II SA/Wa 366/19, Zasady umarzania kredytów i pożyczek studenckich. - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - OpenLEX

II SA/Wa 366/19, Zasady umarzania kredytów i pożyczek studenckich. - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3038739

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lipca 2019 r. II SA/Wa 366/19 Zasady umarzania kredytów i pożyczek studenckich.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Kube.

Sędziowie WSA: Iwona Maciejuk, Asesor Joanna Kruszewska-Grońska (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2019 r. sprawy ze skargi W. F. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia (...) grudnia 2018 r. nr (...) w przedmiocie odmowy częściowego umorzenia kredytu studenckiego oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco:

W dniu (...) lutego 2008 r. pomiędzy Powszechną Kasą Oszczędności Bankiem Polskim S.A. z siedzibą w (...) Oddział (...) w (...) a W. F. (dalej: "skarżący", "kredytobiorca") została zawarta umowa nr (...) preferencyjnego kredytu studenckiego na kwotę 30.000 zł. Według § 6 ust. 2 tej umowy, szacunkowy całkowity koszt kredytu, który obowiązany jest ponieść kredytobiorca, wynosi 3.550,92 zł. Natomiast § 12 ust. 1 ww. umowy przewidywał obowiązek rozpoczęcia spłaty kredytu przez kredytobiorcę po upływie dwóch lat od daty ukończenia studiów, nie później niż w dniu (...) października lub w przypadku, gdy ostatni rok studiów trwa jeden semestr, w dniu (...) kwietnia roku następującego po dwóch latach od roku, w którym według planu studiów kredytobiorca powinien ukończyć studia.

Z dyplomu nr (...) wynika, że (...) czerwca 2012 r. skarżący uzyskał tytuł zawodowy magistra na kierunku prawo na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu (...) w (...). Natomiast od (...) lipca 2014 r. rozpoczął spłatę kredytu studenckiego.

Wnioskiem z (...) września 2018 r. skarżący wystąpił do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego (dalej: "Minister", "organ") o umorzenie kredytu studenckiego w związku z trudną sytuacją życiową. W dacie złożenia przedmiotowego wniosku do spłaty kredytu pozostała kwota 14.400 zł. W części II wniosku skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z ojcem. W uzasadnieniu wniosku wskazał w pierwszej kolejności, że w lipcu 2016 r. u jego matki stwierdzono podejrzenie choroby nowotworowej; w sierpniu 2016 r. podjęła ona leczenie, w trakcie którego (...) listopada 2016 r. zmarła. W tym kontekście skarżący wyjaśnił, iż uczestniczył w leczeniu matki, które wiązało się z dalekimi wyjazdami na wizyty lekarskie, zakupem drogich leków i środków parafarmaceutycznych (tylko w niewielkim stopniu refundowanych przez NFZ) oraz przestrzeganiem kosztownej diety. Z uwagi na sprawowanie opieki nad matką, skarżący nie mógł w pełni wykonywać swoich obowiązków zawodowych.

Do czasu choroby matka pomagała skarżącemu w spłacie kredytu, a gdy zachorowała, wszelkie środki finansowe były przeznaczane na jej leczenie.

Obecnie skarżący mieszka z ojcem, a ich sytuacja materialna jest trudna. Od kilkunastu lat ojciec skarżącego leczy się w związku z bólami kręgosłupa (w 2004 r. był z tego powodu hospitalizowany). W 1999 r. amputowano mu cztery palce prawej dłoni. W konsekwencji ojciec w wielu codziennych czynnościach wymaga pomocy osób trzecich, a pomoc tę musi świadczyć skarżący. Od (...) grudnia 2014 r. ojciec skarżącego pobiera emeryturę (uprzednio - od 2005 r. otrzymywał świadczenie rentowe).

Od (...) sierpnia 2016 r. skarżący prowadzi własną działalność gospodarczą, z której obecnie osiąga niewielki dochód. Dochód ten w znacznej części przeznacza na spłatę kredytu studenckiego. Od sierpnia 2018 r. nie może korzystać już z preferencyjnych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne (z czego korzystał przez ostatnie dwa lata). Z tego też względu sytuacja finansowa skarżącego uległa znacznemu pogorszeniu.

W końcowej części uzasadnienia wniosku skarżący oświadczył, że nie dysponuje żadnymi oszczędnościami, gdyż te zostały wydatkowane na leczenie jego matki.

