Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 22 grudnia 2004 r.
II SA/Wa 416/04

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (sprawozdawca), Asesorzy WSA Joanna Kube, Janusz Walawski, Protokolant Joanna Ukalska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) stycznia 2003 r. nr (...) w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) stycznia 2003 r. (...) Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia (...) października 2002 r., którą odmówił przyznania p. R. M. świadczenia w drodze wyjątku.

W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS odwołał się do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), zgodnie z którym ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

W ocenie Prezesa ZUS p. R.M. nie spełnia jednego z warunków wymienionych w piśmie, albowiem po jego stronie nie wystąpiły żadne szczególne okoliczności uniemożliwiające uzyskanie dłuższego okresu ubezpieczenia.

Wnioskodawca udowodnił tylko 16 lat 6 miesięcy i 14 dni okresu ubezpieczenia. W jego zatrudnieniu występowały kilkakrotnie przerwy. Zdaniem Prezesa ZUS okres ubezpieczenia wnioskodawcy jest nieadekwatny do jego wieku (45 lat). Prezes ZUS nie uznał za szczególną okoliczność bezczynności zawodowej p. R. M. spowodowanej powoływaną przez zainteresowanego koniecznością sprawowania opieki nad dziećmi, po śmierci ich matki, a to z uwagi na fakt, że dzieci dawno ukończyły 4 rok życia.

Organ podniósł także, że trudne warunki materialne p. R.M. i jego rodziny nie są wystarczającą przesłanką do przyznania wnioskowanego świadczenia.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi p. R. M. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący nie zgodził się z oceną Prezesa ZUS co do braku szczególnych okoliczności, na skutek których nie uzyskał prawa do świadczeń emerytalno-rentowych w zwykłym trybie.

Jako szczególną okoliczność skarżący powołał samobójstwo żony w 1995 r. oraz trudności w znalezieniu pracy, pomimo rejestracji w Urzędzie Pracy od października 1996 r. do grudnia 1999 r. Skarżący podał także, że jego stan zdrowia uległ pogorszeniu i obecnie nie jest zdolny do podjęcia jakiejkolwiek pracy.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) stanowi, że ubezpieczonym oraz pozostającym po nim członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Świadczenia te nie mają charakteru roszczeniowego. Ustawa nie gwarantuje bowiem ich wypłaty, pozostawiając przyznanie takich uprawnień uznaniowej decyzji Prezesa ZUS.

Pomimo, że świadczenie o jakie ubiega się skarżący ma charakter świadczenia wyjątkowego, nie oznacza to jednak, że przyznawane jest w oderwaniu od ogólnych zasad przyznawania świadczeń z zaopatrzenia emerytalno-rentowego, a w szczególności w oderwaniu od długości okresu odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne.

Świadczenie to, mające charakter szczególny, nadzwyczajny ma umożliwić zaspokojenie podstawowych potrzeb osobom, które ze względów od siebie niezależnych nie mogły uzyskać prawa do zaopatrzenia na zasadach ogólnych.

Szczególne okoliczności, o jakich mowa w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, to zdarzenia o charakterze obiektywnym, wykluczające możliwość pozostawania w zatrudnieniu nawet przy dołożeniu przez osobę zainteresowaną największego wysiłku.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie okoliczności, na które powołuje się skarżący nie mają charakteru szczególnego.

Żona skarżącego zmarła w dniu 31 grudnia 1995 r.

Już od 1977 r. leczyła się psychiatrycznie. W chwili śmierci matki córka I.M. miała 10 lat, zaś syn k.m. 9 lat.

Z uwagi na wiek dzieci, nie można zgodzić się z twierdzeniami skarżącego o konieczności sprawowania osobistej opieki nad dziećmi.

Należy mieć na uwadze, że od miesiąca października 1996 r. do końca miesiąca grudnia 1999 r. skarżący nigdzie nie pracował. Nie pracował też od miesiąca czerwca 2000 r. do lutego 2002 r., kiedy to orzeczono wobec skarżącego całkowitą, okresową niezdolność do pracy.

Długie przerwy w zatrudnieniu skarżącego spowodowały, że jako osoba 45-letnia wykazał się stosunkowo krótkim okresem ubezpieczenia - 16 lat 3 miesiące 14 dni.

W świetle powyższych ustaleń należy podzielić ocenę Prezesa ZUS wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a skutkującą odmową uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie mu świadczenia w drodze wyjątku.

Dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 154, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.