Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 22 listopada 2004 r.
II SA/Wa 418/04

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski.

Sędziowie WSA: Anna Mierzejewska, Adam Lipiński (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2004 r. sprawy ze skargi M.G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) stycznia 2004 r. nr (...) w przedmiocie odmowy prawa do renty strukturalnej

1)

uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ja poprzedzającą Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia (...) listopada 2003 r.

2)

stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Uzasadnienie faktyczne

W dniu 26 lutego 2003 r. M. G. (skarżąca) wraz ze swoim małżonkiem J.G. złożyli wnioski o rentę strukturalną dla rolnika i małżonki rolnika. M. i J. G. byli właścicielami zabudowanego gospodarstwa rolnego o powierzchni 11,24ha, na zasadach współwłasności małżeńskiej ustawowej. M.G. urodziła się w dniu (...) grudnia 1948 r., zaś jej małżonek w dniu (...)kwietnia 1948 r.

Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego - Oddział Regionalny w Z. prowadził stosowne postępowanie administracyjne osobno dla obu małżonków, aczkolwiek pod jedną sygnaturą - (...). W wyniku tego postępowania w dniu(...) marca 2003 r. i w dniu (...) kwietnia 2003 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wydał postanowienia Nr (...) o stwierdzeniu spełnienia przez M.G. warunków do renty strukturalnej rolniczej, natomiast postanowieniami wydanymi w tych samych dniach odmówił małżonkowi M.G. stwierdzenia prawa do tej renty, argumentując odmowę nieosiągnięciem przez J. G. wymaganego wieku 60 lat. Na tym zakończyło się postępowanie z wniosku J. G. o przyznanie renty strukturalnej rolniczej.

W związku z treścią postanowienia o stwierdzeniu spełnienia przez M.G. warunków do renty strukturalnej rolniczej i stosownymi zaświadczeniami, z których wynikało, że M.G. podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników od (...) lipca 1977 r., czyli spełniała warunek podlegania ubezpieczeniu przez co najmniej 5 lat, z czego co najmniej 2 lata przypadały bezpośrednio przed zgłoszeniem wniosku o rentę strukturalną, oboje małżonkowie G., w dniu (...) października 2003 r. umową notarialną, dokonali zbycia (w trybie ustawy o rentach strukturalnych w rolnictwie) całego gospodarstwa rolnego, darowizną na rzecz ich syna R.G. i tym samym małżonkowie G. zaprzestali prowadzenia działalności rolniczej.

W dniu (...) listopada 2003 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wydał decyzję nr (...) odmawiającą przyznania M. G. renty strukturalnej rolniczej. W uzasadnieniu powyższej decyzji powołał się na treść art. 4 ust. 2 ustawy o rentach strukturalnych w rolnictwie stanowiącym, że prawo do renty strukturalnej przysługuje wówczas, gdy oboje małżonkowie jednocześnie spełniają warunki do jej przyznania i ponieważ J. G. warunku tego nie spełniał (wiek), tak więc prawo do tego świadczenia nie może być przyznane M.G.

M. G. wniosła odwołanie od powyższej decyzji do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, wnosząc o uchylenie decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. W odwołaniu wskazywała, że dokonując zbycia gospodarstwa kierowała się treścią pozytywnego dla niej postanowienia o stwierdzeniu spełnienia warunków do renty strukturalnej. Podnosiła, że nikt nie informował jej, iż wobec niespełnienia warunków do renty strukturalnej przez jej małżonka, nie należy dokonywać zbycia gospodarstwa bowiem i tak nie uzyska pozytywnej decyzji.

W odpowiedzi na odwołanie Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wnosił o utrzymanie w mocy decyzji z uwagi na niespełnianie warunku wieku przez współmałżonka rolniczki.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia (...) stycznia 2004 r. nr (...) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu przychylił się do argumentacji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, jednakże przyznał, że postanowienie dotyczące M. G. było wadliwe i przy jego wydawaniu popełniono błędy.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. G. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji względnie o stwierdzenie, że została ona wydana z naruszeniem prawa. Poza argumentami przytoczonymi w odwołaniu wskazywała miedzy innymi na błędy organów administracji przy weryfikacji wniosków obu małżonków. Podnosiła, iż organ powinien rozpatrywać te sprawę łącznie, a nie wydawać dla każdego z małżonków osobne postanowienia przy zaniechaniu badania sytuacji drugiego współmałżonka.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wnosił o jej oddalenie, podnosząc, że zaskarżona decyzja jest słuszna mimo popełnionych błędów przy wydawaniu stosownych postanowień.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).

Stosownie do treści art. 13 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.

Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

Rozpoznając sprawę należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stan faktyczny w niniejszej sprawie jest bezsporny. Rozbieżności między stronami dotyczą jedynie oceny: czy decyzja odmawiającą przyznania M.G. renty strukturalnej rolniczej wobec poprzedzającego ją postanowienia o stwierdzeniu spełnienia przez M. G. warunków do renty strukturalnej rolniczej i dokonanym przez nią na tej podstawie zbyciu gospodarstwa rolnego, jest w tym stanie faktycznym prawidłowa.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, odpowiedzi na to zagadnienie należy szukać nie jak to czynią organy jedynie za pomocą wykładni werbalnej przepisów ustawy z dnia 26 kwietnia 2001 r. o rentach strukturalnych w rolnictwie (Dz. U. Nr 52, poz. 538 ze zm.), ale za pomocą wykładni funkcjonalnej tych przepisów - inaczej wykładni eksponującej cel tych przepisów.

Zastanówmy się zatem w jakim celu ustawodawca wprowadził do trybu postępowania w sprawach przyznawania renty strukturalnej w rolnictwie postanowienie o stwierdzeniu spełnienia przez rolników warunków do uzyskania renty strukturalnej rolniczej (albo o odmowie tego stwierdzenia). Postanowienie to zapada gdy organ administracyjny dokonał wstępnej niejako oceny sytuacji rolnika i jego małżonka i do wydania decyzji niezbędne jest już jedynie to, aby rolnik dokonał w zakreślonym terminie zbycia gospodarstwa rolnego, na rzecz osoby spełniającej kryteria zbywcy, zgodnie z w ustawą o rentach strukturalnych w rolnictwie. Postanowienie to nie rodzi żadnych skutków nakazujących rolnikowi kontynuowanie dalszego działania w celu uzyskania renty, nie jest też ono cywilno-prawną formą "promesy" uzyskania świadczenia rentowego. Istotą tego postanowienia jest wstępne stwierdzenie czy rolnik spełnia warunki do uzyskania świadczenia, celem zaś (w przypadku pozytywnej treści postanowienia) zapewnienie bezpiecznego dla rolnika zbycia gospodarstwa rolnego, gwarantującego uzyskanie świadczenia rentowego. Innymi słowy rolnik legitymujący się postanowieniem stwierdzającym, że spełnienia warunki do uzyskania renty strukturalnej rolniczej, ma mieć pewność, że po zbyciu gospodarstwa rolnego przy zachowaniu wymagań wyżej wspomnianej ustawy, otrzyma decyzję przyznającą mu tę rentę. Zatem, przy takim rozumieniu logiki ustawy, organ wydając decyzję odmowną powinien ją wydać jedynie w oparciu o niespełnianie przez rolnika takich przesłanek, które nie były przedmiotem badania organu przy wydawaniu postanowienia.

W toku postępowania administracyjnego organy administracji publicznej zobowiązane są do takiego prowadzenia tego postępowania, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz pogłębiać świadomość i kulturę prawną obywateli. Jest to jedna z zasad prawa administracyjnego, wyrażona w art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Skarżąca, dokonując w niniejszym stanie faktycznym zbycia gospodarstwa rolnego, działała w przeświadczeniu, że spełnia warunki do uzyskania renty strukturalnej. Jej przeświadczenie w tej materii wynikało z treści wcześniej wydanego przez organ administracji postanowienia i nic nie wskazywało, aby w rozumieniu art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego nie miała mieć zaufania do tego dokumentu jak i organu, który go wydał.

Zgodnie z treścią art. 18 ust. 6 ustawy o rentach strukturalnych w rolnictwie organ powinien przeprowadzić weryfikacje wspólnego wniosku małżonków G. i wobec niespełnienia przez którekolwiek z nich warunków określonych w art. 3 ust. 1 tej ustawy, już na tym etapie wydać postanowienia odmawiające każdemu z małżonków stwierdzenia spełniania warunków do renty. Obowiązek łącznej weryfikacji wniosków małżonków wynika także z treści art. 4 ustawy. W niniejszej sprawie organ jedynie formalnie rozpatrywał wnioski małżonków łącznie. Sprowadzało się to jedynie do prowadzenia spraw pod wspólną sygnatura akt i wydawania orzeczeń administracyjnych w tym samym czasie. Tylko błędem można wytłumaczyć uchybienie polegające na wydaniu w niniejszej sprawie pozytywnego postanowienia wobec skarżącej, przy jednoczesnym prawidłowym, negatywnym postanowieniu wobec jej małżonka.

W toku niniejszego postępowania administracyjnego naruszono przepisy art. 3 ust. 1, art. 4 i art. 18 ust. 5 ustawy o rentach strukturalnych w rolnictwie oraz art. 8 Kodeks postępowania administracyjnego. Naruszenie to spowodowało wydanie błędnego postanowienia, które legło u podstawy aktu zbycia gospodarstwa rolnego przez skarżącą i jej małżonka, a zatem wadami tymi dotknięte są także zaskarżone decyzje, jako, że cały tok postępowania w niniejszej sprawie był wadliwy.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 132 i art. 145 § 1 pkt 1a i c przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.