Do wniosku skarżący załączył m.in.:

- orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w (...) z (...) marca 2000 r. zaliczające na stałe jego ojca do lekkiego stopnia niepełnosprawności,

- decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w (...) z (...) stycznia 2016 r. o ustaleniu wysokości emerytury ojca skarżącego na kwotę 1.869,66 zł od (...) grudnia 2014 r.

Pismem z (...) września 2018 r. organ wezwał skarżącego do przedstawienia - w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego wezwania - dokumentów potwierdzających jego aktualną sytuację materialną, tj. dochodu uzyskanego w okresie od czerwca do sierpnia 2018 r. oraz zaświadczenia właściwego ośrodka pomocy społecznej potwierdzającego spełnianie przez skarżącego przesłanek uzasadniających korzystanie ze świadczeń z systemu pomocy społecznej. Nadto Minister wezwał skarżącego do przedłożenia zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego niezdolność rodzica (ojca skarżącego) do samodzielnej egzystencji i konieczność sprawowania przez skarżącego stałej osobistej opieki nad chorym członkiem rodziny.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w piśmie z (...) października 2018 r. przyznał, iż pomimo trudnej sytuacji majątkowej obecnie nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej oraz przedłożył:

- oświadczenie stwierdzające, że w ramach prowadzonej działalności gospodarczej pod nazwą "Kancelaria Adwokacka W. F." stanowiącej jego jedyne źródło dochodu, osiągnął w miesiącu czerwcu 2018 r. dochód w kwocie 1.546,99 zł netto, w miesiącu lipcu 2018 r. - dochód w kwocie 4.921,43 zł netto, a w miesiącu sierpniu 2018 r. odnotował stratę w wysokości -2.823,85 zł netto; zatem jego średni miesięczny dochód za ww. miesiące wyniósł 1.214,86 zł;

- deklaracje PIT-5 za miesiące czerwiec, lipiec i sierpień 2018 r.;

- zaświadczenie lekarskie z (...) października 2018 r. wskazujące, iż ojciec skarżącego jest stale leczony w poradniach: podstawowej opieki zdrowotnej i specjalistycznych z powodu zespołów bólowych głowy i kręgosłupa, choroby wieńcowej, a także osteoporozy.

Decyzją z (...) listopada 2018 r. nr (...) Minister, mając za podstawę art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.; dalej: "k.p.a.") i § 22 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad, trybu i kryteriów udzielania, spłacania oraz umarzania pożyczek i kredytów studenckich (Dz. U. z 2017 r. poz. 1905; dalej: "rozporządzenie"), odmówił skarżącemu częściowego umorzenia kredytu studenckiego.

W uzasadnieniu tej decyzji organ podniósł, że skarżący, powołując się we wniosku na trudną sytuację materialną, nie udowodnił tego faktu. Przedstawione przez niego dokumenty potwierdzają uzyskiwanie dochodów w wysokości pozwalającej na spłatę zobowiązań. Uzyskiwanie niskich dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej nie jest podstawą przyznania częściowego umorzenia kredytu studenckiego. Skarżący nie spełnia przesłanek uzasadniających korzystanie ze świadczeń z systemu pomocy społecznej. Jednocześnie nie udowodnił, że sprawuje stałą osobistą opiekę nad chorym członkiem rodziny. W ocenie organu, skarżący nie udokumentował, iż jego ojciec jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji. Zgodnie z przedstawionym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z (...) marca 2000 r. wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w (...), w stosunku do jego rodzica orzeczono lekki stopień niepełnosprawności. Stwierdzono również, że rodzaj uszkodzenia organizmu umożliwia wykonywanie zatrudnienia w zwykłych warunkach oraz nie wymaga pomocy innej osoby w celu pełnienia ról społecznych. Ponadto skarżący nie wykazał, iż stan zdrowia jego ojca wpływa w jakikolwiek sposób na ograniczenie możliwości zarobkowania i prowadzenia działalności gospodarczej (kancelarii adwokackiej). W konsekwencji przedstawione przez skarżącego informacje nie wyczerpują podstawy umorzenia zawartej w § 22 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Możliwe jest także - w myśl § 20 rozporządzenia - zawieszenie przez bank spłaty kapitału kredytu wraz z odsetkami na wniosek kredytobiorcy, jeżeli kredytobiorca utracił stałe źródło dochodu lub znalazł się w trudnej sytuacji życiowej, o której mowa w § 22 ust. 2, uniemożliwiającej spłatę kredytu. Spłata kredytu studenckiego powinna być kwestią priorytetową dla skarżącego, ponieważ podpisując umowę o kredyt z bankiem, zobowiązał się do zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu na warunkach określonych w umowie. Jeżeli skarżący nie możliwości spłaty zobowiązania, obowiązek przechodzi na osoby lub instytucje poręczające kredyt.

