy - Karta Nauczyciela, w przypadku ubiegania się o stopień nauczyciela dyplomowanego staż wynosi 2 lata i 9 miesięcy.

W sprawie spornym jest, czy K. S. była uprawniona do odbycia stażu w wymiarze 9 miesięcy.

Możliwość nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego, po odbyciu krótszego stażu, wprowadziła w okresie przejściowym ustawa z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 19, poz. 239 z późn. zm.). Zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 7 ust. 1 i ust. 5 ustawy, nauczyciele, którzy w dniu wejścia w życie tego aktu prawnego zatrudnieni byli na podstawie mianowania, a ponadto spełniali jeden z wymienionych warunków: posiadali III stopień specjalizacji zawodowej lub kwalifikacje trenerskie klasy mistrzowskiej, posiadali stopień naukowy doktora lub doktora habilitowanego, posiadali ukończone studia podyplomowe zgodne z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć, posiadali kwalifikacje do nauczania co najmniej dwóch przedmiotów, posiadali uznany dorobek zawodowy, potwierdzony otrzymaniem nagrody ministra, kuratora oświaty lub równorzędnej albo Medalu Komisji Edukacji Narodowej, mogą ubiegać się o awans zawodowy na stopień nauczyciela dyplomowanego po odbyciu stażu w wymiarze 9 miesięcy.

Trafny jest pogląd organów orzekających, iż z przywileju tego mogli skorzystać jedynie ci nauczyciele, którzy w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 18 lutego 2000 r., tj. 6 kwietnia 2000 r., nie tylko byli zatrudnieni na podstawie mianowania, ale także jednocześnie spełniali jeden z dodatkowych warunków określonych w art. 7 ust. 2 pkt 1 omawianej ustawy. Za takim stanowiskiem przemawia gramatyczna, celowościowa i logiczna wykładnia art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy, a także wykładnia systemowa tego przepisu w powiązaniu z poprzedzającym ustępem 1 i następnym ustępem 3.

W zasadzie cały przepis art. 7 powołanej ustawy odnosi się do dnia wejścia w życie tego aktu prawnego, jako daty decydującej o określonych uprawnieniach i zakresie awansu zawodowego nauczyciela. Skoro przepis art. 7 ust. 2 mówi o nauczycielach zatrudnionych w dniu wejścia w życie ustawy na podstawie mianowania, posiadających odpowiednie kwalifikacje lub spełniających określone warunki przewidziane w tym przepisie, to zrozumiałym jest, że ustawodawca miał na myśli nauczycieli, którzy posiadali te kwalifikacje lub spełniali określone warunki w dacie wejścia w życie ustawy, a nie tych, którzy nabędą je później, chociażby w terminie niezbyt odległym od daty wejścia w życie ustawy.

Według § 7 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia (Dz. U. Nr 98, poz. 433 z późn. zm.) kwalifikacje do nauczania języków obcych w szkole podstawowej (również w gimnazjum) posiada osoba legitymująca się dyplomem ukończenia studiów wyższych dowolnego kierunku i świadectwem państwowego nauczycielskiego egzaminu z języka obcego stopnia II lub świadectwem odpowiedniego egzaminu z zakresu znajomości języka obcego, przeprowadzonego przez instytucje zagraniczne i uznawanego przez Ministra Edukacji Narodowej, która ponadto uzyskała przygotowanie pedagogiczne. K. S. na dzień 6 kwietnia 2000 r. posiadała dyplom ukończenia wyższej uczelni (studia teologiczne), nauczała religii zgodnie z kierunkiem studiów oraz posiadała świadectwo egzaminu głównego stopnia średniego (ZMP) z dnia (...) czerwca 1998 r., wydane przez Goethe Instytut, stwierdzające znajomość języka niemieckiego. Nie posiadała natomiast dokumentu potwierdzającego kwalifikacje pedagogiczno - metodyczne do jego nauczania. Toteż nie można uznać, że skarżąca posiadała kwalifikacje do nauczania co najmniej dwóch przedmiotów i tym, że spełniała warunki do odbycia stażu trwającego 9 miesięcy, na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 1 przywołanej wcześniej ustawy z dnia 18 lutego 2000 r.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.