Skarżący nie zgadzając się z ww. rozstrzygnięciem, złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym zarzucił organowi naruszenie art. 9 ust. 2 i art. 10 ustawy z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich (Dz. U. z 2017 r. poz. 357; dalej "p.k.s."), a także art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a.

Decyzją z (...) grudnia 2018 r. nr (...) Minister, na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz § 22 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, utrzymał w mocy własną decyzję z (...) listopada 2018 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia drugoinstancyjnego organ wyjaśnił, że środki wypłacane przez banki kredytobiorcom w ramach kredytu studenckiego pochodzą ze środków własnych banków. Natomiast preferencyjne oprocentowanie kredytu i odsetki należne bankom za wypłacone raty kredytu pochodzą ze środków Funduszu Kredytów Studenckich. Kredyt studencki nie jest pomocą bezzwrotną, a kredytobiorca decydując się na wzięcie takiego kredytu podpisuje z bankiem stosowną umowę o preferencyjny kredyt studencki i jest to umowa o charakterze cywilnoprawnym. Preferencyjny kredyt studencki nie ma charakteru socjalnego i nie jest pomocą bezzwrotną.

Minister ponownie ustalił, że skarżący nie udokumentował trudnej sytuacji życiowej, w tym materialnej. Zarówno opis sytuacji życiowej, jak i przedłożone dokumenty nie potwierdziły, aby śmierć rodzica (matki skarżącego), która miała miejsce w listopadzie 2016 r. w jakimkolwiek stopniu uniemożliwiła czy ograniczyła skarżącemu możliwości spłaty kredytu studenckiego. Równocześnie skarżący nie udowodnił, że opieka nad chorym członkiem rodziny (ojcem) wpłynęła na możliwości zatrudnienia czy wykonywanie działalności gospodarczej. Organ zaakcentował, iż sprawowanie stałej osobistej opieki często wiąże się ze znacznym ograniczeniem wykonywania pracy zarobkowej lub nawet rezygnacją z zatrudnienia w przypadku, gdy w gospodarstwie domowym nie ma innych osób, które taką pomoc mogłyby świadczyć. Tymczasem skarżący nie wykazał, że ze względu na opiekę nad osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, zmuszony był do ograniczenia swojej działalności gospodarczej.

Minister wskazał też skarżącemu na przewidzianą w § 16 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia możliwość zmniejszenia rat kredytu na okres kolejnych 6 miesięcy liczba, jeżeli kredytobiorca udokumentuje, iż wysokość spłaty kredytu przekracza 20% jego przeciętnego miesięcznego dochodu z ostatnich trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku.

Powyższa decyzja Ministra stała się przedmiotem skargi skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz częściowe umorzenie mu kredytu studenckiego.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:

I. art. 10 ust. 2 p.k.s. poprzez odmowę częściowego umorzenia kredytu studenckiego z uwagi na fakt, że, będąc w trudnej sytuacji materialnej, nie korzysta ze wsparcia ośrodka pomocy społecznej, podczas gdy wykazał swoją trudną sytuację materialną, a żaden przepis ustawy nie wymaga, aby dodatkowo podmiot ubiegający się o umorzenie musiał korzystać z pomocy społecznej;

II. art. 9 ust. 2 p.k.s. poprzez odmowę częściowego umorzenia kredytu studenckiego, w sytuacji gdy wysokość miesięcznej raty kredytu stanowi połowę dochodu osiąganego przez skarżącego, podczas gdy wysokość raty kredytu nie może przekraczać 20% wynagrodzenia kredytobiorcy;

III. art. 10 p.k.s. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że pozytywna decyzja o umorzeniu kredytu może zostać wydana wyłącznie w sytuacji, gdy podmiot ubiegający się o taką pomoc znajdzie się w trudnej sytuacji materialnej wskutek utraty stałego źródła dochodu lub innego przypadku losowego, podczas gdy ustawa nie rozróżnia przyczyn, z powodu których wnioskujący o umorzenie kredytu znajduje się w trudnej sytuacji materialnej;

IV. art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez:

a) ograniczenie postępowania dowodowego do ustalenia, że skarżący nie korzysta ze wsparcia ośrodka pomocy społecznej, podczas gdy organ powinien był ustalić czy trudna sytuacja skarżącego uzasadnia przyznanie mu pomocy w formie częściowego umorzenia kredytu studenckiego, niezależnie od tego czy korzysta on z pomocy społecznej,

b) całkowitym pominięciu, że obecnie rata kredytu wynosi 50% wynagrodzenia skarżącego, a dodatkowo inne konieczne (podstawowe) wydatki skarżącego znacznie przekraczają jego możliwości zarobkowe, a co za tym idzie nie jest on w stanie spłacać swojego zobowiązania, podczas gdy organ powinien był dokładnie ustalić jego sytuację materialną.

W uzasadnieniu skargi - poza argumentacją przedstawioną we wniosku o umorzenie kredytu studenckiego - skarżący podniósł, iż kredyt studencki oraz pożyczka studencka nie są produktami bankowymi. Stanowią one formę pomocy finansowej dla studiujących i mieszczą się w szeroko pojmowanym pojęciu instytucji z zakresu pomocy społecznej.

Skarżący podkreślił też, że w czasie choroby matki nie mógł w pełni wykonywać swoich obowiązków zawodowych, gdyż najważniejszym dla niego było świadczenie pomocy matce.

Ponadto skarżący nie zgadza się z organem, że z uwagi na świadomy wybór drogi życiowej i podjęcie prowadzenia działalności gospodarczej w wyuczonym zawodzie miałby zostać pozbawiony prawa do skorzystania z częściowego umorzenia zaciągniętego kiedyś kredytu studenckiego. Jest zobowiązany do wykonywania działalności gospodarczej zgodnie z bezwzględnie obowiązującymi mnie przepisami ustawy - Prawo o adwokaturze i innych aktów korporacyjnych, które w zasadzie uniemożliwiają mu podjęcie jakiegokolwiek innego, może bardziej rentownego zatrudnienia.

Za nieuzasadnioną skarżący uznał sugestię organu, aby w sytuacji braku możliwości spłaty zaciągniętego kredytu studenckiego obowiązek jego spłaty przerzucić na poręczycieli kredytu. W tym kontekście powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 lipca 2017 r., sygn. akt II

II SA/Wa 85/17 (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie Naczelnego Sądu Administracyjnego: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 10 ust. 1 p.k.s. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji w obu instancjach; z dniem (...) grudnia 2018 r. ustawa ta utraciła moc), pożyczki studenckie i kredyty studenckie mogą być częściowo lub w całości umorzone. Zgodnie z art. 10 ust. 2 p.k.s. podstawą umorzenia pożyczek studenckich i kredytów studenckich są w szczególności:

1) trudna sytuacja życiowa pożyczkobiorcy lub kredytobiorcy;

2) trwała utrata zdolności do spłaty zobowiązań;

3) brak prawnych możliwości dochodzenia roszczeń;

4) dobre wyniki ukończenia studiów;

5) śmierć kredytobiorcy.

Szczegółowe zasady, tryb i kryteria umarzania kredytów i pożyczek studenckich zostały określone w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 15 ust. 1 p.k.s. W myśl § 22 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, na wniosek kredytobiorcy, pożyczka albo kredyt mogą zostać umorzone przez ministra w części w przypadku trudnej sytuacji życiowej kredytobiorcy. Wedle § 22 ust. 2 rozporządzenia, przez trudną sytuację życiową, o której mowa w ust. 1 pkt 2, rozumie się:

1) trudną sytuację materialną kredytobiorcy oraz członków jego rodziny udokumentowaną przez ośrodek pomocy społecznej - w przypadku wystąpienia przesłanek uzasadniających korzystanie ze świadczeń z systemu pomocy społecznej lub

2) trudną sytuację materialną kredytobiorcy wynikającą ze zdarzenia losowego, powodującego czasową utratę zdolności do spłaty zobowiązań, w szczególności choroby kredytobiorcy lub członka jego rodziny, konieczności sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, szkody spowodowanej przez pożar, klęskę żywiołową lub inną katastrofę.

Organ prawidłowo zweryfikował okoliczność korzystania przez skarżącego z sytemu opieki społecznej, bowiem ustawową przesłanką korzystania ze świadczeń pomocy społecznej, bez względu na ich rodzaj, jest nie tylko pozostawanie danej osoby bądź rodziny w trudnej sytuacji życiowej, lecz także wykazanie przez starających się o taką pomoc, że ze swej strony podjęli starania, które przy uwzględnieniu ich możliwości, zasobów i uprawnień, nie pozwoliły jednak na przezwyciężenie tych trudności. Nie jest jednak prawdą - jak utrzymuje skarżący - iż fakt niekorzystania z sytemu opieki społecznej przesądził odmowę uwzględnienia jego żądania częściowego umorzenia kredytu studenckiego.

Skarżący w czerwcu 2012 r. ukończył studia, odbył aplikację adwokacką, która jest odpłatna i (...) sierpnia 2016 r. rozpoczął własną działalność gospodarczą zakładając kancelarię adwokacką. W tym czasie, pomimo tych inwestycji wymagających znacznych nakładów pieniężnych, skarżący - począwszy od lipca 2014 r. - spłacał kredyt studencki. Czynił to do sierpnia 2018 r. Co więcej, na ponad czteroletni okres spłaty kredytu przypadło leczenie matki skarżącego trwające kilka miesięcy (od sierpnia 2016 r. do jej śmierci (...) listopada 2016 r.) i wymagające - jak wskazał skarżący - ponoszenia wydatków na zakup leków i parafarmaceutyków, przestrzeganie specjalnej diety oraz częste wizyty lekarskie w odległych ośrodkach. Dopiero po dwóch latach od rozpoczęcia pracy na własny rachunek i prawie dwóch latach od śmierci matki, skarżący (wnioskiem z (...) września 2018 r.) wystąpił o umorzenie kredytu studenckiego, do którego całkowitej spłaty pozostała kwota 14.400 zł. W świetle powyższych okoliczności faktycznych Sąd podziela ocenę organu, iż choroba matki (a w konsekwencji jej śmierć) nie wpłynęła na możliwość spłaty kredytu studenckiego.

Skarżący jest młodym, zdrowym i wykształconym człowiekiem wykonującym zawód adwokata. Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z ojcem, który pobiera emeryturę w wysokości 1.869 zł. Oczywistym jest, iż każda działalność gospodarcza pociąga za sobą ryzyko nieregularnych dochodów czy wręcz nierentowności. Skarżący podjął to ryzyko, decydując się na prowadzenie kancelarii adwokackiej. Jednakże ani strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej ani brak oczekiwanego wynagrodzenia nie stanowią podstawy do umorzenia kredytu studenckiego. Należy je zakwalifikować jako problemy przejściowe, często związane z brakiem doświadczenia zawodowego. Nie stanowią one z pewnością długotrwałej utraty zdolności do spłaty zobowiązań.

Trafnie też Minister nie dopatrzył się w stanie faktycznym sprawy sytuacji, w której skarżący musiałby sprawować stałą osobistą opiekę nad niezdolnym do samodzielnej egzystencji ojcem. W szczególności z orzeczenia o niepełnosprawności (wydanym na stałe w dniu (...) marca 2000 r.) nie wynikają wskazania do korzystania z systemu wsparcia środowiskowego w samodzielnej egzystencji - w ramach ww. wskazania (ujętego w pkt 7 orzeczenia) podano "nie dotyczy". W omawianym orzeczeniu zalecono ojcu skarżącego pracę lekką, niewymagającą sprawności obu rąk, systematyczną rehabilitację ruchową oraz korzystanie z poradnictwa rehabilitacyjnego. Nie sposób zatem zgodzić się ze skarżącym, iż amputacja w 1999 r. czterech placów prawej dłoni jego ojca skutkowała koniecznością pomagania mu w wielu codziennych czynnościach, którą to pomoc po śmierci matki musi świadczyć skarżący. Takiego wniosku nie sposób również wywieść z zaświadczenia lekarskiego z (...) października 2018 r., w którym wymieniono schorzenia ojca skarżącego i stwierdzono, iż jest on stale leczony w poradniach opieki zdrowotnej.

W konsekwencji organ właściwie uznał, że sytuacja skarżącego nie stanowi podstawy do uwzględnienia jego żądania o częściowe umorzenie kredytu studenckiego. Fundusz Kredytów Studenckich nie może ponosić ciężaru spłaty kredytu osoby, która subiektywnie ocenia swoje położenie materialne jako trudne, podczas gdy nie wynika ono z przypadku losowego ani też nie powoduje długotrwałej utraty zdolności do spłaty zobowiązań. Dostrzec wypada, że złożenie przez skarżącego wniosku o umorzenie kredytu studenckiego zbiegło się w czasie z upływem dwuletniego okresu korzystania przez niego z preferencyjnych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Natomiast nie wynikało ono z nagłych zdarzeń losowych jak np. pogorszenie stanu zdrowia ojca skarżącego. Nie można także uwzględnić argumentu, iż w czasie choroby matki, skarżący nie mógł w pełni wykonywać swoich obowiązków zawodowych, skoro w tym właśnie czasie zdecydował się na rozpoczęcie działalności gospodarczej w formie kancelarii adwokackiej (jak podał - od (...) sierpnia 2016 r.), jednocześnie spłacając kredyt studencki.

Prawidłowo Minister wskazał skarżącemu (już w wezwaniu z (...) września 2018 r.) na możliwości przewidziane w § 16 ust. 3 pkt 1 oraz w § 20 ust. 1 rozporządzenia. Według pierwszego z ww. przepisów, liczba rat spłaty pożyczki albo kredytu może być większa niż określona w ust. 2, jeżeli kredytobiorca udokumentuje, że wysokość spłaty pożyczki albo kredytu przekracza 20% jego przeciętnego miesięcznego dochodu z ostatnich trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku. Natomiast stosownie do § 20 ust. 1 rozporządzenia, bank, na wniosek kredytobiorcy, zawiesza spłatę pożyczki albo kredytu wraz z odsetkami, jeżeli kredytobiorca utracił stałe źródło dochodu lub znalazł się w trudnej sytuacji życiowej, o której mowa w § 22 ust. 2, uniemożliwiającej spłatę pożyczki albo kredytu. Zgodnie z § 20 ust. 3 rozporządzenia, okres zawieszenia spłaty pożyczki albo kredytu wynosi maksymalnie 12 miesięcy w całym okresie trwania spłaty pożyczki albo kredytu. Okresy zawieszenia spłaty sumuje się. Powyższe rozwiązania (tj. zwiększenie liczby rat oraz zawieszenie spłaty pożyczki lub kredytu studenckiego) znajdują właśnie zastosowanie w razie przejściowych trudności w regulowaniu rat spłaty pożyczki czy kredytu studenckiego.

Ma rację organ, akcentując priorytetowy dla kredytobiorcy obowiązek spłaty kredytu studenckiego. Jeżeli skarżący nie ma możliwości terminowego regulowania zobowiązań wynikających z umowy kredytu, to w pierwszej kolejności powinien skorzystać z przedstawionych wyżej rozwiązań, a nie żądać umorzenia pozostałej do spłaty kwoty kredytu. Jego problemy finansowe sprowadzające się do niskich, zdaniem skarżącego, dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (przy jednoczesnym braku oszczędności) mają charakter przejściowy, tymczasowy.

Powołując się na wyrok tut. Sądu z 19 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 85/17, skarżący pomija okoliczność, że zapadł on w zupełnie odmiennym stanie faktycznym sprawy. Przede wszystkim dotyczył kredytobiorcy legitymującego się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na czas określony, który również udokumentował takie zdarzenia losowe jak: niezdolność do samodzielnej egzystencji członka rodziny - ojca (zaświadczeniem lekarskim) oraz włamanie do jego domu, skutkujące znacznymi stratami majątkowymi (postanowieniem Policji o umorzeniu dochodzenia).

Sąd w składzie tu orzekającym podziela pogląd, iż instytucje pomocowe dla studenta jak kredyty czy pożyczki to rodzaj "inwestycji" w przyszłe pokolenie, która przekłada się na bardziej łagodne zasady umarzania kredytów czy pożyczek studenckich niż te, które wynikałyby z przepisów egzekucyjnych zawartych w Kodeksie postępowania cywilnego czy ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w odniesieniu do typowych rynkowych produktów bankowych. Nie oznacza to jednak - jak chciałby skarżący - możliwości umorzenia kredytu studenckiego w każdej sytuacji, którą kredytobiorca określa mianem trudnej sytuacji życiowej. Jak już wyżej wskazano, okoliczności, które poprzedzały wystąpienie skarżącego o umorzenie częściowe kredytu studenckiego, mają charakter przejściowy, bowiem sprowadzają się do niskich (w ocenie skarżącego) dochodów z tytułu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej (kancelaria adwokacka).

Reasumując, sądowa kontrola zaskarżonej decyzji nie wykazała istnienia tego rodzaju wad, które skutkowałyby jej uchyleniem bądź stwierdzeniem jej nieważności.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) oddalił skargę.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.